لقای الهی

نویسنده : آیت الله محمدتقی مصباح یزدی مترجم : تدوین و نگارش: کریم سبحانی

مقدمه ناشر

نیل به لقای الهی غایت قصوی و مقصد اعلای آدمی و سرآمد آمال‌های سالكان طریق حق و رهیدگان از دام دل و دان دنیاست. آنان كه محبت به اغیار را از دل بركندند و تنها جان و كام خویش را با شراب طهور عشق به معبود سیراب ساختند. دل به آن دلدار یگانه سپردند و پروانه‌وار، پر و بال خویش را با شعله‌های آتش عشق او سوختند. آنان كه جز جوار معشوق تمنایی ندارند و تنها با وصال اوست كه شراره درونشان خاموش می‌گردد، حدیث دلدادگی خویش را چنین می‌سرایند:
از در خـویش خـدایـا بـه بـهشتـم نفرسـت ***‌ كـه سر كوی تو از كـون و مكـان ما را بـس
خاك درت بهشت من مهر رخت سرشت من ***‌ عشـق تو سرنوشت من راحت من رضـای تو
برای مشتاقان كوی معبود كه به مشاهده جلوات محبوب نشسته‌اند و او دل‌هایشان را ربوده است، دردی كشنده‌تر و عذابی سوزنده تر از فراق معشوق نیست كه به آن سخت ناشكیبا هستند. از این روی، امیر مؤمنان(علیه السلام)، آن انسان كامل و واصل به عالی‌ترین درجات قرب حضرت
﴿ صفحه 10﴾
حق، از درد فراق یار شكوه می‌كند و سوگمندانه می‌فرماید: «فَهَبْنی یا إِلهیِ وَسَیِّدی وَمَوْلایَ وَربّی صبرتُ علی عَذابِك، فَكَیْفَ أصْبِرُ عَلی فَراقِك».(1) آری، اگر دمی بر دلداده معبود بگذرد كه دیده دل از معبود فروبندد، خواهد كه از تأسفْ قالب ‎ تن رها كند. راستی ما چگونه می‌توانیم شوق اینان به خدای و بلکه شوق خدا را به ایشان درك كنیم و به بیان آوریم كه آن محبوب ازلی و ابدی، در حدیث قدسی، خطاب به حضرت داود فرمود: «لَو یَعلم المُدْبِرُون عنّی كیف انتِظاری لَهُم ورِفْقی بهم وشَوقی إِلی ترك معاصیهم، لماتوا شوقاً إِلَیِّ وتقطّعتْ أوْصالُهم من محبتی».(2)
نوشتار فرا روی شما گردآمده از مباحث حكیم فرزانه، فقیه وارسته و سنگربان مقاوم و استوار فكر و فرهنگ اسلامی، حضرت آیت‌الله حاج شیخ محمدتقی مصباح یزدی ادام الله ظله العالی است كه به وسیله جناب آقای كریم سبحانی، تدوین و نگارش یافته است. در این نوشتار، حضرت استاد چون دیگر آثار گرانسنگ خویش،‌ عالی‌ترین معارف و ناب‌ترین مطالب عرفانی را در اختیار جویندگان معرفت قرار داده‌اند.
امید آن‌كه این اثر مرضی خداوند متعال و مقبول حضرت ولی عصر و خوانندگان عزیز و گرامی قرار گیرد.
انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(رحمه الله)
﴿ صفحه 11﴾

