سفر به سرزمین هزار آیین

نویسنده : آیت الله محمدتقی مصباح یزدی مترجم : تدوین و نگارش: اصغر عرفان

وسایل نقلیه عمومى

در طول اقامتمان در هند هر وقت جایى رفتیم مركبمان ماشین‌هاى سفارت بود یا كنسول‌گرى و زحمت هماهنگى و رانندگى‌اش با كاركنان مهربان و شفیق آنجا كه همین‌جا از همه‌شان تشكر مى‌كنم. با این حال حیفم آمد از وضعیت وسایل نقلیه عمومى و آنچه این چند روزه دیده‌ام و شنیده‌ام چیزى نگویم.
در شهرهاى هند براى رسیدن به مقصد یا باید سوار اتوبوس شوى كه غالباً قدیمى است و پیوسته پر از جمعیت با چند نفرى كه همیشه از ركاب و پنجره‌هایش آویزانند و وضعى دارد بدتر از خط‌هاى شلوغ شوش و شهررى در بیست سال پیش، یا باید با تاكسى بروى كه همیشه آماده است و البته بسیار گران به دلیل قیمت بالاى بنزین. تاكسى‌ها ماشین‌هاى مدل قدیمى است حداقل مال سى سال قبل شاید هم حالا به همین صورت ساخته مى‌شوند، به هر حال شكل و شمایلشان كه امروزى نیست.
﴿ صفحه 287﴾
سایكل‌ریگشا یا همان سه‌چرخه كرایه‌اى و اتوریگشا (موتور سه‌چرخه هندلى) همه حكم تاكسى را دارند و همیشه فراوانند و منتظر تا شما را به تماشاى اماكن تاریخى و سیاحتى ببرند و جالب این‌كه اصرار مى‌كنند كه منتظر برگشتن شما بنشینند، هر چقدر هم طول بكشد اشكالى ندارد. قضیه مسافر و تاكسى در اینجا درست عكس ایران خودمان است. اینجا راننده در انتظار مسافر چرت مى‌زند و آنجا مسافر در انتظار تاكسى.

جایزه ویژه امام خمینى(رحمه الله)

