راز دعوت(آموزه هایی از قرآن و حدیث درباره تبلیغ)

نویسنده : محمد موحدی نژاد

نمونه اى از اخلاص موسى (ع)‌...

پس از آن كه موسى علیه السلام از شرّ فرعونیان به مَدین رفت و براى استراحت به كنار چاه آبى آمد، دید عدّه اى گوسفندان خود را آب مى دهند، ولى دو دختر با حُجب و حیا با گوسفندان خود در كنارى ایستاده اند و براى آب دادن به گوسفندان، منتظر خلوت شدن آن مكان مى باشند.
موسى به كمك آنها رفت و براى آنها آب تأمین كرد و پس از آن حضرت به كنارى به استراحت نشست و در حالى كه گرسنگى سخت او را آزار مى داد گفت:
«رَبِّ إِنِّی لِمَا أَنزَلْتَ إِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیرٌ»(285)
«پروردگارا! همانا من به هرچیزى كه به سویم بفرستى، سخت نیازمندم.»
در این حال دید آن دو دختر بازگشته و به او گفتند: پدر ما مى خواهد پاداش سقّایى تو را بدهد.
موسى علیه السلام وارد خانه شعیب علیه السلام شد و در حالى كه سفره و غذا آماده بود، دعوت به غذا شد. موسى علیه السلام گفت: پناه مى برم به خدا كه از شما طلبى داشته باشم.
حضرت شعیب علیه السلام در پاسخ او فرمود:
«لا و اللّه یا شابّ و لكنّها عادتى و عادة آبائى، نقرى الضّیف و نطعم الطعام»(286)
«اى جوان! به خدا قصد ما این نیست، بلكه این مرام من و پدران من است كه میهمان را تكریم و اطعام مى كنیم.»
شعیب علیه السلام، كه موسى را جوانى عفیف، پاك و شایسته اى دید، یكى از دخترانش را به ازدواج او درآورده و براى تأمین شغل و امرار معاش او، چوپانى گوسفندانش را به او واگذار نمود.(287)
كسى كه پرهیزكار باشد و به خدا توكل كند و تكیه گاهش او باشد، خداوند از جایى كه حتّى تصور نمى شود، نیازهاى او را برآورده كرده و روزى او را مى رساند:
«وَمَن یَتَّقِ اللَّهَ یَجْعَل لَّهُ مَخْرَجًا * وَیَرْزُقْهُ مِنْ حَیْثُ لَا یَحْتَسِبُ ۚ وَمَن یَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ »(288)
«و هركس تقوا پیشه كند (خداوند) براى او راه بیرون شدن (از مشكلات) قرار مى دهد. و از جایى كه حسابش را نمى كند به او روزى مى رساند و هركس بر خدا اعتماد كند او براى وى بس است (روزى اش مى رساند.)»
پیامبر اكرم صلى الله علیه وآله مى فرماید:
«انّ اللّه تعالى قد تكفّل لطالب العلم برزقه خاصة عمّا ضمنه لغیره»(289)
«خداوند متعال، روزى اى كه براى دیگران ضمانت كرده، به خصوص براى طالب علم متكفل شده است.»
بر این اساس مبلّغ با توكّل و امید به خدا باید با تمام تلاش و استعداد و امكانات موجود در راه تبلیغ و ارشاد و هدایت مردم كوشش نماید و بداند خداوند هم طبق وعده حقّى كه فرموده، زندگى او را با آبرومندى تأمین خواهد نمود.

