ده درس پیرامون امر به معروف و نهی از منکر

نویسنده : حجه الاسلام محسن قرائتی

جایگاه امر به معروف در قرآن و روایات

این موضوع از همان روزهاى اول بعثت پیامبر اسلام صلى الله علیه وآله مورد عنایت اسلام بوده است. سوره والعصر كه اوائل بعثت در مكّه نازل شده است، در جمله : « وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ »، اشاره به امر به معروف مى كند و از مؤمنان مى خواهد تا یكدیگر را به كارهاى حقّ و پایدارى در راه خدا سفارش كنند.

اولین وظیفه انبیا

قرآن مى فرماید: ما در میان هر امّتى، پیامبرى را مبعوث كردیم كه مهم ترین وظیفه او دو چیز بود: یكى امربه یكتاپرستى كه بزرگ ترین معروف هاست « أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ»، و دوم نهى از اطاعت طاغوت ها كه بزرگ ترین منكرهاست. « اجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ»(3)

نشانه بهترین امت

قرآن خطاب به مسلمانان مى فرماید: « كُنتُمْ خَیْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ وَتُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ»(4) شما بهترین امتى هستید كه بر مردم ظاهر شده اید؛ به شرط آنكه امر به معروف و نهى از منكر كنید.
امر به معروف كارى است كه خداوند انجام مى دهد:
« إِنَّ اللَّهَ یَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ»(5)
چنانكه امر به منكر كار شیطان است:
« الشَّیْطَانُ یَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَیَأْمُرُكُم بِالْفَحْشَاءِ»(6)
امر به معروف یك وظیفه عمومى است. قرآن مى فرماید: تمام مردان و زنان با ایمان نسبت به یكدیگر حق ولایت دارند تا یكدیگر را به معروف سفارش كنند و از منكر باز دارند.(7)
البتّه همواره در قرآن، امر به معروف، مقدم بر نهى از منكر به كار رفته است تا بفهماند كه كارها را از راه مثبت پیگیرى كنید و در جامعه، تنها انتقاد كننده نباشید.