سید على‌عباس موسوى را در مراسم كنسول‌گرى دیده بودیم. او از چهره‌هاى شناخته شده شیعیان حیدرآباد و از فعالان فرهنگى و اجتماعى این شهر است. یكى از كارهایش تأسیس مؤسسه‌اى آموزشى است براى نوجوانان و جوانان، مثل مراكز پیش‌دانشگاهى ایران كه اولین مركز آموزشى از این دست براى شیعیان حیدرآباد است‌؛ اگرچه به دلیل پیوند قلوب، از اهل‌سنت و دیگر مذاهب هم دانش‌آموز دارد. از دیگر فعالیت‌هایش برگزارى هرساله همایشى است درباره نهج‌البلاغه كه امسال سال پانزدهم آن بود.
سید على‌عباس حضور آیت‌الله مصباح را غنیمت شمرده بود براى سخنرانى در همایش نهج‌البلاغه و هم‌چنین اعطاى جایزه و گواهى‌نامه به شاگردان ممتاز و فارغ‌التحصیلان. در این مراسم، شخصیت‌هاى مهم حیدرآباد هم دعوت بودند مثل رئیس پلیس
﴿ صفحه 288﴾
شهر، رهبر سیك‌ها، بعضى از بزرگان اهل‌سنت و برخى دیگر كه به نظر مى‌رسید از والدین دانش‌آموزان هستند. با ورود حاج‌آقا به مراسم، یك نفر چند بار فریاد كشید «نعره حیدرى» و دیگران هربار جوابش دادند «یا على»‌؛ سنتى مثل صلوات فرستادن ما در هنگام ورود شخصیت‌هاى مهم به مجلس، منتها با تفاوت آهنگ بلند صدا. جمعیت بسیارى آمده بود بیش از چند‌صد نفر و همه غیر از صف اول كه ویژه میهمانان خاص بود و همگى مرد، به تفكیك جنسیت نشسته بودند‌؛ سمت راست آقایان و دیگر سو خانم‌ها.
ابتدا آقاى موسوى صحبت كرد با مقدمه خطبه‌اى طولانى كه بیش‌تر مدح بلندى بود در وصف حضرت على(علیه السلام) و ولایتش، بى‌مراعاتِ برخى میهمانان غیر شیعه، بعد به حاضران خوش‌آمد گفت و از حضور حاج‌آقا تشكرى ویژه كرد. سپس اهداى هار بود هم به حاج‌آقا و هم به همراهان ایشان مثل حاج‌آقاى رجب‌نژاد و سركنسول و یكى دو تن دیگر.
حاج‌آقا در سخنرانى‌شان از هدف بعثت پیغمبر(صلى الله علیه وآله)گفتند كه تعلیم و تربیت مردمان بود، و از بهترین شیوه‌هاى تربیت كه ارائه الگوهاى شایسته است، و بعد اشاره كردند كه پیامبر(صلى الله علیه وآله) حضرت على(علیه السلام) را از دوران كودكى در دامان خود پرورش داد تا الگوى آینده ره‌روان راه حقیقت باشد. آیت‌الله مصباح از احترام و بزرگداشت حضرت على(علیه السلام) در همه فِرَق اسلامى، ادیان الهى و حتى هندوها و بودایى‌ها گفتند و یكى از اسباب این ستایش و
﴿ صفحه 289﴾
مانایى را كتاب شگرف نهج‌البلاغه دانستند كه اقیانوس بى‌كران معارف در ساحت‌ها و عرصه‌هاى مختلف زندگى فردى و اجتماعى است.
بعد از سخنرانى حاج‌آقا نوبت اهداى جوایز بود‌؛ نفرات برگزیده اول، تندیس‌هایى ویژه در قاب چهارگوش شیشه‌اى و برخى تندیسى به شكل چارمنار حیدرآباد، گردن‌آویزهاى طلایى هم بود همراه لوح تقدیر براى نفرات بعدى، عده‌اى هم فقط گواهى‌نامه قبولى. صف طولانى دختر و پسرانى كه منتظر دریافت هدایایشان از دست حاج‌آقا بودند‌؛ بیش از همه مرا نگران ساخت‌؛ براى وضعیت جسمانى حاج‌آقا و اندك كسالتشان و این‌كه باید براى هر كدام اندكى خم مى‌شدند و كمى معطل، و البته سهم حاج‌آقا از هدایا بیش از همه بود‌؛ دو بازوبند سرخ رنگ امام ضامن كه شیعیان هندى به نیت سلامت و حفاظت از مسافران و میهمانان ویژه بر بازویشان مى‌بندند، گردن‌آویزى طلایى كه حاج‌آقا را مجبور كرد چند لحظه عمامه از سر بردارند، و بالأخره تندیس ویژه چارمنار، زیباتر از همه تندیس‌هایى كه اهدا شد. موقع اهداى این‌ها، شیوه ابراز احساسات، متفاوت بود‌؛ شیعیان و بزرگان و آن‌ها كه در صف‌هاى اول بودند با صلوات، و جوانان دیگر كه دورتر بودند با كف زدن در ضرب‌آهنگى خاص.
دختركانى كه در صف ایستاده‌اند به جز انگشت‌شمارى همه باحجابند محفوظ در لباس بلند سنتى هندى، با سر و پا و اندام پوشیده، مگر معدودى كه نمى‌فهمم بر چه معیار و فتوایى فقط
﴿ صفحه 290﴾
دست‌ها را نپوشانده‌اند. نه‌تنها مسلمانان كه به حكم مذهبشان موظف به حجابند، بلكه عموم هندى‌ها پوششى نجیبانه دارند.
لباس‌هاى تنگ و نازك و كوتاه غربى حتى در شهرهاى توریستى و تجارى چندان طرفدارى ندارد و از هرزگى و شهوت‌گسیختگى لااقل در منظر عموم خبرى نیست. هندوستان، محكم و استوار بر باورهاى اصیل شرقى خود تكیه كرده و از این جهت شایسته تحسین و ستایش است.
﴿ صفحه 291﴾

سخنرانى حضرت آیت‌الله مصباح یزدى«دام‌عزه» در مؤسسه آقاى موسوى (حیدرآباد)

