ده درس پیرامون امر به معروف و نهی از منکر

نویسنده : حجه الاسلام محسن قرائتی

حیا و عفت

قرآن از یكسو با تشویق جوانان به ازدواج، زمینه بسیارى از گناهان را در جامعه از بین مى برد و از سوى دیگر پیامبرش را مأمور مى سازد تا به دختران و همسران خود و زنان مؤمن، سفاش كند با ناز و كرشمه سخن نگویند، با حیا راه بروند و پاى بر زمین نكوبند، مواضع زینت خود را براى مردان نامحرم آشكار نسازند و از مختلط شدن با مردان بپرهیزند. «یَا أَیُّهَا النَّبِیُّ قُل لِّأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِینَ...»(209)
همچنین مردان مؤمن را فرمان مى دهد كه نگاه خود را به زنان نامحرم كوتاه كنند و از چشم چرانى بپرهیزند. «قُل لِّلْمُؤْمِنِینَ یَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ »(210)
آرى، در جامعه اسلامى به همان میزان كه به زنان باید گفت حجاب خود را حفظ كنید، باید به مردان گفت چشمان خود را كنترل كنید.

صبر و استقامت

انسان در انجام تكالیف خود، گاهى دچار تنبلى و سستى مى شود. یكى از وظایف مؤمن آن است كه همواره دیگران را به صبر و پایدارى در انجام وظایف دینى سفارش كند تا این تذكرات موجب شود فرد از كوتاهى بپرهیزد. چنانكه در سوره والعصر، سفارش به صبر از ویژگى هاى مؤمنان شمرده شده است. «وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ»(211)
البته صبر در برابر مصیبت هایى كه به انسان مى رسد و یا صبر در برابر معصیت هایى كه انسان مى تواند مرتكب شود، از دیگر مصادیق صبر است كه در قرآن و روایات، سفارش دیگران به صبر در این موارد نیز مطرح شده است.

احیاى مراكز دینى

در فرهنگ اسلامى حتى عبادت و نیایش نیز به صورت جمعى صورت مى گیرد و مسلمانان سفارش شده اند كه نمازهاى خود را به جماعت و در مسجد بجاى آورند.
هر هفته روزهاى جمعه به نماز جمعه بروند، در پایان یك ماه روزه دارى، نماز عید فطر را به جماعت باشكوه برگزار كنند. زیارت خانه خدا را همراه با دیگر مسلمانان از دیگر نقاط جهان در ایام حج بجا آورند و در یك كلمه در هر محله و منطقه اى، مكانى به نام خدا وبراى او احداث كنند تا مؤمنان در آنجا گردهم آیند و زمینه هاى الفت و محبت و همكارى میان آنها فراهم شود.
لذا قرآن از یك سو به احداث و احیاى مساجد سفارش نموده و از سوى دیگر از مؤمنان خواسته با بهترین لباس و به بهترین شكل در مراسم نماز جماعت حضور یابند. در زمان رسول خدا و جانشینان پس از ایشان، مسجد، مركز مشورت با مردم، اعزام نیرو براى جهاد با دشمنان، قضاوت میان مردم، رسیدگى به محرومان و حتى محل خواندن خطبه عقد ازدواج بوده است.
طبیعى است احیاى این معروف ها، به تذكر و توصیه و سفارش مؤمنان به یكدیگر نیاز دارد تا هر كس به هر مقدار كه مى تواند در جهت این امر بزرگ اقدام نماید.