آفتاب مطهر(زندگی و اندیشه شهید مطهری)

نویسنده : آیت الله محمدتقی مصباح یزدی مترجم : تدوین و نگارش: غلامرضا گلی‌زواره

مجاهد میدان اندیشه

مسائل جامعه و مشکلات فکری و علمی، تنها با استدلال‌های فقهی پاسخ داده نمی‌شود. مراجعه به قرآن و حدیث نیز نیازمند ابتکار و نبوغ است. برای گام نهادن در این میدان، مطالعات ویژه‌ای لازم است؛ آموزشی خاص و روشی مطلوب که با شیوه‌های علوم نقلی و فقه و اصول تفاوت بارزی دارد. این برنامه نیازمند خط‌شکنی بود تا راه بگشاید و شرایطی پدید آورد که در حوزه‌ها نیز مسائل روز مطرح شود و شهید مطهری به همراه استادش، علامه طباطبایی، احساس وظیفه کرد که به چنین مباحثی بپردازد.


این دو بزرگوار شانه خویش زیر بار گذاشتند و خودشان را برای پاسخگویی به مسائل روز آماده ساختند. از این روی، آن دو دانشمند حق بزرگی بر روحانیت و جهان تشیع دارند. با معیار الهی و معنوی، برخی دستاوردهای علمی علامه طباطبایی و شهید مطهری صدها برابر اختراعات و اکتشافات علوم زیستی، هسته‌ای و... ارزش دارد. این بزرگواران در زمینه باور‌ها و اعتقادات مردم، مشکلات بسیاری را از سر راه برداشتند و راه هدایت و رستگاری را هموار کردند.
راهی که این عالمان برای حل گرفتاری‌های فکری و فرهنگی گشودند، بسیار فراتر از راه‌هایی است که دانشمندان دیگر علوم و فنون پیموده‌اند. نوشته‌های ارزشمندی که امروزه، برای آشنایی دانش‌آموزان با مبانی اسلام تدوین شده و نیز تألیفاتی که در سطح دکترا، در دانشگاه‌های اروپا تدریس می‌شود تا حقایقی از آیین اسلام را روشن کند، به مصداق الفضل لمن سبق، نقطه آغاز آن از این دو عالم فرزانه است. ما هم‌اکنون بر سر سفره بابرکتی نشسته‌ایم که شهید مطهری و علامه طباطبایی گسترده‌اند. هنگامی که حضرت علی(علیه السلام) برای انجام مسئولیتی نظامی، عازم یمن بود، رسول اکرم(صلى الله علیه وآله) به او فرمود: اگر بتوانی یک تن را هدایت کنی و خداوند به دست تو، انسانی را از گمراهی به در
‌﴿ صفحه 38 ﴾
آورد، از آنچه خورشید بر آن تابیده، برای تو بهتر است. همچنین در روایتی فرمود: اگر یک تن را هدایت کنی، بهتر از این است که تمام زمین پر از طلا باشد. و تو همه آنها را در راه خدا انفاق کنی.(22)
شهید مطهری عمری را در راه شناخت صحیح اسلام گذراند و با چنین بینش و درکی، به هدایت جامعه برخاست. او مجاهدی است که در میدان فکری و عقیدتی گام نهاد تا مبانی اسلام را برای حق‌جویان تبیین کند. همان‌گونه که از آموزه‌های اسلام برمی‌آید، این حرکت سترگ و تأثیرگذار او به هیچ روی، کمتر از ارزش جهاد در میدان جنگ با کفار، مشرکان و منافقان نیست. اگر اسلام‌شناسان مخلصی چون استاد مطهری، معارف ناب اسلام را بیان نکنند، خون‌هایی که در راه اعتلای حق و کلمه توحید ریخته شده‌اند، به هدر می‌روند؛ زیرا وقتی جامعه از مسیر فکری و عقیدتی منحرف شود و به راه‌های نادرست و باطل روی آورد، کوشش‌های فداکاران عرصه‌های ایثار و شهادت کم‌رنگ می‌شود. پس جهاد او در راه حفظ اصالت مکتب، از بزرگ‌ترین جهاد‌هاست.
متفکرانی چون شهید مطهری که عمر ارزشمند خویش را در تحصیل و تدریس علوم اسلامی گذرانیده‌اند و با ژرف‌کاوی، به بیان مباحث دقیق دینی پرداخته‌اند، جامعه اسلامی را در برابر انحراف، غلو، افراط و تفریط بیمه کرده‌اند و ما نیز باید به همان راهی برویم که آنان پیموده‌اند.(23)
‌﴿ صفحه 39 ﴾

فصل دوم: راز موفقیت

‌﴿ صفحه 40 ﴾
‌﴿ صفحه 41 ﴾

دانشمندی ناشناخته

استاد شهید مرتضی مطهری(رحمه الله) از شخصیت‌های کم‌نظیر و از برخی جهات، بی‌نظیر بود که نه در زمان حیاتش، آن‌طور که باید و شاید شناخته شده بود و نه پس از آن، حقش ادا شد. یکی از دلیل‌‌های این امر آن است که شناخت ما از وی کافی نبود و استعدادها و توانایی‌های او را نشناختیم و درست از آنها بهره نگرفتیم. علل دیگر برمی‌گردد به مسائل سیاسی و گرایش‌های فکری کسانی که با وی همسو نبودند. ستایش امام از شهید مطهری و تأیید بدون استثنای آثار وی یگانه و منحصر به فرد است. سفارش‌های امام به جوانان که نوشته‌های شهید مطهری را بخوانند و او را اسوه خویش قرار دهند، درباره دیگر متفکران مصداق نداشت و ندارد.
این واقعیت‌ها وظایفی را بر دوش نخبگان و تمام قشرهای جامعه می‌نهد. سرچشمه اصلی معرفی شخصیت استاد به جامعه، افزون بر تأییدهای مکرر امام خمینی(رحمه الله)، شهادت اوست. اگر وی شهید نشده بود و بیست سال دیگر هم با بیانات، درس‌ها و نوشته‌های خویش به انجام وظیفه می‌پرداخت، خدمات او این همه بابرکت و تأثیرگذار نمی‌شد. این از ثمرات شهادت است که خدای متعال خیر کثیری در آن قرار می‌دهد؛ چنان‌که شهیدان انقلاب و جنگ تحمیلی منشأ برکت، پیروزی و عزت این سرزمین شدند و همه ما ریزه‌خوار آنان هستیم. اگر امروز، بهره‌ای از شرف، عزت و دیانت داریم و می‌توانیم در فضای آزادی و استقلال، عبادت و خدمت کنیم، همه مرهون آن
‌﴿ صفحه 42 ﴾
گلگون‌کفنان است. اگر شهیدان نبودند، معلوم نبود امروز، من و شما با دین چه رابطه‌ای داشتیم. به هر روی، به پاس حق‌شناسی و قدردانی تلاش‌های شهید مطهری برای اعتلای اسلام و تشیع، باید بیش از اینها به معرفی و تبلیغ اندیشه‌های او پرداخت.(24)