سفر به سرزمین هزار آیین

نویسنده : آیت الله محمدتقی مصباح یزدی مترجم : تدوین و نگارش: اصغر عرفان

سخنرانى حضرت آیت‌الله مصباح یزدى«دام‌عزه» در جامعة‌الزهراء (لكنهو)

بسم الله الرحمن الرحیم
...‌خداى متعال را شكر مى‌كنم كه توفیق عنایت فرمود در محفل نورانى شما خواهران گرامى جامعة‌الزهراء حضور بیابم. قبل از هر چیز از سرودهاى زیبایى كه قرائت شد و مجلس را با یاد حضرت ولى‌عصر ‌ارواحنا فداه‌ـ معطر كردید به سهم خودم تشكر مى‌كنم. توجه به وجود مقدس حضرت صاحب‌الامر(علیه السلام)ستون محكمى است كه باید انسان در تمام مراحل زندگى تكیه‌گاه خودش قرار دهد و از بركات مادى و معنوى و آثار نورانى این توجه استفاده كند. توجه به وجود مقدس ولى‌عصر(علیه السلام) هم توجه به خدا و یاد خداست هم توجه به همه انبیا و اولیا و وجود مقدس رسول اكرم(صلى الله علیه وآله) است و هم توجه به همان هدفى است كه
﴿ صفحه 191﴾
خداى متعال، جهان و انسان را براى آن هدف آفریده است‌؛ براى این‌كه وجود مقدس ایشان عصاره وجود همه انبیا و اولیاى خداست و ودیعه‌اى است كه خداى متعال تا پایان این عالم براى بشریت ذخیره كرده است. در زیارات خطاب به حضرت مهدى ‌عجل الله فرجه الشریف‌ـ مى‌خوانیم كه همه آن نعمت‌هایى كه خداى متعال به ما داده به بركت وجود شماست، در آینده هم رسیدن به هر مقامى در طفیل وجود شما و به بركت عنایت‌هاى شماست. در یك جمله یاد امام زمان(علیه السلام) در حقیقت یاد خداست و هدف از این توجه همان هدف عبادت خداست و همه بركت‌هایى كه از خداى متعال به ما انسان‌ها مى‌رسد به بركت عنایت‌هاى آن حضرت است‌؛ مَنْ أَرَادَ اللهُ بَدَءَ بِكُمْ وَمَنْ وَحَّدَهُ قَبِلَ عَنْكُمْ‌؛(55) هركس اراده كند كه به خدا نزدیك شود باید از شما آغاز كند و هركس خدا را به یگانگى شناخت به بركت عنایت‌هاى شما بوده‌؛ بِكُمْ یُنَفِّسُ الْهَمَّ وَیَكْشِفُ الضُّرَّ وَبِكُمْ یُنَزِّلُ الْغَیْثَ.(56)
باید بدانیم چه كنیم كه بیشتر مورد توجه آن حضرت قرار بگیریم و با چه وسیله‌اى مى‌توانیم بیشتر به آن حضرت نزدیك شویم‌؛ چراكه نزدیك شدن به او نزدیك شدن به خداست. مى‌دانیم كه انواع عبادت‌ها به ویژه
﴿ صفحه 192﴾
توسل به ائمه اطهار(علیهم السلام) و انواع دعاها، زیارت‌ها، عزادارى‌ها و مخصوصاً گریه براى سیدالشهدا(علیه السلام) یكى از راه‌هاى نزدیك شدن به آن حضرت و بعد به خداى متعال است‌؛ اما جا دارد كه بیندیشیم اصلا وجود امام براى چیست؟ خداى متعال ائمه اطهار را براى چه آفرید و چرا به آنان مقام امامت عطا فرمود و براى چه هدفى به ما دستور داد كه از آنها اطاعت كنیم‌؛ أَطِیعُوا اللهَ وَأَطِیعُوا الرَّسُولَ وَأُولِی الأَْمْرِ مِنْكُمْ،(57) بدون شك طبق نص قرآن كریم انسان براى پرستش و اطاعت از خداى متعال آفریده شده است‌؛ وَما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالإِْنْسَ إِلاّ لِیَعْبُدُونِ،(58) خداى متعال همه انبیا و اولیاى خودش را خلق فرمود و به مقام نبوت و امامت رساند تا راه بندگى و اطاعت خدا را به مردم دیگر نشان دهند. وقتى دانستیم كه هدف از خلقت انبیا و ائمه و دادن مقام نبوت و امامت به آنها نشان دادن راه عبادت و اطاعت خداست، نتیجه روشنش این است كه هرقدر ما بیشتر از راهنمایى‌هاى آنها استفاده كنیم و بیشتر در مقام عبادت و اطاعت خدا باشیم به آنها نزدیك‌تر مى‌شویم. برگزارى مجالس عزادارى، مراسم جشن، مهمانى دادن، اطعام كردن، و سایر آداب و رسومى كه براى ائمه اطهار برگزار مى‌شود، راه‌هاى تقرب به آنهاست.
﴿ صفحه 193﴾
اما یك سؤال، این كار چه نتیجه‌اى دارد؟ جز این نیست كه ما باید به یاد آنها باشیم تا به خدا نزدیك‌تر شویم‌؛ پس هرقدر ما به دستورات آنها بیشتر عمل كنیم و بیشتر به یاد آنها باشیم در حقیقت هدف از بعثت انبیا بیشتر تحقق یافته است‌؛ بنابراین شما كه اهل تحصیل علم و اهل معرفت هستید و سال‌ها وقتتان را در راه فرا گرفتن معارف اهل‌بیت صرف مى‌كنید باید بدانید كه آنچه بیش از هر چیز ائمه اطهار و وجود مقدس امام زمان ‌‌ـ عجل الله فرجه الشریف ‌ـ را خوشحال مى‌كند این است كه ما، هم خودمان بیشتر به دستورات دین عمل كنیم هم دیگران را تشویق كنیم كه مطیع دستورات خدا و پیغمبر و ائمه اطهار باشند. این بهترین راه نزدیك شدن به خداى متعال و به دست آوردن سعادت دنیا و آخرت است. شما از میان میلیون‌ها انسانى كه در این منطقه زندگى مى‌كنند، انتخاب شده‌اید براى این‌كه از معارف اهل‌بیت بیشتر استفاده كنید. باید از بنیان‌گذاران این مركز و دست‌اندركاران اجراى این برنامه‌ها تشكر كرد و به آنها دعا كرد كه خدا بر توفیقاتشان بیفزاید. باید به شكرانه این نعمت عظیم درصدد باشید كه به آنچه از معارف اهل‌بیت(علیهم السلام) مى‌آموزید عمل كنید و به دیگران نیز آموزش دهید و تشویق كنید كه احكام و آداب و سنت‌هاى اسلامى در جامعه رواج پیدا كند.
در پایان، از الطاف دست‌اندركاران این مؤسسه و
﴿ صفحه 194﴾
هم‌چنین از شما طلاب گرامى و اظهار محبتتان صمیمانه تشكر مى‌كنم و به سهم ناچیز خودم دعا مى‌كنم كه خداوند روز‌به‌روز بر توفیقات شما بیفزاید و شما را ذخائرى قرار بدهد كه بتوانید اسلام و تشیع را بار دیگر در این سرزمین احیا كنید. امیدوارم همیشه مشمول عنایت‌هاى آقا امام زمان(علیه السلام) باشید.
والسلام علیكم ورحمة الله وبركاته
﴿ صفحه 195﴾

