ده درس پیرامون امر به معروف و نهی از منکر

نویسنده : حجه الاسلام محسن قرائتی

وحدت و اطاعت

حفظ و بقاى یك جامعه، نیازمند وحدت و یكدلى افراد آن جامعه است. تفرقه و تشتّت ،یك جامعه را از درون مى پاشد و ناأمنى و ناآرامى را بدنبال دارد. لذا قرآن همواره مؤمنان را به وحدت سفارش كرده و مى فرماید: «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا»(212) به ریسمان محكم الهى چنگ زنید و دچار تفرقه نشوید.
البته وحدت باید بر پایه اطاعت از خدا، رسول خدا و حاكمان برگزیده خدا باشد و گرنه كافران نیز بر باطل خود اتحاد و اتفاق دارند.
قرآن در این زمینه مى فرماید: «أَطِیعُوا اللَّهَ وَأَطِیعُوا الرَّسُولَ وَأُولِی الْأَمْرِ مِنكُمْ »(213) هر یك از مؤمنان موظف است رابطه اخوّت و برادرى را كه خداوند میان مؤمنان برقرار نموده و فرموده «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ»(214) حفظ كرده و دیگر افراد جامعه را نیز به این معروف مهم اجتماعى دعوت كند تا جامعه دچار تفرقه نشود.

منكر چیست؟

منكر یعنى كارى كه عقل و دین، آن را زشت و ناپسند بداند، بر خلافِ معروف كه یعنى: كارى كه در عرفِ افراد متدّین، پسندیده و نیك شمرده شود.
منكرات را نمى توان شماره كرد، زیرا در همه امور زندگى یافت مى شود.
در رانندگى، بوق زدن بى جا، گاز دادن نابجا و پارك نابجاى اتومبیل، منكر است. ریختن آشغال در كوچه و خیابان، سدّ معبر، سیگار كشیدن، بلند كردن صدا و آزار دادن همسایه، ترساندن همسر و فرزند، تبعیض میان فرزندان، ندادن حقوق زیر دستان و دهها نمونه دیگر كه هر روز خواسته یا ناخواسته مرتكب آنها مى شویم ولى چون آنها را منكر نمى دانیم در صدد عذرخواهى از دیگران و اصلاح خود بر نمى آییم.
البتّه همه منكرات در یك سطح نیستند. بعضى جنبه زیر بنایى و كلیدى دارند و بعضى روبنایى و در درجه چندم اهمیت هستند. اكنون بعضى منكرات زیر بنایى را فهرست وار بیان مى كنیم:

خرافات

در میان مردم، خرافات بسیارى وجود دارد كه ریشه منطقى و عقلى ندارد، مثل اعتقاد به نحس بودن عدد سیزده كه هیچ دلیلى ندارد، اما گاهى خرافات به اسم دین است كه ناشى از جهل مردم نسبت به معارف دینى مى باشد.
در این موارد وظیفه دانشمندان دینى، بیان حقایق براى رفع خرافات از جامعه است، زیرا در غیر این صورت، مطالب درست دین نیز بخاطر این خرافات مورد بى اعتنایى نسل جوان قرار گرفته و كم كم اعتقاد مردم نسبت به اصل دین سست مى شود.
قرآن، در سوره انعام به شدت با خرافات زمان پیامبر اسلام مبارزه مى كند و مى فرماید: به چه دلیل گوشت برخى از حیوانات را بر خود حرام مى كنید و برخى را حلال، مگر از جانب خدا دلیلى دارید.