سفر به سرزمین هزار آیین

آیت الله محمدتقی مصباح یزدی تدوین و نگارش: اصغر عرفان

تاریخ

آریایى‌ها، میان سال‌هاى 1500 ـ 2400 قبل از میلاد مسیح به هند وارد شدند. اولین ریشه‌هاى فرهنگى ایران و هند نیز در همین مهاجرت عظیم قوم آریایى شكل گرفته است‌؛ جایى كه گروهى از مردمان مناطق استپى شمال دریاى سیاه در جنوب روسیه تا تركستان و رودهاى جیحون و سیحون به دلیل وضع نامساعد زندگى، از سرزمین‌هاى خویش مهاجرت كردند. دسته‌اى به جانب اروپا و گروهى دیگر به فلات ایران وارد شدند. این دسته چون به فلات ایران رسیدند، به دو شاخه تقسیم گردیدند‌؛ شاخه‌اى راه جنوب شرق را گرفته، وارد سرزمین هند شدند و شاخه‌اى دیگر به سمت مغرب ایران پیش رفتند. تاریخ جدا شدن شعبه ایرانى و هندى از سایر آریایى‌ها معلوم نیست‌؛ ولى مى‌دانیم كه آریایى‌هاى هند در دوره ودایى (1200 ق‌.‌م) پنجاب را تصرف كرده بودند. مذهب آریایى‌هاى ایران و هند در آغاز یكى بود‌؛ ولى بعدها از هم جدا شد.
آیین بودایى در قرن ششم قبل از میلاد به ظهور رسید و به سرعت در شمال هند گسترش یافت. هند در سال 327 (ق‌.‌م) از شعله‌هاى فراگیر هجوم جاه‌طلبانه اسكندر مقدونى در امان نماند، و مناطق وسیعى از این كشور پهناور به سلطه سپاهیان او درآمد.
واسكودوگاما (كاشف پرتغالى) در سال 1498 (م.‌) براى نخستین بار بر سواحل سرسبز هند قدم گذاشت. صد سال بعد پرتغالى‌ها محصول این كشف بزرگ را با انحصار تجارت با این
﴿ صفحه 24﴾
كشور به دست آوردند. در قرن اول هجرى مسلمانان بخشى از سرزمین هندوستان را فتح كردند و بعدها مرزهاى كشور اسلامى را تا شهر دهلى گستردند و پنج قرن حكومت مقتدرانه حاكمان اسلامى را پایه‌گذارى كردند.
انگلیسى‌ها در سال 1600‌(م) با اهدافى شوم، كمپانى هند شرقى را در سرزمین هندوستان بنیان نهادند و آرام آرام و به شیوه‌اى فریب‌كارانه، همراه با استخدام افراد محلى، بر فرمانروایان هند سلطه یافته و رفته رفته امپراتورى خود را در این كشور پى افكندند.
بر اساس شواهد تاریخى، مسلمانان نخستین گروهى بودند كه با حضور استعمارگرانه انگلیسى‌ها به مبارزه برخاستند، گاندى نیز كه از طبقه برهمنان بود، این مبارزات را ادامه داد و سرانجام مردم به رهبرى مهاتما گاندى موفق شدند در 15 اوت 1947 (م.‌) از سایه سیاه استعمار خارج شوند و استقلال دوباره خود را بازیابند.

