سفر به سرزمین هزار آیین

آیت الله محمدتقی مصباح یزدی تدوین و نگارش: اصغر عرفان

جغرافیاى انسانى

هندوستان با بیش از یك میلیارد نفر جمعیت، پرنفوس‌ترین كشور جهان پس از چین است‌؛ اگرچه با توجه به رشد روزافزون و بى‌شمار جمعیت در این كشور و كنترل سخت‌گیرانه آن در چین، تا چند سال دیگر هند در صدر این جدول خواهد نشست. به طور متوسط در هر دقیقه بیش از 25 كودك، و در سال حدود 15 میلیون نفر به آمار این كشور افزوده مى‌شود.
مردم این سامان از نژادهاى سفید، سیاه و زرد تشكیل شده‌اند. دراین كشور 1652 زبان و لهجه وجود دارد و قانون اساسى 18 زبان عمده را به رسمیت شناخته كه در این میان، زبان‌هاى هندى، انگلیسى، اردو و فارسى بیشترین استفاده‌كنندگان را دارد.
مردمان هندوستان عمدتاً نجیب، زحمتكش، درست‌كار و
﴿ صفحه 27﴾
اهل صنعت و ادب و هنر هستند. اگرچه در سال‌هاى اخیر، این كشور به پیشرفت‌هاى چشم‌گیرى در زمینه‌هاى اقتصادى و نظامى دست یافته، و از آن سو از استعداد سرشار نیروهاى انسانى و منابع غنى زمینى نیز بهره‌مند است، با این وجود، دو پدیده فقر و جهل هنوز بر سطح عمومى جامعه هند حكم‌فرماست.

ادیان

هندوستان، مهد دین‌هاى بزرگ و در بر گیرنده بخش عظیمى از پیروان ادیان جهانى هم‌چون: هندو، بودایى، اسلام، مسیحیت، زرتشتى و‌... است. در این كشور هریك از پیروان ادیان، فرهنگ، زبان و عبادت‌گاه خود را داشته و با تعصبى خاص همراه با احترام به دیگر فرقه‌هاى مذهبى، آداب و سنت‌هاى مذهبى‌شان را پاس مى‌دارند. وجود شگفت‌انگیز مسجدى در كنار بتكده و كلیسایى در جوار كنیسه امرى عادى تلقى شده و تنها حیرت گردشگران خارجى را برمى‌انگیزاند‌؛ و تفاوت‌هاى فاحشى كه درآداب و رسوم، ازدواج و سبك زندگى مردمان هند دیده مى‌شود، ناشى از همین تفاوت ادیان و تنوع تشریفات مذهبى است.

اسلام

در سال 15 هجرى، فرمانروایى امارت بحرین و عُمان، از سوى خلیفه دوم به «عثمان بن ابى‌العاص ثقفى» سپرده شد. او نیز برادرش «حكم» را به امیرى بحرین گماشت و پس از چندى فرمان حمله به هند را براى او نوشت. حكم ابن ابى‌العاص از راه
﴿ صفحه 28﴾
دریا در سواحل «گجرات» نیرو پیاده كرد و به شهر «تهانه» وارد شد‌؛ ولى در این حمله ناكام ماند. وى در حمله‌اى دیگر شهر «بهروج» را ـ كه در حوالى شهر بمبئى فعلى قرار دارد ـ فتح كرد‌؛ ولى از آنجا كه خلیفه دوم با مسافرت دریایى به شدت مخالف بود در این باره به عثمان بن ابى‌العاص نامه‌اى اعتراض‌آمیز نوشت و او را از پیامدهاى این عملیات برحذر داشت. در سال 93 هجرى لشكركشى نیمه تمام حكم را «محمد ابن قاسم ثقفى» (داماد حجاج بن یوسف) پى گرفت و در مدت اندكى بر «سنده» تسلط یافت. بعدها «جنید ابن عبدالرحمن كومرى» از سوى هشام بن عبدالملك به امارت سند رسید، او با حمله به گجرات ضمن تصرف شهر «سالوه» و «بهروج» غنایم بسیارى به دست آورد.
در سال 159 هجرى در زمان خلافت المهدى بالله (خلیفه عباسى) «عبدالملك ابن شهاب العهمى» با لشكرى بسیار به هند حمله برد، این سپاه اگرچه در ابتدا پیش‌روى‌هاى بسیار داشت، اما با شیوع بیمارى در میان لشكریان، از پاى درآمد.
هم‌زمان با ورود این سپاهیان، تعدادى بازرگان مسلمان نیز به سواحل «كارناتاكا» و «كرلا» پا گذاشتند و همراه با حكم‌رانان مسلمان كه اینك حكومت‌هاى كوچك اسلامى را در هند ایجاد كرده بودند، با بذل مال و ایثار و فداكارى ‌كه نشان از اعتقاد عمیق آنان به اسلام بود‌ـ با ترویج و تشویق مردم و حتى زمام‌داران هند، به تبلیغ اسلام پرداختند.
این روند ادامه یافت تا آن‌كه سلطان محمود غزنوى از طریق
﴿ صفحه 29﴾
شمال به هند حمله كرد. او هفده بار به این سرزمین لشكر كشید. سلسله غزنویان، نزدیك به دویست سال در قسمت‌هایى از شبه قاره حكومت كردند. در حقیقت، زبان و فرهنگ فارسى همراه لشكریان سلطان محمود، به لاهور و مولتان رسید و سپس در سراسر هند گسترش یافت.
طبق برخى از آمار رسمى دولت هند، هم‌اكنون تعداد مسلمانان این كشور بیش از 120 میلیون نفر است‌؛ ولى مسلمانان اعتقاد دارند از بسیارى از آنها سرشمارى نشده است، و تعداد حقیقى آنان به 230 میلیون نفر مى‌رسد كه حدود 17 درصد سكنه هند را تشكیل مى‌دهد. نزدیك به 70 درصد مسلمانان هند، سنى مذهب و پیرو مكتب حنفى، و بقیه شافعى مذهب و یا شیعه هستند. اكثریت شیعیان، اثنى‌عشرى و تعداد كمى پیرو فرقه اسماعیلیه مى‌باشند.
از 356 ناحیه هند، مسلمانان در 9 ناحیه در اكثریتند. در 19 ناحیه، متجاوز از 25 درصد، و در 94 ناحیه متجاوز از 10 درصد سكنه آنها را تشكیل مى‌دهند. حدود 10 درصد مسلمانان نیز در ایالاتى واقع‌اند كه اكثریت با هندوهاست.
در سال‌هاى اخیر با وجود آن‌كه تعداد مسلمانان هندوستان رو به افزایش است‌؛ ولى نقش سیاسى آنان در حكومت، به دلیل تفرقه و قوم‌گرایى رو به كاهش نهاده است، به عنوان مثال در انتخابات سال 1984 از 543 نماینده، 39 نماینده از مسلمانان بودند در حالى كه در سال 1989 این تعداد به 32 نفر تنزل یافت.(1)
﴿ صفحه 30﴾