بسم الله الرحمن الرحیم
...‌بسیار خوشوقتم در مجمعى شركت جسته‌ام كه به نام نهج‌البلاغه و بزرگداشت سخنان یكى از برترین بنده‌هاى شایسته خدا برگزار شده است. اى كاش فرصت، كافى بود تا با شما عزیزان گفت‌و‌گوى بیشترى داشته باشم و با افكار و اندیشه‌هاى هم‌دیگر بهتر آشنا شویم‌؛ ولى متأسفانه وقت تنگ است و شما هم از ساعات طولانى این‌جا نشسته و حتما خسته‌اید. این ایام با چند مناسبت مهم همراه است كه من درباره هریك از آنها جمله‌هاى كوتاهى را به عرض شما مى‌رسانم كه زیاد خسته نشوید. در این هفته، روز مبعث یعنى بزرگترین عید اسلامى را داریم كه بنا به روایات شیعه، پیغمبر اكرم(صلى الله علیه وآله) در 27 ماه رجب مبعوث به
﴿ صفحه 292﴾
رسالت شدند، برادران اهل تسنن، این روز را روز معراج مى‌دانند و به این مناسبت جشن مى‌گیرند. قرآن، هدف از بعثت پیغمبر را دو چیز معرفى مى‌كند‌؛ هُوَ الَّذِی بَعَثَ فِی الأُْمِّیِّینَ رَسُولاً مِنْهُمْ یَتْلُوا عَلَیْهِمْ آیاتِهِ وَیُزَكِّیهِمْ وَیُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَالْحِكْمَةَ وَإِنْ كانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِی ضَلال مُبِین،(83) و در یك كلمه هدف از بعثت پیغمبر اكرم(صلى الله علیه وآله) تعلیم و تربیت است‌؛ البته براى ما میسّر نیست كه به طور مستقیم از تعلیم و تربیت رسول خدا(صلى الله علیه وآله)بهره‌مند باشیم، چون بین ما و ایشان 1400 سال فاصله شده است. معمولا وقتى چنین فاصله‌هاى طولانى بین یك رهبر و پیروانش پدید مى‌آید تخلفات، انحرافات و اشتباهات زیادى رخ مى‌دهد و گاهى كار به آنجا مى‌رسد كه رفتار و كردار پیروان یك مذهب و آیین با آنچه آیین اولیه بوده كاملا متفاوت مى‌شود. خوشبختانه در اسلام، خداى متعال ضمانت كرده كه متن تعلیمى اسلام ـ كه همان قرآن است ـ تا روز قیامت دست‌نخورده باقى بماند‌؛ بنابراین ما مى‌توانیم با استفاده از آن، تعالیم اساسى دینمان را دست نخورده و بدون تحریف دریافت كنیم.
امروز كارشناسان تربیت معتقدند كه بهترین راه تربیت ارائه الگوهاى شایسته است. پیغمبر اكرم(صلى الله علیه وآله) نیز براى این‌كه بهترین الگوى انسانى را به ما معرفى كند، حضرت
﴿ صفحه 293﴾
على(علیه السلام) را از دوران طفولیت در دامان خودش تربیت كرد. تا زمان رحلت پیغمبر اكرم(صلى الله علیه وآله) نیز حضرت على(علیه السلام)همواره در كنار رسول خدا بود و از علوم و از تربیت‌هاى او استفاده مى‌كرد‌؛ بنابراین اگر بخواهیم یك الگوى تربیتى را در اسلام معرفى كنیم بى‌شك بهتر از على(علیه السلام) نخواهیم یافت و به همین دلیل است كه مى‌بینید این شخصیت، داراى چنان موقعیت ممتازى است كه نه‌تنها شیعیان كه اهل تسنن، و نه‌تنها مسلمانان كه یهودى‌ها و نصرانى‌ها و زرتشتى‌ها، و نه‌تنها اهل كتاب‌هاى آسمانى بلكه مردمانى مثل هندوها از شخصیت ایشان با احترام یاد مى‌كنند. حتى شنیده‌ام اشعارى كه هندوها و بودایى‌ها در مدح حضرت على(علیه السلام) گفته‌اند از نظر مضمون كمتر از اشعارى كه خود شیعیان درباره آن حضرت سروده‌اند، نیست. این سخن از یك‌سو نشانه این است كه همه انسان‌ها فطرتاً طالب حقیقت‌اند و وقتى حقیقتى را در جایى بیابند در مقابلش خضوع مى‌كنند‌؛ و از طرف دیگر مؤیّد این است كه شخصیت على آن‌قدر شفاف و روشن و بلند است و هیچ نقطه تاریكى در آن وجود ندارد كه حتى كسانى كه از اسلام دور بودند باز هم شخصیت على(علیه السلام) را چونان مسلمان‌ها شناختند و به او احترام گذاشتند. یكى از اسباب شناساندن شخصیت على(علیه السلام) به جهانیان همین كتاب نهج‌البلاغه است كه نمونه‌اى از سخنان امیر مؤمنان(علیه السلام) در ساحت‌ها و
﴿ صفحه 294﴾
عرصه‌هاى مختلف زندگى فردى و اجتماعى است. البته مى‌دانید كه این كتاب را خود حضرت على(علیه السلام) ننوشته‌اند بلكه گلچینى از خطبه‌ها و كلمات قصار و نامه‌هاى حضرت امیر(علیه السلام) است كه به نظر جمع‌كننده و گردآورنده‌اش، از لحاظ بلاغت و فصاحت ممتاز بوده است و گرنه كلمات امیرالمؤمنین بسیار وسیع‌تر و پرمایه‌تر و فراوان‌تر از این‌هاست. همین گلچینى كه مرحوم سیدرضى به عنوان نمونه‌هاى ادبى جمع آورى كرده آن‌چنان گویاى شخصیت على است كه او را در باور همه جهانیان جاودانه كرده است. امیدواریم كه همه ما با استفاده بیشتر از این كتاب و آموزه‌هاى آن و با عمل كردن به دستوراتش، الگویى براى مكتب اسلام باشیم تا دیگران با مشاهده رفتار و كردار ما اسلام را بشناسند و به آن عشق بورزند.
در پایان از خداى متعال درخواست مى‌كنیم كه به همه ما توفیق دهد كه هم قرآن را به عنوان بهترین متن تعلیم بیاموزیم و هم نهج‌البلاغه را به عنوان نمودارى از تربیت اسلامى بشناسیم و به آورنده و فراهم كننده آن احترام بگذاریم. امیدوارم كه پروردگار متعال دل‌هاى ما روز‌به‌روز از معرفت و محبت به اهل‌بیت نورانى‌تر و سرشارتر سازد.
والسلام علیكم ورحمة الله وبركاته
﴿ صفحه 295﴾