جغرافیا

هندوستان با وسعتى حدود 3287263 كیلومتر مربع، در جنوب قاره كهن آسیا و شمال اقیانوس هند قرار گرفته و از طرف شمال با كشورهاى چین، نپال و بوتان، از شرق با بنگلادش و میانمار، و در غرب و جنوب با اقیانوس هند و از شمال غربى با پاكستان هم‌مرز و همسایه است.
هند پس از چین دومین كشور وسیع آسیاست و بخش وسیعى
﴿ صفحه 25﴾
از دشت هند (چانجتیك) را كه از خلیج بنگال در مشرق تا مرزهاى افغانستان گسترده شده، در بر گرفته است. این دشت، حاصل‌خیزترین و پرجمعیت‌ترین بخش این شبه قاره است. نزدیك به 5/19 درصد از كل مساحت هند، پوشیده از جنگل و تقریباً 75 درصد این سرزمین، مساعد براى كشاورزى است. گنگ، سند (ایندوس) و برهماپوترا سه رودخانه مهم هند هستند كه از سلسله كوه‌هاى هیمالیا سرچشمه مى‌گیرند. اكتشافات زمین‌شناسى قدمت این سرزمین را به 32000000 سال مى‌رساند.
كشور هند را از نظر ناهموارى‌ها و عوارض طبیعى به سه ناحیه تقسیم كرده‌اند:
1. شبه جزیره دكن: این ناحیه كه نیمى از وسعت هند را در بر گرفته، در نیمه جنوبى و مركزى این كشور واقع شده است. جلگه‌هاى آن وسیع، آب و هواى آن عمدتاً گرم و مرطوب و میزان بارندگى آن نیز نسبتاً زیاد است و جلگه‌هاى آن در بخش شرقى و كناره‌هاى غربى قرار دارند‌؛
2. ناحیه گنگ و براهماپوترا: این ناحیه از شرق به غرب، از نزدیك مرزهاى كشورهاى میانمار و چین، تا مرزهاى پاكستان گسترده شده است. جلگه پهناور گنگ با سه هزار كیلومتر طول و رود طویل گنگ در این بخش است. آب و هواى آن در قسمتغربى، گرم و خشك و در سایر نواحى، گرم و مرطوب است‌؛
3. ناحیه هیمالیا و تپه‌هاى شرقى: این ناحیه كه كوچك‌ترین منطقه بین سه ناحیه اصلى هند است، در شمال هند ازمرزهاى
﴿ صفحه 26﴾
شمالى پاكستان تا مرزهاى چین، نپال، بوتان و میانمار گسترده شده و كوهستانى‌ترین ناحیه هند است. آب و هواى آن در ناحیه آسام مركزى، معتدل و در سایر نواحى، سرد و كوهستانى بوده و میزان بارندگى آن بیش از سایر نواحى است.
به طور كلى مى‌توان گفت: نواحى مرتفع هند، عمدتاً در شمال و بخشى از مركز و جنوب، جلگه‌ها در كناره‌ها و اطراف رودهاى بزرگ، و تنها بیابان وسیع آن در غرب كشور واقع شده است.
پایتخت كشور هند، شهر دهلى نو و دیگر شهرهاى بزرگ آن، كلكته، بمبئى، مَدرس، بنگلور، حیدرآباد، پونا و‌... هستند.

جغرافیاى انسانى

هندوستان با بیش از یك میلیارد نفر جمعیت، پرنفوس‌ترین كشور جهان پس از چین است‌؛ اگرچه با توجه به رشد روزافزون و بى‌شمار جمعیت در این كشور و كنترل سخت‌گیرانه آن در چین، تا چند سال دیگر هند در صدر این جدول خواهد نشست. به طور متوسط در هر دقیقه بیش از 25 كودك، و در سال حدود 15 میلیون نفر به آمار این كشور افزوده مى‌شود.
مردم این سامان از نژادهاى سفید، سیاه و زرد تشكیل شده‌اند. دراین كشور 1652 زبان و لهجه وجود دارد و قانون اساسى 18 زبان عمده را به رسمیت شناخته كه در این میان، زبان‌هاى هندى، انگلیسى، اردو و فارسى بیشترین استفاده‌كنندگان را دارد.
مردمان هندوستان عمدتاً نجیب، زحمتكش، درست‌كار و
﴿ صفحه 27﴾
اهل صنعت و ادب و هنر هستند. اگرچه در سال‌هاى اخیر، این كشور به پیشرفت‌هاى چشم‌گیرى در زمینه‌هاى اقتصادى و نظامى دست یافته، و از آن سو از استعداد سرشار نیروهاى انسانى و منابع غنى زمینى نیز بهره‌مند است، با این وجود، دو پدیده فقر و جهل هنوز بر سطح عمومى جامعه هند حكم‌فرماست.