آیین رحمت

نویسنده : آیت الله مکارم شیرازی

3ـ رحمت اسلامى و سایر جانداران!

رأفت و رحمت اسلامى نه تنها تمام انسانها را ـ باقطع نظراز کیش وآیین آنها ـ شامل مى شود،بلکه سایر موجودات وجانداران را نیز در بر مى گیرد!
بر همین اساس در تعالیم اسلامى، روایاتى(9) وجود دارد که پیرامون حقوق حیوانات سخن مى گوید، به یک نمونه آن اشاره مى کنیم، تا هر چه بیشتر با گستره رحمت و محبّت اسلامى آشنا شویم:
پیامبر گرامى اسلام(صلى الله علیه وآله) براى چهارپایان شش حق بیان فرموده،(10) که صاحبان این حیوانات باید این حقوق را محترم بشمارند، و آن را رعایت کنند:
«یَبْدَءُ بِعَلَفِها اِذا نَزَلَ»;
هنگامى که به منزل مى رسد، اوّل به سراغ آب و غذاى حیوان برود; آن را سیراب کند و غذایش دهد; سپس به فکر غذاى خویش باشد.
«وَ یَعْرِضُ عَلَیْهَا الْماءَ اِذا مَرَّ بِه»;
به هنگام سفر و در بین راه، هر جا به نهر آبى رسید، حیوان را به کنار آب ببرد (تا اگر تشنه بود آب بخورد).
«وَ لا یَضْرِبُ وَجْهَها فَاِنَّها تُسَبِّحُ بِحَمْدِ رَبِّها»;
(اگر مى خواهد حیوان با سرعت بیشتر حرکت کند) با تازیانه بر سر و صورتش نزند; زیرا حیوانات نیز به ذکر و تسبیح خداوند مشغول هستند، و سزاوار نیست بر سر و روى حیوانى که تسبیح خدا مى گوید تازیانه زده شود.(11)
«وَ لایَقِفُ عَلى ظَهْرِها اِلاّ فى سَبیِلِ اللّهِ»;
بر پشت حیوانِ متوقّف، سوار نگردد، مگر در راه خدا (مثلا در میدان جنگ، که در آنجا سوار بودن بر حیوان در حال توقّف هم اشکالى ندارد، چون اگر به خاطر رعایت حال حیوان پیاده شود، احتمال غافلگیرى توسّط دشمن مى رود).
«وَلا یَحْمِلُها فَوْقَ طاقَتِها»;
حیوانات هم قدرت و تحمّل محدودى دارند، باید توانایى حیوان را در نظر بگیرد، و بیش از توانش بر او حمل نکند.
«وَ لا یُکَلِّفُها مِنَ الْمَشْىِ اِلاّ ما تُطیقُ»;
نه تنها در مورد بارکشى، بلکه در طىّ مسافتها و سفرها نیز باید مراعات حیوانات را نمود، و به اندازه طاقت و تحمّلشان از آنها سوارى گرفت.
این امور، دستورات ظریفى است که در دنیاى امروز به آن عمل نمى شود و کسى به آن توجّهى نمى کند، بلکه بسیارى قدرت درک و تحلیل آن را ندارند; امّا آیین رحمت گستر اسلام به تمام این ریزه کاریها توجّه دارد و پیراوانش را به آن دعوت مى کند. آیا چنین آیین مقدّسى، آیین خشونت است؟

4ـ دعاهاى مسلمانان براى همه انسانها!

دعاهایى که در ماه مبارک رمضان بعد از نمازهاى واجب زمزمه مى شود، و عطر آن تمام مساجد و مراکز عبادى مؤمنان را در سراسر جهان فراگرفته، نشانه اى دیگر از رحمت و عطوفت اسلامى است. بدین شکل که مسلمانان براى رفع مشکلات همه انسانها (نه فقط مسلمانها) دست نیاز به سوى آن احد بى نیاز دراز مى کنند. یک بار دیگر بخشى از این دعاها را مطالعه و بررسى کنیم:
«اللّهُمَّ اَدْخِلْ عَلى اَهْلِ الْقُبُورِ السُّرُورِ»;
خداوندا ! بر تمام مردگان شادى و سرور نازل کن!
«اللّهُمَّ اَغْنِ کُلَّ فَقیر»;
خداوندا ! تمام نیازمندان و محتاجان جامعه انسانى را بى نیاز کن!
«اللّهُمَّ اشْبِعْ کُلَّ جائِع»;
خداوندا ! تمام گرسنگان جهان را سیر بگردان!
«اللّهُمَّ اکْسُ کُلَّ عُرْیان»;
خداوندا ! همه برهنگان عالم را بپوشان!
«اللّهُمَّ اقْضِ دَیْنَ کُلِّ مَدین»;
خداوندا ! وام همه وامداران جهان هستى را ادا کن!
«اللّهُمَّ فَرِّجْ عَنْ کُلِّ مَکْروب»;
خداوندا ! گره از کار همه اندوهناکان باز فرما!
«اللّهُمَّ رُدَّ کُلَّ غَریب»;
خداوندا ! تمام دور از وطنان را (سالم) به وطنشان باز گردان!
«اللّهُمَّ فُکَّ کُلَّ اسیر»;
خداوندا ! تمام اسیران را (در هر کجاى دنیا هستند) آزاد فرما!
«اللّهُمَّ اشْفِ کُلَّ مَریض»;
خداوندا ! همه بیماران را شفا ده!
حقیقتاً انسان از این رحمت گسترده اسلامى لذّت مى برد، و بر این سعه صدر مسلمین، آفرین مى گوید، و از این که بیشترین دعاهاى مسلمین جهانگیر و عام است و شامل تمام انسانهاى نیازمندِ دعا، با هر نوع گرایش فکرى مى گردد، خوشوقت مى شود.
آیا این دعاهاى جالب و عام و فراگیر، نشانه رحمت و عطوفت اسلامى نیست؟!
آیا هیچ انسان بى غرض و با انصافى به خود اجازه مى دهد که چنین آیینى را آئین خشونت معرّفى کند!

فصل چهارم: محبّت و رحمت اسلامى در سیره پیشوایان دین

سیره عملى، و رفتار و معاشرتهاى اجتماعى بزرگان دینى و رهبران و پیشوایان اسلامى، مملوّ از رحمت و عطوفت و محبّت با پیروان خویش، بلکه با دشمنان اسلام است! به ذکر دو نمونه بسنده مى شود: