ده درس پیرامون امر به معروف و نهی از منکر

نویسنده : حجه الاسلام محسن قرائتی

احسان و نیكوكارى

نه فقط نسبت به محرومان جامعه، بلكه نسبت به همه افراد جامعه باید انسان روحیه احسان و نیكوكارى داشته باشد.
مورد واجب آن، احسان به والدین است كه قرآن مى فرماید: «وَبِالْوَالِدَیْنِ إِحْسَانًا »(201) لذا خدمت به پدر و مادر و نیكى به آنها در هر شرایطى لازم است، چه مؤمن باشند و چه كافر، چه محتاج باشند و چه نباشند.
در مورد دیگر افراد جامعه نیز اسلام سفارش هاى متعددى كرده كه همه نشانه توجه اسلام به روحیه تعاون و همكارى در میان افراد جامعه است. از جمله این دستورات، وام دادن به یكدیگر است كه خداوند خود را گیرنده وام معرفى كرده تا وام دهنده احساس كند به خدا وام مى دهد و بر این كار تشویق شود. «مَّن ذَا الَّذِی یُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا »(202)

اصلاح ذات البین

افراد جامعه در مقابل اختلاف ها و نزاع هایى كه میان برخى مردم وجود دارد مسئولیت دارند و باید میان آنها را اصلاح كنند و آشتى دهند. خداوند مؤمنان را به این امر سفارش نموده و مى فرماید: «وَأَصْلِحُوا ذَاتَ بَیْنِكُمْ »(203) البته قرآن براى پیشگیرى از بروز چنین اختلاف هایى همواره مؤمنان را به عفو و گذشت از یكدیگر سفارش نموده و مى فرماید: شما كه مى خواهید خداوند از شما بگذرد، چرا خودتان از یكدیگر نمى گذرید. «وَلْیَعْفُوا وَلْیَصْفَحُوا أَلَا تُحِبُّونَ أَن یَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ »(204)
بنابراین هر یك وظیفه داریم با گذشت از خطاى یكدیگر، صلح و صفا را در جامعه حاكم سازیم و اگر در میان دیگران نیز كینه و كدورتى وجود دارد نسبت به رفع آن اقدام كنیم.

عدالت ورزى

جامعه اسلامى بر قسط و عدل بنا مى گردد و مهم ترین شرط حاكم اسلامى، عدالت ورزى است. مؤمنان نیز باید به عدالت رفتار كنند و با یكدیگر برخورد عادلانه داشته باشند. نه فقط به دیگران ظلم نكنند، بلكه زیر بار ظلم هم نروند. «لَا تَظْلِمُونَ وَلَا تُظْلَمُونَ »(205)
خداوند همواره مؤمنان را به این معروف بزرگ سفارش كرده و مى فرماید: «إِنَّ اللَّهَ یَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ»(206) و پیامبر را نیز مأمور ساخته تا این فرمان الهى را به گوش مردم برساند: «قُلْ أَمَرَ رَبِّی بِالْقِسْطِ»(207)