مقدمه معاونت پژوهش

حقیقت، اصیل‌ترین، جاودانه‌ترین و زیباترین راز هستی و نیاز آدمی است كه سلسله مؤمنان و عالمان صادق چه جان‌ها كه در راه آن نباخته، و جاهلان و باطل‌پرستان چه توطئه‌‌ها و ترفندها كه برای محو و مسخ آن نساخته‌اند. چه تلخْ‌واقعیتی است مظلومیت حقیقت، و چه شیرینْ‌حقیقتی است این وا‌‌‌‌قعیت كه در مصاف همیشگی حق و باطل، حق سربلند و سرفراز است و باطل از بین‌رفتنی و نگونسار. این والا و بالانشینیِ حقیقت، گذشته از سرشت حق، وامدار كوشش‌های خالصانه و پایان‌ناپذیر حقیقت‌جویانی است كه در عرصه نظر و عمل كمر همت محكم بسته و از دام و دانه دنیا رسته‌اند و در این میان، نقش و تأثیر ادیان و پیامبران الهی، ـ به‌ویژه اسلام و پیامبر اكرم(صلى الله علیه وآله) و جانشینان برحق و گرامی او(علیهم السلام) ـ برجسته‌ترین است.
دانشمندان نام‌آور شیعه رسالت خطیر و بی‌نظیر خویش را بهره‌گیری از عقل و نقل و غوص در دریای معارف قرآن و برگرفتن گوهر ناب حقیقت از سیره آن پیشوایان و عرضه آن به عالم بشری و دفاع جانانه در برابر هجوم ظلمت‌پرستان حقیقت‌گریز دانسته و در این راه دیده‌ها سوده
﴿ صفحه 12﴾
و جان‌ها فرسوده‌اند. اكنون در عصر بحران معنویت كه دشمنان حقیقت و آدمیت هر لحظه با تولید و انتشارِ فزون از شمارِ آثار نوشتاری و دیداری و به‌كارگیری انواع ابزارهای پیشرفته سخت‌افزاری و نرم‌افزاری در عرصه‌های گوناگون برای سیطره بر جهان می‌كوشند، رسالت حقیقت‌خواهان و اندیشمندان حوزوی و دانشگاهی، به‌ویژه عالمان دین، بس عظیم‌تر و سخت دشوارتر است.
در جهان تشیع، پژوهشگران حوزوی در علوم فلسفی و كلامی، تفسیری و حدیثی، فقهی و اصولی و مانند آن كارنامه درخشانی دارند و تأملات ایشان بر تارك پژوهش‌های اسلامی می‌درخشد. در زمینه علوم طبیعی و تجربی و فناوری‌های جدید نیز پژوهشگران ما تلاش‌هایی چشمگیر كرده، گام‌هایی نویدبخش برداشته و به جایگاه درخور خویش در جهان نزدیك شده‌اند و می‌روند تا با فعالیت‌های روزافزونشان مقام شایسته خویش را در صحنه علمی بین‌المللی بازیابند؛ ولی در قلمرو پژوهش‌های علوم اجتماعی و انسانی تلاش‌های دانشمندان این مرز و بوم آن‌گونه كه شایسته نظام اسلامی است به بار ننشسته و آنان گاه به ترجمه و اقتباس نظریات دیگران بسنده كرده‌اند. در این زمینه كمتر می‌توان ردّ پای ابتكارات و به‌ویژه خلاقیت‌های برخاسته از مبانی اسلامی را یافت و تا رسیدن به منزلت مطلوب راهی طولانی و پرچالش در پیش است. از این روی، افزون بر استنباط، استخراج، تفسیر و تبیین آموزه‌های دینی و سازماندهی معارف اسلامی، كاوش در مسائل علوم انسانی و اجتماعی از دیدگاه اسلامی و تبیین
﴿ صفحه 13﴾
آن‌ها از مهم‌ترین اهداف و اولویت‌های مؤسسات علمی به‌ویژه مراكز پژوهشی حوزه‌های علمیه است.
مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(رحمه الله) در پرتو تأییدات رهبر كبیر انقلاب اسلامی و حمایت‌های بی‌دریغ خلف صالح وی، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای «مد ظله ‌العالی» از آغازِ تأسیس بر اساس سیاست‌ها و اهداف ترسیم شده از سوی حضرت آیت‌الله محمدتقی مصباح یزدی «دامت بركاته» به امر پژوهش‌های علمی و دینی اهتمام داشته و در مسیر برآوردن نیازهای فكری و دینی جامعه، به پژوهش‌های بنیادی، راهبردی و كاربردی پرداخته است. معاونت پژوهش مؤسسه برای تحقق این مهم، افزون بر برنامه‌ریزی و هدایت دانش‌پژوهان و پژوهشگران، در زمینه نشر آثار محققان نیز كوشیده و بحمدالله تاكنون آثار ارزنده‌ای را در حد توان خود به جامعه اسلامی تقدیم كرده است.
كتابِ پیش روی، بخشی از مباحث قرآنی استاد فرزانه، حضرت آیت‌الله محمدتقی مصباح یزدی «دامت بركاته» است كه با تلاش پژوهشگر ارجمند حجت الاسلام آقای کریم سبحانی نگارش یافته است. هدف اصلی كتاب ارائه معارف قرآنی برای جویندگان آموزه‌های ناب الهی است. معاونت پژوهش، دوام عمر پربركت معظم‌له و توفیق روزافزون پژوهشگر محترم این اثر را از خداوند متعال خواستار است.
معاونت پژوهش
مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(رحمه الله)
﴿ صفحه 14﴾
﴿ صفحه 15﴾

نشست اول: چیستی ملاقات با خداوند و حركت به سوی او (1)

﴿ صفحه 16﴾
﴿ صفحه 17﴾
«یَا أَیُّهَا الْإِنسَانُ إِنَّكَ كَادِحٌ إِلَى رَبِّكَ كَدْحًا فَمُلَاقِیهِ؛(3) ای انسان، حقّا که تو به سوی پروردگار خود به سختی در تلاشی و او را ملاقات خواهی کرد».