ده درس پیرامون امر به معروف و نهی از منکر

نویسنده : حجه الاسلام محسن قرائتی

اولین وظیفه انبیا

قرآن مى فرماید: ما در میان هر امّتى، پیامبرى را مبعوث كردیم كه مهم ترین وظیفه او دو چیز بود: یكى امربه یكتاپرستى كه بزرگ ترین معروف هاست « أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ»، و دوم نهى از اطاعت طاغوت ها كه بزرگ ترین منكرهاست. « اجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ»(3)

نشانه بهترین امت

قرآن خطاب به مسلمانان مى فرماید: « كُنتُمْ خَیْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ وَتُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ»(4) شما بهترین امتى هستید كه بر مردم ظاهر شده اید؛ به شرط آنكه امر به معروف و نهى از منكر كنید.
امر به معروف كارى است كه خداوند انجام مى دهد:
« إِنَّ اللَّهَ یَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ»(5)
چنانكه امر به منكر كار شیطان است:
« الشَّیْطَانُ یَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَیَأْمُرُكُم بِالْفَحْشَاءِ»(6)
امر به معروف یك وظیفه عمومى است. قرآن مى فرماید: تمام مردان و زنان با ایمان نسبت به یكدیگر حق ولایت دارند تا یكدیگر را به معروف سفارش كنند و از منكر باز دارند.(7)
البتّه همواره در قرآن، امر به معروف، مقدم بر نهى از منكر به كار رفته است تا بفهماند كه كارها را از راه مثبت پیگیرى كنید و در جامعه، تنها انتقاد كننده نباشید.

گروه ویژه

قرآن مى فرماید: « وَلْتَكُن مِّنكُمْ أُمَّةٌ یَدْعُونَ إِلَى الْخَیْرِ وَیَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَیَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ »(8) از میان شما، گروهى باید دعوت به خیر و امر به معروف و نهى از منكر كنند.
حسابِ این گروه از حسابِ وظیفه عمومى جداست. این دسته باید با قدرت و امكانات وارد عمل شوند و جلوى منكرات را بگیرند. چنانكه اگر ماشینى در خیابان یك طرفه بر خلاف مسیر حركت كند، دو وظیفه وجود دارد: یكى وظیفه عموم رانندگان كه تخلف او را با بوق و چراغ به او بفهمانند؛ و یك وظیفه هم پلیس دارد كه او را جریمه كند.