آموزش فلسفه جلد دوم(مشکات)

نویسنده : آیت الله محمدتقی مصباح یزدی

پرسش

1. قوام فعل اختیاری به چیست؟ و به غیر از ذات فاعل به چه چیزهایی نیاز دارد؟
2. كمال چیست؟ و چه رابطه‌ای با فعل اختیاری دارد؟
3. فرق بین خیر حقیقی و خیر پنداری چیست؟
4. كاری كه برای خیر دیگران انجام می‌گیرد، چه ارتباطی با كمال فاعل دارد؟
5. علت غائی را تعریف كنید.
6. در چه موردی علت غائی عین علت فاعلی است؟
7. آیا علت غائی علم به نتیجه مطلوب است یا خواست آن؟
8. علت غائی در كارهای ناشی از عادت و كارهایی كه به هدف نمی‌رسد و مانند آنها چیست؟
9. غایت حركت چه ارتباطی با علت غائی دارد؟
10. تعدد علت غائی به چند صورت تصور می‌شود؟
11. به چه دلیل نامتناهی بودن علل غائی ممكن نیست؟
12. چه فرقی بین تعدد علل غائی و علل فاعلی وجود دارد؟
﴿ صفحه 141 ﴾

درس چهلم: هدفمندی جهان

· مقدمه
· نظریه ارسطو درباره علت غائی
· نقد
· حل چند شبهه
· هدفمندی جهان
﴿ صفحه 142 ﴾
﴿ صفحه 143 ﴾

مقدمه

علت غائی به‌معنایی كه بیان شد مخصوص افعال اختیاری است، ولی از سخنانی كه از ارسطو نقل شده چنین برمی‌آید كه وی برای افعال طبیعی هم قائل به علت غائی بوده و پیروان مشائین هم از او تبعیت كرده‌اند و انكار علت غائی برای افعال طبیعی را به‌منزله اتفاقی بودن آنها تلقی نموده‌اند و در مقابلِ قول به اتفاقی بودن حوادث طبیعی كه به‌صورت‌های مختلفی از دموكریتوس و امپدكلس و اپیكورس نقل شده، برای همه پدیده‌‌ها علت غائی اثبات كرده‌اند.
ما در اینجا نخست به بیان قول منقول از ارسطو و نقد آن می‌پردازیم، سپس توضیحی درباره اتفاق و تصادف می‌دهیم و در پایان، معنای صحیح «هدفمندی جهان» را بیان می‌كنیم.