تذكّرات

1- در زمان هاى مناسب از توصیه و سفارش كردن به نماز غافل نشویم.
2- در روستاها به خصوص مناطق كشاورزى روایات زكات را مطرح كنیم.
3- به مدارس منطقه تبلیغى خود سرى بزنیم و ضمن كلاسدارى و اقامه نماز، گفتگویى با معلمان و مربّیان و دانش آموزان داشته باشیم.
4- جوانان مستعد را شناسایى و از آنان براى تحصیل در حوزه علمیّه دعوت كنیم.
5 - آیات و روایات و مسائل شرعى را از رو بخوانیم كه صحیح تر و مقدّس تر و مؤثّرتر است.
6- در انتخاب محل اقامت كه بى مسأله و خوشنام باشد دقّت كنیم.
7- بیشتر وقت خود را صرف تلاوت و تدبّر در قرآن كنیم.
8 - از كنار سؤالات و شبهاتى كه زمینه اختلاف مى شود با دقّت و كریمانه بگذریم.
9- مسائل صنفى داخل حوزه و مدرسه و روحانیت را براى مردم بیان نكنیم.
10- از خدمات حوزه ها، شهدا، مجروحین، خدمتگزاران حوزه هم سخن گرچه كوتاه بگوییم.
11- در كنار بیان خدمات، انتقادات به عملكرد نظام را پذیرا باشیم و مطرح كنیم.
12- اگر مساجد و تكایا نزدیك به هم است، از كارهاى منفى و رقابتى پرهیز كنیم.
13- برخورد با تهاجم فرهنگى دو راه دارد:
الف: تشویق به ازدواج آسان و دورى از خرافات. «من تزوّج فقد احرز نصف دینه»(290)
ب: توجّه و توصیه ویژه به نماز. «إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَىٰ عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنكَرِ »(291)
14- در جهت مهجوریّت زدایى از قرآن، تمام توان و استعداد و ابتكار خود و اطرافیان را بكار گیریم.
15- سعى كنیم كه محور سخنرانى ها شعر و خواب و داستان سرایى و وقت گذرانى نباشد كه ما در مقابل اتلاف وقت و عمر مردم مسئول مى باشیم.
16- زمان سخنرانى و كلاس را با برنامه هاى پرجاذبه و پربیننده تلویزیون تنظیم كنیم.
17- از حمایت و طرفدارى و تعصب نابجا و غیرمنطقى از شخص و گروه پرهیز كنیم.
18- به سخنرانى و برنامه هاى موفّق خود مغرور نشویم.
19- با نثار قرائت آیات و ذكرها به ارواح طیّبه علما، شهدا و آنهایى كه براى ترویج و تبلیغ دین در طول تاریخ زحمت كشیده اند، دعاى آن ها را در عالم برزخ پشتوانه موفقیت خود قرار دهیم.
20- از متهم كردن و انگ زدن به افراد و گروه هاى كه مخالف ما هستند، پرهیز كنیم.
21- از جوانان و نوجوانانى كه امتیازاتى در جهت حضور در جبهه و تحصیل و عبادت و اخلاق و... دارند با نام و نشان تجلیل كنیم.
22- با توجه به این كه مردم ما را الگوى اسلام مى دانند در رفتار و گفتار و كردار، غذا خوردن، راه رفتن، برخورد با افراد و نوع لباس و... كمال دقت و مراقبت را داشته باشیم.
خداوندا! روح انبیا، اوصیا، شهدا، علما و مبلّغان راستین را از ما راضى فرما.
«و السلام على من اتّبع الهدى»

