معاد و جهان پس از مرگ

نویسنده : آیت الله مکارم شیرازی

1- اسپرى تیسم و ارتباط با ارواح

موضوع ارتباط با ارواح و گفتگو با آنها، امروز به صورت یک علم درآمده و جمعیت هایى به این نام در نقاط مختلف جهان تشکیل شده است، و به گفته دانشمند معروف مصرى فرید وجدى (در جلد چهارم از دائرة المعارف خود در ماده روح) در حدود سیصد مجله و روزنامه از طرف «جمعیت هاى روحیون» در سراسر جهان انتشار مى یابد و جمعى از بزرگ ترین دانشمندان علوم مختلف در این جلسات شرکت داشته و دارند.
در آمریکا، انگلستان، فرانسه و آلمان و بسیارى از کشورهاى دیگر کراراً جلساتى به منظور رسیدگى به این موضوع تشکیل شده و افراد سرشناسى از شخصیت هاى مختلف در آن شرکت جسته اند، و در حضور آنها ارتباط با ارواح برقرار شده و کارهاى خارق العاده اى انجام گرفته است.
از جمله در کتاب اصول روانکاوى فروید صفحه 32، چنین مى خوانیم: یک هیئت 33 نفرى از اساتید دانشگاه هاى انگلستان و قضات و مانند آنها براى رسیدگى به این کار تشکیل شد، آنها یک سال و نیم روى این مسئله بررسى کردند که آیا ارتباط با ارواح یک واقعیت است و یا یک خرافه و نیرنگ؟
اما پس از تحقیق، رأى خود را دائر به صحت این موضوع به
﴿ صفحه 198﴾
«انجمن زبان شناسان انگلستان» که از طرف آنها این مأموریت را داشتند تقدیم کردند.
در کتابهاى عالم پس از مرگ (تألیف لئون دنى) و روانکاوى فروید و کتاب على ابطال المذهب المادى، مسائل حیرت آورى که در این جلسات دیده شده بطور مشروح آمده است.
از جمله:
1- سخن گفتن به غیر زبان مادرى (یعنى شخصى را که در خواب مغناطیسى فرو مى برند و با ارواح تماس مى گیرند، مى تواند احیاناً با زبانى که هیچ گونه آشنایى تا آن روز با آن نداشته، سخن بگوید!).
2- حل مسائل پیچیده ریاضى، بوسیله کسانى که هیچ گونه آمادگى براى حل این مسائل نداشته اند در خواب مغناطیسى.
3- نوشتن مطالبى روى الواحى که داخل صندوقى قرار داده بودند و درب آن را بسته و مهر و موم کرده اند!
4- برداشتن اجسامى از روى زمین بوسیله ارواح بدون اینکه کسى دست به آنها بزند!
5- ظاهر شدن ارواح به صورت اشباحى در این جلسات.
همانطور که گفتیم اینها مسائلى است که به وسیله دانشمندان بزرگى مشاهده شده و به صحت آن اعتراف کرده اند و در کتابها و مجلات گوناگون ثبت شده است.
آیا با توجه به این مشاهدات حسى مى توان گفت روح، همان خواص فیزیکى و شیمیایى سلولهاى مغزى است؟
﴿ صفحه 199﴾

