ده درس پیرامون امر به معروف و نهی از منکر

نویسنده : حجه الاسلام محسن قرائتی

جامعه ساكت مرده است

قرآن مى فرماید: « وَلَكُمْ فِی الْقِصَاصِ حَیَاةٌ »(55) اگر قاتل را به قصاص رساندید، زنده اید.
در حدیث مى خوانیم: كسى كه در برابر خوبى ها و بدى ها بى تفاوت است، مرده اى است كه در میان زنده ها نفس مى كشد.(56)
سكوت در برابر گناه نتیجه اى جز خسارت ندارد. براساس سوره عصر، حتى كسانى كه اهل ایمان و عمل صالح اند ولى ساكت باشند و دیگران را به حق و صبر سفارش نكنند، در خسارت اند.
در قرآن مى خوانیم: اگر گروهى از مردم جلو فتنه و فساد دیگران را نگیرند، همه زمین به فساد كشیده مى شود.(57)
در حدیث آمده است: اگر گناه مخفیانه انجام شود، خطرى براى همه مردم ندارد؛ ولى اگر گناه آشكارا انجام شود و مردم قدرت برخورد داشته باشند، ولى ساكت بمانند، خداوند همه را مورد قهر و عذاب خود قرار مى دهد.(58) چنانكه در قرآن مى فرماید: از فتنه هایى كه آتشِ آن همه را مى سوزاند، بترسید!(59)
بر اساس روایات: اگر مردم امر به معروف و نهى از منكر را ترك كنند، اشرار بر آنان مسلط خواهند شد و دعاها و ناله ها دیگر اثر نخواهد داشت.(60)
گاهى سكوت در برابر گناه، نشانه رضایت است كه در این صورت بر اساس آیات و روایات، این گونه افراد شریك گناهكار حساب مى شوند.
خداوند به یهودیان زمان پیامبر خطاب مى كند كه : «چرا شما انبیاى پیشین را كشتید؟» در حالى كه نیاكان آنان پیامبران را كشته بودند، ولى چون نسل آنها به كار پدران خود راضى بودند، خداوند، فرزندان را به كردار پدران مورد عتاب و انتقاد قرار مى دهد.(61)
با اینكه قاتل حضرت على علیه السلام یك نفر به نام ابن ملجم بود، ولى در شب نوزدهم ماه رمضان سفارش كرده اند كه صد مرتبه بگویید: «اللهم العن قتلة امیرالمؤمنین» خدایا! قاتلان على را لعنت كن! زیرا بسیارى دیگر نیز به این كار راضى بودند.

سیماى افراد ساكت در قیامت

در حدیث مى خوانیم: پیامبر اكرم صلى الله علیه وآله فرمود: «به خدایى كه جانم در دست اوست، از امت من گروهى از قبر برمى خیزند؛ در حالى كه در قیافه بوزینه و خوك هستند. این قیافه ها به خاطر آن است كه آنان قدرت بر نهى از منكر داشته، ولى با گناهكاران سازش كردند».(62)

كسانى كه سكوت را شكستند!

ابن سكیت از یاران امام رضا، امام جواد و امام هادى علیهم السلام و در عین حال معلم فرزندان متوكل، خلیفه عباسى بود.
روزى متوكل از او پرسید : «فرزندان من بهترند یا حسن و حسین، دو فرزند على بن ابیطالب»
او سكوت چندین ساله را شكست و گفت : «قنبر غلام على از تو و فرزندانت بهتر است، تا چه رسد به حسن و حسین!»
متوكل كه هرگز توقع شنیدن چنین سخنى را نداشت، به شدت عصبانى شد و دستور قتل او را صادر كرد.(63)