مفاهیم تحریف شده

نویسنده : آیت الله مکارم شیرازی

تحریف در مفهوم و مصداق ولایت

متأسّفانه برخى در مسئله ولایت نیز دچار تحریف شده‌اند و با وجود این‌كه در روایات آمده است: «باید اعمالتان مطابق هدایت پیامبر (ص) و امامان معصوم : و سخن‌گویان از طرف ایشان انجام شود» برخى مى‌گویند: عشق ائمّه : و على(ع) براى ما كافى است! با این عشق زندگى مى‌كنیم و مى‌میریم.
ولى آیا این عشق در زندگى و اعمال او نیز وجود دارد؟ آیا مجالس جشن، عروسى، كسب‌وكار بازار، ادارات و رسانه‌ها با عشق على(ع) اداره مى‌شود و بوى عشق ایشان را مى‌دهد؟ گفتن «یا على (ع)» و نام‌گذارى فرزند به نام ایشان و ده‌ها بار، زیارت قبر مولا (ع) كافى است؟ همه این موارد خوب است ولى این‌ها مقدّمه براى چیز مهمّ دیگرى است و نباید به همین موارد بسنده كرد. روایتى در بحارالانوار آمده كه پشت انسان را به لرزه درمى‌آورد :
جمعى از شیعیان در زمان امام رضا (ع) از یكى از شهرهاى خراسان براى زیارت آن حضرت حركت كردند و مردم نیز در انتظار بازگشت آن‌ها بودند. به درب منزل امام (ع) كه رسیدند، به غلام آن حضرت گفتند: ما شیعیان ایشان هستیم. امام(ع) فرمودند : آن‌ها را نمى‌پذیرم. گفتند: اگر برگردیم آبرویمان مى‌رود. ولى امام (ع) باز هم آن‌ها را نپذیرفتند.
تا سه ماه به این منوال در مدینه ماندند ولى موفّق به زیارت حضرت نشدند.
فردى به آن‌ها گفت: نگویید شیعه هستیم، بلكه بگویید محبّ وعلاقه‌مند شما هستیم. هنگامى كه این را گفتند، حضرت آن‌ها را پذیرفته وفرمودند: شما خود را شیعه على (ع) مى‌دانید در حالى كه شیعه كسى است كه فرمان‌هاى آن حضرت را مخالفت نكرده باشد.[100]
دوستدار بودن، مطلبى غیر از شیعه بودن است. شیعه كسى است كه عشق على(ع) در تمام زندگى‌اش دیده شود و صفات و فضایل ایشان در او منعكس باشد.
در پایان امیدوارم خداوند اعمال همه را به لطف و كرمش بپذیرد و ذخیره یوم‌المعاد قرار دهد و ما را از مشكلات برهاند وجامعه اسلامى را سربلند كند.
و السلام علیكم و رحمة اللّه و بركاته.
فروردین 1391 ـ ربیع‌الثانى 1433
ناصر مكارم شیرازى

