ده درس پیرامون امر به معروف و نهی از منکر

نویسنده : حجه الاسلام محسن قرائتی

یك نمونه قرآنى از نهى از منكر

حضرت ابراهیم كه عموى خود را بت پرست مى دید، براى بازداشتن او از این كار به او گفت: این مجسمه هایى كه شما پایبند عبادت آنها شده اید، چه معنا دارد؟ « إِذْ قَالَ لِأَبِیهِ وَقَوْمِهِ مَا هَٰذِهِ التَّمَاثِیلُ الَّتِی أَنتُمْ لَهَا عَاكِفُونَ»(15)
از این بیان بسیار كوتاه، به چند اصل مهم در امر به معروف و نهى از منكر پى مى بریم:
1- كسى كه امر به معروف مى كند، باید از رشد و كفایت خاصى برخوردار باشد.
2- در امر و نهى شرط سنى وجود ندارد. «قالَ ِلاَبیه»
3- امر و نهى را از نزدیكان شروع كنیم. «قالَ ِلاَبیه»
4- در نهى از منكر، ابتدا از منكرات بزرگ شروع كنیم. « مَا هَٰذِهِ التَّمَاثِیلُ »
5 - در امر و نهى، مردم را به كرامت و شخصیت خودشان متوجه سازیم. « أَنتُمْ لَهَا عَاكِفُونَ »
6- در نهى از منكر، گاهى باید یك نفر در برابر گروهى قرار گیرد. «ِلاَبیهِ و قَوْمِه»
7- در امر و نهى با شیوه سؤال، وجدانها را بیدار كنیم. « مَا هَٰذِهِ التَّمَاثِیلُ »
8 - در امر و نهى، قاطعیت و صراحت داشته باشیم. «اَنْتُم وَ آبائكُم»

الف: بركات معنوى

1- اصلاح خود انسان
حضرت على علیه السلام به فرزندش فرمود: امر به معروف كن تا اهل معروف باشى.(16)
همان گونه كه هركس لباس مى شوید، دست خودش نیز پاك مى شود.
2- شركت در پاداش نیكى ها
در روایات متعدد مى خوانیم: هر كس مردم را به كار خیر راهنمائى و سفارش كند، در پاداش آنان شریك است، بدون آنكه از اجر عامل كاسته شود. چنانكه هر كس دیگرى را به كار خلاف و انحراف دعوت كند، در كیفر او شریك است.(17)
3- نجات از قهر خدا
امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: هر كس منكر و خلافى را دید و قلباً از آن ناراحت شد، همانا از قهر خدا نجات پیدا كرده و تن به سلامت برده است وهركس با زبان از كار خلاف نهى كرد، به پاداش رسیده است.(18)

ب : بركات اقتصادى

قرآن مى فرماید: اگر مردم ایمان آورند و تقوا پیشه كنند (كه یكى از مصادیق تقوى امر به معروف و نهى از منكر است) به طور قطع، بركاتى از آسمان و زمین بر آنان خواهیم گشود.(19)
امام باقر علیه السلام مى فرماید: با امر به معروف و نهى از منكر، كسب ها حلال و زمین ها آباد مى شود.(20)
اگر در برابر كم فروشى ها، گرانفروشى ها، رباخوارى ها و حیله و تزویرها همه افراد حساس باشند، بازار اصلاح مى شود.
حضرت على علیه السلام همواره با تازیانه وارد بازار مى شد و به كسانى كه جنس خود را در سایه مى فروختند تا عیب آن مخفى بماند و یا جنس بهتر را روى دیگر اجناس و نوع نامرغوب را در زیر مى نهادند، هشدار مى داد.
رسول اكرم صلى الله علیه وآله به ابن مسعود فرمود: با گناهكاران معامله نكنید! اگر مسلمانان به همین جمله عمل كنند، یعنى تجار خلافكار را بایكوت و همه بر ضد آنان اعتصاب كنند، او مجبور است خود و تجارتش را اصلاح كند.