پاورقی

1 - احزاب، 39.
2 - نحل، 36.
3 - آل عمران، 104.
4 - بحار، ج 74، ص 414.
5 - با استفاده از كتاب راهبردهاى روانشناختى تبلیغ.
6 - نمل، 18.
7 - نمل، 24.
8 - فاطر، 24.
9 - توبه، 122.
10 - احزاب، 4546-.
11 - بحار، ج 97، ص 183.
12 - فصلت، 33.
13 - كافى، ج 5، ص 28.
14 - بحار، ج 83، ص 18.
15 - علق، 1.
16 - علق، 1.
17 - انشراح، 7 - 8.
18 - غافر، 44.
19 - آل عمران، 38.
20 - ذاریات، 18.
21 - قرآن و تبلیغ، از ناسخ التواریخ، ج 7، ص 326.
22 - صافّات، 102.
23 - توبه، 128.
24 - ترجمه تحف العقول، 26.
25 - انبیاء، 107.
26 - بحار 2، 92.
27 - اصول كافى، ج 1، ص 17.
28 - غرر الحكم، ج 1، ح 23.
29 - طه، 29 - 32.
30 - قصص، 34.
31 - قصص، 35.
32 - آل عمران، 52.
33 - یوسف، 77.
34 - نمل، 59.
35 - شورى، 13.
36 - بحار، ج 75، ص 142.
37 - میزان الحكمه، ج 4، ص 70.
38 - انعام، 162 - 163.
39 - انعام، 79.
40 - به نقل از استاد قرائتى.
41 - احقاف، 35.
42 - شورى، 15.
43 - مائده، 41.
44 - به نقل از حجّةالاسلام و المسلمین قرائتى.
45 - بقره، 44.
46 - صف، 2.
47 - نهج البلاغه، حكمت 73.
48 - اصول كافى، ج 1، ص 44.
49 - بحار، ج 78، ص 299.
50 - كافى، ج 2، ص 78.
51 - جمعه، 5.
52 - كنز العمّال، ج 9، ص 291.
53 - بحار، ج 10، ص 100.
54 - بحار، ج 14، ص 309.
55 - غررالحكم.
56 - بحار، ج 2، ص 39.
57 - تفسیر نور، ج 1، ص 104.
58 - طه، 25.
59 - انشراح، 1 -3.
60 - با استفاده از تفاسیر نمونه و نور.
61 - ده گفتار شهید مطهرى.
62 - قلم، 4.
63 - آل عمران، 159.
64 - انبیاء، 107.
65 - تفسیر نمونه، ج 19، ص 302.
66 - ص ، 86.
67 - بحار، ج 41، ص 161.
68 - بحار، ج 16، ص 238.
69 - واقعه، 10 11.
70 - هود، 62.
71 - شعراء، 215.
72 - بحار، ج 72، ص 119.
73 - بحار، ج 72، ص 120.
74 - طه، 114.
75 - منیةالمرید، ص 229.
76 - كهف، 65.
77 - بحار، ج 16، ص 248.
78 - همان، 249.
79 - بقره، 129.
80 - نساء، 79.
81 - آل عمران، 164.
82 - كافى، ج 2، ص 123.
83 - انبیاء، 57.
84 - انبیاء، 58.
85 - طه 97
86 - احزاب، 56.
87 - انعام، 14.
88 - نهج البلاغه، خطبه 175.
89 - نحل، 36.
90 - طه، 24.
91 - حجر، 94 و 95.
92 - میزان الحمكة، ج 1، ص 506.
93 - میزان الحكمه، ج 1، ص 128.
94 - مردم شناسى و مردم دارى، 262.
95 - مردم شناسى و مردم دارى، 262.
96 - مردم شناسى و مردم دارى، 262.
97 - طه، 27 - 28 .
98 - مریم، 97.
99 - احزاب، 70.
100 - قمر، 17.
101 - حشر، 21.
102 - ابراهیم، 25.
103 - بقره، 261.
104 - بقره، 264.
105 - نساء، 79.
106 - زلزال، 1 - 2.
107 - یوسف، 3.
108 - اعراف، 176.
109 - یوسف، 111.
110 - كهف، 13.
111 - یوسف، 3.
112 - هود، 120.
113 - كهف، 13.
114 - اعراف، 7.
115 - اعراف، 176.
116 - یوسف، 111.
117 - یوسف، 3. تفسیر نور.
118 - بقره، 119.
119 - توبه، 103.
120 - قرآن و تبلیغ، ص 147.
121 - مطففین، 1.
122 - مطففین، 10.
123 - همزه، 1.
124 - فصلت، 40.
125 - كافى، ج 1، ص 17.
126 - اعراف، 31.
127 - طه، 81.
128 - انعام، 142.
129 - انعام، 141.
130 - مائده، 88.
131 - بقره، 60.
132 - انفال، 69.
133 - مؤمنون، 51.
134 - سبأ، 15.
135 - طه، 54.
136 - الحیاة، ج 1، ص 315.
137 - قدر، 1.
138 - حجر، 94.
139 - طه، 59.
140 - یوسف، 39.
141 - آل عمران، 139.
142 - نهج البلاغه، حكمت 207.
143 - بحار، ج 44، ص 288.
144 - غاشیه 17 تا 20
145 - الرحمن، 7 - 8.
146 - قصص، 51.