مادّیها در برابر این مطالب حیرت انگیز چه مى گویند؟

آنها به یکى از سه جواب دست مى زنند.
1- گاهى مى گویند: اینگونه امور ممکن است از طریق شعبده بازى و تردستى و استفاده از وسائل الکتریکى بوده باشد و یا توطئه ها و تبانیهائى از قبل در کار بوده است.
2- ممکن است اینگونه پدیده ها وجود واقعى نداشته باشد و از تلقین هاى پى در پى و مکرر بوسیله افراد ورزیده سرچشمه بگیرد.
3- این احتمال نیز هست که قسمتى از این پدیده ها اثر وجدان ناآگاه باشد، به این معنى که یک سلسله از مسائل در وجدان ناآگاه شخص قرار دارد و خود او از آن غافل است و به هنگام خواب مغناطیسى، پرده از روى آن برداشته مى شود، و افرادى که از وجود این وجدان ناآگاه خبر ندارند تصور مى کنند با مسئله خارق العاده اى برخورد کرده اند.
ولى دانشمندان روحى (اسپریتها) تمام این راهها را بسته اند و براى اینکه هرگونه احتمال تبانى، و شعبده بازى، و استفاده از وسائل مختلف الکتریکى، از بین برود و جاى کمترین ابهام و ایرادى باقى نماند دست به اقداماتى زده اند از جمله اینکه:
اولا گاهى «مدیومها»(76) را از میان بچه هاى دو ساله یا کمتر انتخاب مى کنند و پیام ارواح را بوسیله آنها مى شنوند و یا اگر بزرگسالند آنها را در قفس مخصوصى قرار داده و حتى دست و چشم آنها را مى بندند تا هیچ
﴿ صفحه 200﴾
گونه استفاده اى از وسائل خاصى براى آنها ممکن نشود.
ثانیاً شرکت کنندگان در این جلسات همانطور که گفتیم گاهى از میان دانشمندان بزرگ انتخاب مى شوند، بدیهى است احتمال تلقین پذیرى در مثل چنین اشخاصى، آن هم بطور دسته جمعى، عادتاً ممکن نیست.
از طرفى گاهى بعضى از حیوانات را در آن جلسات شرکت مى دهند، تا عکس العمل صحنه هاى وحشت زا را در آنها بررسى کنند و اتفاقاً نتیجه مثبت است، یعنى آنها با دیدن چنان صحنه هائى آماده فرار مى شوند و یا فرار مى کنند و شک نیست که مسئله تلقین در مورد آنها قابل قبول نیست.
ثالثاً واسطه ها و مدیومها گاهى به هنگام خواب مغناطیسى مسائلى را اظهار مى دارند که در گذشته به هیچ وجه به گوش آنها نخورده و احتمال رسوب در وجدان ناآگاه آنها نیست. (به کتابهایى که قبلاً نام بردیم مراجعه شود).

