آموزش فلسفه جلد دوم(مشکات)

نویسنده : آیت الله محمدتقی مصباح یزدی

پرسش

1. كیف چیست؟ و حمل آن بر اقسامش ذاتی است یا عرضی؟
2. كیف نفسانی كدام است؟ و وجود آن چگونه ثابت می‌شود؟
3. كیف محسوس چیست؟ و چگونه اثبات می‌گردد؟
4. آیا نور و حرارت جوهرند یا عرض؟
5. كیف مخصوص به كمیات چیست؟ و چند قسم دارد؟
6. آیا هیچ‌كدام از اقسام آن مابازای عینی دارد؟
7. كیف استعدادی را تعریف كنید.
8. دلیل وجود آن را بیان و نقادی كنید.
9. كدام‌یك از مقولات عرضی را می‌توان ماهیت حقیقی دانست؟
10. كدام‌یك از مقولات عرضی مختص به مادیات و كدام‌یك از آنها ویژه مجردات، و كدام‌یك مشترك بین مادیات و مجردات است؟
11. كدام‌یك از اعراض از شئون وجود جوهر به‌شمار می‌روند؟
12. آیا جعل اعراض، بسیط است یا تألیفی؟ تفصیلاً بیان كنید.
13. نشانه‌های مفاهیم غیرماهوی را بیان كنید.
﴿ صفحه 255 ﴾

درس چهل و نهم: حقیقت علم

· مقدمه
· اشاره‌ای به اقسام علم
· حقیقت علم حضوری
· ماهیت علم حصولی
· تجرد ادراك
﴿ صفحه 256 ﴾
﴿ صفحه 257 ﴾

مقدمه

درباره علم، مباحث مختلفی قابل طرح است كه اكثر آنها مربوط به شناخت‌شناسی است و در این كتاب نیز در بخش شناخت‌شناسی به اهم آنها اشاره شد. اما بحث‌های دیگری از نقطه‌نظر هستی‌شناسی طرح می‌شود و فلاسفه به مناسبت‌هایی آنها را در ابواب مختلف فلسفه ذكر كرده‌اند. صدرالمتألهین مبحث مستقلی را به بحث در پیرامون مسائل علم اختصاص داده است. ازجمله آنها بحث درباره تجرد علم و عالم است كه با مبحث «مجرد و مادی» مناسبت بیشتری دارد. به‌همین جهت ما آن را در این بخش ذكر می‌كنیم و به‌دنبال آن، مسئله اتحاد عالم و معلوم را می‌آوریم.
درباره هستی‌شناسی علم سؤال‌هایی طرح می‌شود، مانند اینكه حقیقت علم چیست؟ و آیا همه اقسام آن ماهیت واحدی دارد و دست‌كم، مندرج در مقوله خاصی است ‌یا نه؟ و آیا همه اقسام آن مجرد است، یا همه آنها مادی است و یا بعضی از آنها مجرد و بعضی دیگر مادی است؟
برای پاسخ به این‌گونه پرسش‌ها، لازم است نخست نظری به اقسام علم بیفكنیم؛ اقسامی كه در بخش شناخت‌شناسی تا حدودی مورد بحث قرار گرفت.