آموزش فلسفه جلد اول(مشکات)

نویسنده : آیت الله محمدتقی مصباح یزدی

پاورقی

1 - هنوز هم در بسیاری از کتابخانه‌های معتبر جهان، کتب فیزیک و شیمی تحت عنوان «فلسفه» رده‌بندی می‌شود.
2 - اشاره به نخستین آیاتی است که بر پیغمبر اسلام(صلى الله علیه وآله) نازل شد؛ یعنی آیات اول سوره علق: اِقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّک الَّذِی خَلَقَ... الَّذِی عَلَّمَ بِالْقَلَمِ.
3 - قبلاً «کنت دوسن سیمون» چنین مکتبی را پیشنهاد کرده بود و ریشه آن را در افکار کانت می‌توان یافت.
4 - گویند اگوست کنت، این مراحل سه‌گانه را از پزشکی به نام دکتر بوردان گرفته بود.
5 - آن یــکی شیــر اســت انـدر بـادیــه و آن دگـر شیــر اســت انــدر بـادیــه
آن یکی شیر است که آدم می‌خورد و آن دگر شیر است که آدم می‌خورد
6 - ر.ک: فلسفه عمومی یا مابعدالطبیعه، ترجمه یحیی مهدوی، ص 42؛ خلاصه فلسفه، ترجمه فضل‌الله صمدی، چاپ هشتم؛ تاریخ فلسفه غرب، ترجمه نجف دریابندری، ج 4، ص 600؛ تاریخ فلسفه، ترجمه عباس زریاب خوئی، چاپ سوم، ص 6؛ فلسفه یا پژوهش حقیقت، ترجمه سیدجلال‌الدین مجتبوی، ص 20؛ مسائل و نظریات فلسفه، ترجمه بزرگمهر.
7 - ر.ک: ایدئولوژی تطبیقی، درس دوم.
8 - البته باید پوزیتویست‌ها را استثنا کرد؛ زیرا ایشان معتقدند که پژوهش علمی فقط در راه کشف چگونگی تحقق پدیده‌ها انجام می‌گیرد، نه در راه کشف چرایی آنها؛ و اصولاً مفاهیم علت و معلول و مانند آنها را مفاهیمی متافیزیکی و غیرعلمی به‌حساب می‌آورند.
9 - این مطلب را می‌توان از بعضی سخنان صدر‌المتألهین به‌خصوص در اوایل سفر سوم (الهیات بالمعنی الاخص) و سفر چهارم (علم النفس) از اسفار، استظهار کرد.
10 - انتخاب واژه «موجود» به جای «وجود»، این مزیت را دارد که با قول کسانی که قائل به «اصالت ماهیت» هستند هم کاملاً سازگار است و پیش از آنکه اصالت وجود اثبات شود، مناسب‌تر این است که موضوع فلسفه چیزی قرار داده شود که با هر دو قول بسازد.
11 - ر.ک: فلسفه چیست، ترجمه منوچهر بزرگمهر، ص21.
12 - ر.ک: درآمدی بر فلسفه، ترجمه اسدالله مبشری، ص18.
13 - ر.ک: ایدئولوژی تطبیقی، درس نهم و شانزدهم.
14 - برای توضیح بیشتر به کتب مفصل منطق و به کتاب آشنایی با علوم اسلامی ـ منطق و فلسفه، نوشته استاد شهید مطهری مراجعه کنید.
15 - ر.ک: قبسات، ص191.
16 - برای توضیح بیشتر، ر.ک: محمدتقی مصباح یزدی، چکیده چند بحث فلسفی، ص13ـ18.
17 - محمّد (47)، 12.
18 - اعراف (7)، 179.
19 - جاثیه (45)، 24.
20 - برای توضیح بیشتر به درس دوم از ایدئولوژی تطبیقی مراجعه کنید.
21 - ر.ک: دعای حضرت سیدالشهداء(علیه السلام)در روز عرفه.
22 - نظریه پدیدارشناسی ادموند هوسرل را نیز باید از مشتقات این نظریه به‌حساب آورد.
23 - ر.ک: ایدئولوژی تطبیقی، درس دهم و یازدهم؛ پاسداری از سنگرهای ایدئولوژیک، مقاله «دیالکتیک».
24 - ر.ک: ایدئولوژی تطبیقی، درس یازدهم و دوازدهم.
25 - ر.ک: تعلیقات ابن‌سینا، ص68، 88، 148؛ اسفار، ج3، ص498؛ نهایة الحکمة، مرحله 11، فصل 13.
26 - ر.ک: برهان شفا، مقاله 1، فصل 4؛ طبیعیات شفا، فن 6، مقاله 1، فصل 5.
27 - ر.ک: اسفار، ج1، ص49.
28 - ر.ک: المقاومات، ص175؛ المطارحات، ص361.
29 - ر.ک: التحصیل، ص286.
30 - ر.ک: اسفار، ج1، ص198 و ج2، ص236.