پاورقی

1. اصول کافی، جلد 1، کتاب فضل علم، باب بدعت و... ح2.
2. ترجمه: آیا ندیدى چگونه خداوند كلمه طیّبه را به درخت پاكیزه‌اى‌تشبیه كرد كه ریشهآن (در زمین) ثابت، و شاخه آن در آسمان است؟
3. نهج‌البلاغه، حكمت 82 .
4. همان .
5. رعد، آیه 24.
6.و انفال، آیه 65.
7. انفال، آیه :66 (الآنَ خَفَّفَ اللّهُ عَنكُمْ وَعَلِمَ أَنَّ فِیكُمْ ضَعْفاً فَإِن یَكُن مِّنكُم مِّئَةٌ صَابِرَةٌ یَغْلِبُواْ مِئَتَیْنِ وَإِن یَكُن مِّنكُمْ أَلْفٌ یَغْلِبُواْ أَلْفَیْنِ بِإِذْنِ اللّهِ وَاللّهُ مَعَ الصَّابِرِینَ).
8. احقاف، آیه 35.
9. ترجمه: قطعاً همه شما را با چیزى از ترس، گرسنگى و كاهش در مال‌ها و جان‌هاومیوه‌ها، آزمایش مى‌كنیم؛ و بشارت ده به استقامت‌كنندگان. (بقره، آیه 155)
10. جامع الاخبار، فصل 71، ص 116.
11. بقره، آیه 45.
12. البتّه به فتواى معظّم له در این مناطق، عمل، مطابق مناطق معتدله است. یعنى اگر درمناطق معتدله در این ایّام 16 ساعت روزه مى‌گیرند، در آن‌جا نیز باید 16 ساعت روزهبگیرند. این مسئله مبناى فقهى دارد زیرا تمام مقیاس‌هایى كه در شریعت اسلامى آمده برطبق حدّ اعتدال است، مثلاً در سابق مى‌گفتند آب كُرّ كه پاك كننده است، مقدار آن از نظرحجم، مكعبى است كه سه وَجب و نیم در سه وَجب و نیم در سه وَجب و نیم باشد. امّا وَجب‌هامتفاوت است گاهى 30 سانتى‌متر و یا حتّى 15 سانتى‌متر مى‌شود، هیچ كدام ملاك نیستومعیار حدّ وسط است. درباره روزه نیز معیار در روزهاى غیرعادى، مناطق معتدل است.
13. قلم، آیه 48.
14. عنكبوت، آیه 14.
15. نور الثّقلین، جلد 2، صفحه 357.
16. نحل، آیه 100.
17. نازعات، آیه 40.
18. انفال، آیه 46.
19. بحار الانوار، ج 68، باب 63، ص 127.
20. یوسف، آیه 20.
21. اصول كافى، ج2، باب مذمت دنیا و... ، ص 128، ح 2.
22. بحار الانوار، ج 2، باب 9، ص 33، ح 27.
23. حدید، آیه 23.
24. براى كسب اطّلاعات بیشتر مى‌توانید به كتاب «شیوه همسرى در خانواده نمونه» ازتألیفات معظّم له مراجعه نمایید.
25. بحار الانوار، ج52، ص 122، ح 4.
26. همان، ص 123، ح :7 قَالَ أَمِیرُ الْمُوْمِنِینَ (ع): «انْتَظَرُوا الْفَرَجَ وَ لاَ تَیْأَسُوا مِنْ رَوْحِ اللَّهِفَإِنَّ أَحَبَ الاَْعْمَالِ إِلَى‌اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ انْتِظَارُ الْفَرَجِ» و بحار الانوار، ج52، ص 125، ح:11 «إمَامُالْبَاقِرِ عَنْ آبَائِهِ : قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص): أَفْضَلُ الْعِبَادَةِ انْتِظَارُ الْفَرَجِ».
27. أنبیاء، آیه 105.
28. حجر، آیه 42.
29. آل عمران، آیه :114 یُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَالْیَوْمِ الآخِرِ وَیَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَیَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ وَیُسَارِعُونَ فِی الْخَیْرَاتِ وَأُوْلَـئِكَ مِنَ الصَّالِحِینَ
30. غافر، آیه 60.
31. فرقان، آیه 77.
32. ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص 26.
33. توضیح مفصّل جنگ احزاب و وقایع آن را مى‌توانید در تفسیر نمونه، تفسیرآیات 21-25 سوره مباركه احزاب مطالعه فرمایید.
