ده درس پیرامون امر به معروف و نهی از منکر

نویسنده : حجه الاسلام محسن قرائتی

وظایف آمران به معروف و ناهیان از منكر

از آیات قرآن استفاده مى شود كه كسانى در امر به معروف موفق ترند كه :
1. اهل توبه و سجده و ركوع و قیام باشند.(88)
2. هرگز توقع مادى از مردم نداشته باشند.(89)
3. گفتار و بیانشان؛
الف: حق ودلپسند باشد؛ « إِلَیْهِ یَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّیِّبُ »(90)
ب: به بهترین بیان باشد؛ مخاطب مسلمان باشد یا غیرمسلمان؛ «قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْنًا»(91)
در قرآن، از ناسزاگفتن به مشركین نهى شده است؛ زیرا آنان نیز ممكن است به مقدسات ما ناسزا بگویند؛ « وَلَا تَسُبُّوا الَّذِینَ یَدْعُونَ مِن دُونِ اللَّهِ فَیَسُبُّوا اللَّهَ عَدْوًا »(92)
4. سخنشان منطقى باشد؛ در سراسر قرآن، كلمات برهان و بینّه بارها به چشم مى خورد؛ حتّى از كفار مى خواهد تا اگر منطقى دارند، عرضه كنند.(93)
5. از تحقیر دیگران بپرهیزند و به خاطر انجام منكر توهینى نكنند.
6. از كلمات عاطفى، نرم و محبّت آور استفاده كنند.
قرآن، انبیا را برادر مردم معرفى مى كند(94) و این تعبیر، بهترین اهرم براى جذب مردم است.
خداوند به موسى و هارون علیهما السلام مى فرماید، هنگامى كه نزد فرعون رفتید، با او به نرمى سخن بگوئید.(95)

دورى از قضاوت عجولانه

امام صادق علیه السلام براى مهمان خود خرماى مرغوبى آورد. مهمان این آیه از قرآن را خواند: « ثُمَّ لَتُسْأَلُنَّ یَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِیمِ »(96) از این نعمت ها در قیامت، مورد بازخواست قرار خواهید گرفت.
گویا به نظرش آمد كه خرماى به این خوبى، چرا در منزل امام است. امام فرمود: مراد از نعمتى كه در قیامت مورد بازخواست واقع مى شود، نعمت رهبرى و ولایت است، نه خرما.(97)

میانه روى

بر اساس روایات، باید در امر و نهى میانه رو بود و از هرگونه خود كم بینى و ضعف یا خشونت و تندروى پرهیز نمود.(98)