147 - ذاریات، 55.
148 - زمر، 9.
149 - سجده، 18.
150 - بقره، 217.
151 - بقره، 189.
152 - علق، 14.
153 - حجرات، 12.
154 - تكویر، 26.
155 - صافات، 154.
156 - عنكبوت، 61.
157 - مؤمنون، 115.
158 - نهج البلاغه، خطبه 93.
159 - آل عمران، 64.
160 - عنكبوت، 46.
161 - عنكبوت، 46.
162 - مائده، 44.
163 - احقاف، 12.
164 - توبه، 111.
165 - نحل، 67.
166 - نساء، 43.
167 - بقره، 219.
168 - مائده، 90.
169 - نحل، 125.
170 - طه، 88.
171 - نهج البلاغه، فیض الاسلام ص 1235.
172 - احزاب، 21.
173 - ممتحنه، 4.
174 - تحریم، 11.
175 - تحریم، 10.
176 - واقعه، 65.
177 - همان، 70.
178 - ابراهیم، 19.
179 - فاطر، 19 - 21.
180 - فاطر، 22.
181 - یوسف، 39.
182 - نحل، 125.
183 - بقره، 258.
184 - منتهى الامال
185 - اعراف، 27.
186 - آل عمران، 137.
187 - یوسف، 111.
188 - حشر، 2.
189 - نهج البلاغه، نامه 31.
190 - بقره، 30.
191 - توبه، 38.
192 - حجرات، 12.
193 - بلد، 17.
194 - بلد، 16.
195 - بلد، 15.
196 - بقره، 220.
197 - حشر، 9.
198 - اسراء، 23.
199 - نحل، 18.
200 - مائده، 11.
201 - بحار، ج 2، ص 4.
202 - مائده، 20.
203 - انفال، 26.
204 - احزاب، 9.
205 - فاطر، 3.
206 - آل عمران، 103.
207 - فصّلت، 42.
208 - حجر، 9.
209 - مریم، 12.
210 - مائده، 68.
211 - محمد، 24.
212 - زمر، 73.
213 - اشاره به آیه 50 سوره ذاریات: «ففرّوا الى اللّه».
214 - صحیفه نور، ج 20، ص 20.
215 - فرقان، 30.
216 - كافى، ج 2، ص 606.
217 - كافى، ج 2، ص 598 .
218 - حجر، 9.
219 - طه، 124.
220 - برگرفته از جزوه ما و قرآن.
221 - مائده، 99.
222 - نحل، 82.
223 - نحل، 35.
224 - نجم، 39.
225 - قمر، 2.
226 - انعام، 25.
227 - انفال، 23.
228 - تفسیر نور ذیل آیه.
229 - شعراء، 214.
230 - تفسیر نور، ج 8، ص 377.
231 - احزاب، 28 -33.
232 - یوسف، 90.
233 - بقره، 275.
234 - احزاب، 37 - 38.
235 - تفسیر نمونه، ج 17، ص 316.
236 - بقره، 44.
237 - قصص 80
238 - نور، 15.
239 - اصول كافى، ج 1، ص 44.
240 - صف، 2.
241 - صف، 3.
242 - جمعه، 5 .
243 - یوسف، 108.
244 - تحریر الوسیله، ج 1، ص 274.
245 - بحار، ج 36، ص 227.
246 - آل عمران، 75.
247 - طه، 95 - 96.
248 - تفسیر نمونه، ج 13، ص 286.
249 - شعراء، 225.
250 - زمر، 65.
251 - حجر، 88.
252 - وسائل، ج 8، ص 423.
253 - غاشیه، 21 - 22.
254 - اعراف، 123.
255 - انعام، 159.
256 - قصص، 77.
257 - غررالحكم.
258 - غررالحكم.
259 - آل عمران، 164.
260 - توبه، 61.
261 - حجرات، 6.
262 - مریم، 96.
263 - انعام، 55.
264 - نساء، 83.
265 - احزاب، 60.
266 - احزاب، 61.
267 - مائده، 82.
268 - تفسیر نمونه.
269 - توبه، 73.
270 - مائده، 67.
271 - آل عمران، 28.
272 - آل عمران، 7.
273 - شعراء، 124 - 127. همچنین مى توان به آیات 105 تا 109، 141 تا 145، 160 تا 164 و 176 تا 180 سوره شعراء و آیه 90 سوره انعام مراجعه كرد.
274 - فرقان، 57.
275 - شورى، 23.
276 - غررالحكم، ح 10921.
277 - تبلیغ و قرآن، ص 372.
278 - بحار، ج 83، ص 18.
279 - بحار، ج 78، ص 68.
280 - انعام، 162.
281 - بحار، ج 78، ص 5.
282 - بحار، ج 2، ص 107.
283 - تبلیغ در قرآن و حدیث، ص 379.
284 - تبلیغ در قرآن و حدیث، ص 379.
285 - قصص، 24.
286 - میزان الحمكة باب 1032
287 - قصص، 27.
288 - طلاق، 2و3.
289 - تبلیغ در قرآن، 384.
290 - بحار، ج 100، ص 219.
291 - عنكبوت، 45.