چند یادآورى لازم

در اینجا لازم است براى روشن ساختن جوانب این بحث، چند موضوع را یادآورى کنیم:
1- مسئله ارتباط با ارواح گرچه همانطور که گفتیم از نظر محققان این فن، و جمعى از دانشمندان دیگر، یک موضوع قطعى و مسلم است و ما در کتاب «عود ارواح» نام جمع کثیرى از محققانى که به این موضوع صریحاً اعتراف کرده اند آورده ایم، ولى این موضوع به آن معنى نیست که ما ادعاهاى بى اساس جمعى «شیاد» و یا «ساده لوح» را که مدعى ارتباط با ارواحند بپذیریم. زیرا متأسفانه از مسئله ارتباط با ارواح، سوء استفاده
﴿ صفحه 201﴾
فراوان شده است، و عده زیادى از سود جویان حرفه اى و یا ساده لوحان ابله، گاهى چنین ادعاهائى را مى کنند و خود را با همه ارواح در ارتباط مى دانند، و از این رهگذر احیاناً استفاده هاى سرشار مى برند، اینگونه افراد بدبختانه رنگ خرافى به این مسئله علمى و تجربى در انظار بعضى از آگاهان زده اند، و خیالبافى ها و شیادیهاى آنها سبب شده که بعضى اصل موضوع را انکار کنند، در حالى که حساب اینگونه افراد از دانشمندان و محققان این بحث جدا است و گاهى از میان دهها مدعى ارتباط با ارواح، یکى صادق نیست، بنابراین ما باید کاملاً به هوش باشیم و این بحث علمى را از سوء استفاده افراد شیاد و یا خیالباف برکنار داریم، و فریب مدعیان دروغین را نخوریم، و اعمال نادرست آنها را به حساب این بحث علمى نگذاریم.
مخصوصاً بازى خاصى که میان جمعى به نام ارتباط با ارواح بوسیله میزگرد رائج شده و عده اى بدون هیچ گونه آمادگى علمى یا عملى تنها با تهیه کردن یک میز گرد با یک صفحه گردان، ادعا مى کنند که کلید عالم ارواح را به دست آورده و با ارواح صغیر و کبیر ارتباط دارند، از روشنترین نمونه هاى اینگونه ارتباطهاى قلابى و بى اساس است که باید از آن به شدت بر حذر بود (شرح این مطلب را در کتاب عود ارواح آورده ایم).
2- آیا در منابع اسلامى، دلیل بر امکان ارتباط با ارواح وجود دارد؟
پاسخ این سؤال مثبت است، زیرا در تواریخ اسلامى مى خوانیم که بعد از جنگ بدر پیامبر (ص) دستور داد کشتگان دشمن را در چاهى بریزند، سپس سر در چاه کرد و فرمود: «هَلْ وَجَدْتُمْ ما وَعَدَکُمْ رَبُّکُمْ حَقّاً فَاِنّى قَدْ
﴿ صفحه 202﴾
وَجَدْتُ ما وَعَدَنى رَبّى حَقّاً; آیا شما آنچه را خداوند وعده کرده بود یافتید ما که وعده خدا را به حقیقت دریافتیم»
بعضى از حاضران گفتند: آیا با افراد بى جانى صحبت مى کنى که به صورت جیفه اى در آمده اند؟
پیامبر (ص) فرمود: «شما سخنان مرا بهتر از آنها نمى شنوید».(77)
و در نهج البلاغه مى خوانیم: على - علیه السلام - به هنگامى که از جنگ «صفین» باز مى گشت در کنار قبرستانى که پشت شهر کوفه قرار داشت ایستاد، و رو به قبرها کرده و با ساکنان آنها چنین سخن گفت:
«اى صاحبان خانه هاى وحشتناک و قبرهاى تاریک!... شما پیشرو این قافله بودید و ما به دنبال شما مى آئیم، اما خانه هاى شما به دست دیگران افتاد و همسران شما ازدواج کردند و اموال شما تقسیم شد!... اینها خبرهائى است که نزد ماست. نزد شما چه خبر؟... سپس رو به یاران خود کرده و فرمود: اگر به آنها اجازه سخن دهند به شما مى گویند که بهترین زاد و توشه ها تقوا ست».(78)
با توجه با این مدارک و مانند آن روشن مى شود که از نظر منابع اسلامى نیز، ارتباط با ارواح امر غیر ممکنى نیست.
3- آیا ارواح همه چیز را مى دانند؟ و یا تمام آنچه را مى دانند مى توانند بگویند؟
جواب این سؤال مسلماً منفى است، زیرا روح پس از جدائى از این
﴿ صفحه 203﴾
جهان اگر چه فعالیت وسیعترى مى یابد، ولى باز هر چه باشد معلوماتش محدود است، و چنان نیست که از همه چیز آگاه باشد و به فرض محال که به همه چیز آگاه باشد، معلوم نیست که بتواند همه را بازگو کند و جمله «اگر به آنها اجازه سخن گفتن داده شود» که در عبارت نهج البلاغه بود گواه بر این است که آنها مجاز به ذکر همه چیز نیستند.
4- موضوع مهم دیگر اینکه گاهى مسئله امکان «ارتباط با ارواح» با مسئله «عود ارواح» و زندگى تکرارى، اشتباه مى شود، و بعضى چنین مى پندارند که هر کس معتقد به ارتباط با ارواح است الزاماً باید مسئله عود ارواح را نیز بپذیرد، یعنى معتقد باشد که روح بعد از جدائى از بدن در جنین مادر دیگرى قرار مى گیرد، و مجدداً متولد مى شود، و این کار ممکن است چندین بار تکرار گردد و یک روح چندین بار به این جهان بیاید.
ولى این عقیده که همان عقیده به تناسخ است اشتباه محض است، زندگى تکرارى ممکن نیست، و روح بعد از جدایى از این بدن در بدن دیگر قرار نخواهد گرفت.
ما دلایل زیادى بر باطل بودن این عقیده در کتاب «عود ارواح» بیان کرده ایم، براى آگاهى از آن به کتاب مزبور مراجعه فرمائید.