بوم‌باى

بمبئى یا به اصلاح خود هندى‌ها بوم‌باى، معجون هفت‌جوشى است از هفتاد و دو ملت، شهرى شگرف با جمع قابل تصور همه زشتى‌ها و زیبایى‌ها، شهر افراط‌هاى بى‌همانند. شهر هم‌نشینى مسالمت‌آمیز ثروت‌مند و گدا، پارسا و ترسا، كاخ‌نشین و كوخ‌نشین، شهرى بدون مرزبندى‌هاى رسمى و رایج، جایى كه همه چیز و همه كس زیر چتر رنگ‌هاى تند در ازدحامى پرهیاهو
﴿ صفحه 196﴾
شانه به شانه هم زندگى مى‌كنند. بمبئى بزرگ‌ترین شهر هندوستان است و مهم‌ترین بندر تجارى آن‌؛ شهرى كه نبض اقتصاد هند در آنجا مى‌تپد.
در سیاحت از بمبئى مى‌مانى كه از سیر افسارگسیخته و بى‌نظم اجزاى آشفته آن تعجب كنى یا تحسین كنى تركیب هماهنگ همین اجزاى آشفته ر‌؛ اینجا آلونك‌هاى كوتاه‌قد بى‌توجه به ستاره هتل‌هاى بلندبالا در پیاده‌رو كنارشان برپا شده‌اند. گاوها بى‌اعتنا به سیل جمعیت، در بستر خیابان‌ها خوابیده‌اند. مرتاض‌ها بى‌خیال جنبش و تكاپوى مردمان گوشه‌اى به تفكر نشسته‌اند، و گروهى از زنان و مردان سپیدپوش پاى پیاده و برهنه و با دقت تمام راه مى‌روند تا مبادا بر جنبنده‌اى كوچك پا بگذارند. اینجا موزه كاملى است براى هر پژوهش‌گر ادیان، چون هم مسجد مى‌بیند و هم كلیسا و كنیسه و بتكده، نه در جغرافیایى پراكنده كه گاه با پیمودن یك خیابان، و بهشت موعودى است براى جهانگردان‌؛ چراكه بمبئى چونان زنبیل پرتنوعى است كه هرگونه آداب و رسوم و زبان و دین و قبیله و مسلكى را در آن سرازیر كرده‌اند، و بمبئى فراتر از همه این توصیف‌هاست.

لطفاً بوق بزنید

در بمبئى سرسام مى‌گیرى از انبوه وسایل نقلیه ماشینى و حیوانى كه چون مور و ملخ در كوچه و خیابان مى‌لولند و كلافه مى‌شوى از صداى بوق‌هاى ممتد این همه وسایل. رانندگان اینجا یك پا بر
﴿ صفحه 197﴾
پدال گاز دارند و یك دست بر دكمه بوق. در هند از درج عبارت مشهور و لطیفه گونه «لطفاً بوق بزنید» بر بدنه ماشین‌ها اصلا تعجب نكنید‌؛ بوق زدن نوعى قانون است و حربه‌اى براى گذر از این شلوغى، نوعى اخطار و اعتراض ملایم و شاید مؤدبانه. اینجا یاد گرفته‌ایم كه از دیدن و شنیدن هیچ چیزى تعجب نكنیم.