34. مكارم الاخلاق، ص :353 عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ (ع) قَالَ: إِذَا أَرَدْتَ أَنْ تَزْرَعَ زَرْعاً فَخُذْ قَبْضَةً مِنَالْبَذْرِ بِیَدِکَ ثُمَّ اسْتَقْبِلِ الْقِبْلَةَ وَ قُلْ«أَ أَنْتُمْ تَزْرَعُونَهُ أَمْ نَحْنُ الزَّارِعُونَ» ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ قُلِ: اللَّهُمَاجْعَلْهُ حَرْثاً مُبَارَكاً وَ ارْزُقْنَا فِیهِ السَّلاَمَةَ وَ التَّمَامَ وَ اجْعَلْهُ حَبّاً مُتَرَاكِباً وَ لاَ تَحْرِمْنِی خَیْرَ مَا أَبْتَغِیوَ لاَ تَفْتِنِّی بِمَا مَتَّعْتَنِی بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّیِّبِینَ الطَّاهِرِینَ ثُمَّ ابْذُرِ الْقَبْضَةَ الَّتِی فِی یَدِکَإِنْشَاءَاللَّه.
35. یس، آیه 82 .
36. مفاتیح نوین، فرازى از دعاى «عمل امّ داوود» از اعمال نیمه ماه رجب.
37. مكارم الاخلاق، ص 275.
38. مفاتیح نوین، بخش مناجات‌ها و دعاهاى معروف.
39. مفاتیح نوین، اعمال شب و روز و ایّام هفته، دعاى روز یكشنبه.
40. این ضرب المثل در جایى به كار مى‌رود كه فرد به‌جاى پیشرفت، در حال دور شدن ازهدف خود باشد.
41. رساله توضیح المسائل معظّم له، مسأله 876 .
42. مفاتیح نوین، بخش مناجات‌ها و دعاهاى معروف.
43. همان.
44. صحیفه سجّادیّه، دعاى مكارم الاخلاق (دعاى بیستم).
45. مفاتیح نوین، بخش سوم، زیارت امام حسین (ع)، زیارت وارث و زیارت اربعین.
46. مفاتیح نوین، بخش سوم، فصل هفتم، كیفیت زیارت امام رضا (ع).
47. همان.
48. مفاتیح نوین، بخش سوم، زیارت امام حسین (ع)، زیارت مطلقه امام حسین (ع) ازنزدیك، زیارت ششم.
49. مفاتیح نوین، بخش سوم، فصل دهم، زیارت دوم.
50. اشاره به طغیان كوه آتشفشان در ایسلند؛ سال 2010 میلادى.
51. اشاره به نشت نفت در خلیج مكزیك از چاه نفتى دریایى؛ سال 2010 میلادى.
52. مفاتیح نوین، بخش مناجات‌ها و دعاهاى معروف، دعاى توسّل.
53. مائده، آیه 35.
54. إسراء، آیه 57.
55. «محمّد بن عبد الوهّاب» كه افكار خود را از «احمد بن عبدالحلیم دمشقى» معروف به «ابن تیمیّة» متوفّاى 728 كه تقریباً چهار قرن قبل از او مى‌زیسته گرفته است، در حقیقت مجرى افكار و معتقدات ابن تیمیّة (نظریّه‌پرداز وهّابیّت) بود. محمّد بن عبد الوهّاب در خلالسال‌هاى 1160 تا 1206 (كه سال فوت او بود) با همكارى زمامدارانِ محلّى و برانگیختن آتش تعصّب‌هاى خشونت‌آمیز در میان اقوامِ بیابان‌گرد و بدوىِ حجاز، توانست به نام دفاع ازتوحید و مبارزه با شرك، مخالفان خود را عقب بزند و بر دستگاه حكومت و رهبرى سیاسىحجاز به‌طور مستقیم و غیرمستقیم تسلّط یابد. در این راه، خون‌هاى زیادى از مسلمانانحجاز و غیر حجاز ریخته شد.
56. كشمكش‌هاى پیروان محمّد بن عبد الوهّاب محدود به محیط حجاز نبود، بلكه در سال1216 (درست ده سال پس از مرگ محمد بن عبد الوهّاب) پیروان او از طریق بیابان‌هاى حجاز با یك حمله غافلگیرانه به كربلا ریختند و با استفاده از تعطیلى شهر به مناسبت روزعید غدیر و مسافرت بسیارى از اهالى به نجف براى مراسم عید، پس از شكافتن دیوار شهر به داخل شهر رخنه كرده و به تخریب حرم امام حسین (ع) و سایر اماكن مقدّس شیعه در كربلاپرداختند و در ضمن تمام درهاى گران‌قیمت و تابلوها و هدایاى نفیس و وسایل تزیینى را به غارت بردند؛ حدود پنجاه نفر را در نزدیكى ضریح، پانصد را نفر در صحن و تعداد زیادى را درخود شهر كشتند كه بعضى عدد مقتولین را بالغ بر پنج‌هزار نفر دانسته‌اند. در این ماجرا،خانه‌هاى فراوانى غارت شد و حتّى پیرمردان، كودكان و زنان نیز از این تعرّض، مصون نماندند.در سال 1344 فقهاى مدینه كه در دستگاه حكومت نفوذ داشتند فتوا به انهدام تمام قبوربزرگان اسلام در حجاز دادند و در روز هشتم شوّال این حكم تنفیذ گردید و همه قبور را یكى پس از دیگرى ویران كردند به جز قبر پیامبر اسلام (ص) كه آن هم به‌دلیل ترس از خشم عمومى مسلمین، مستثنى شد. خلاصه پیروان این مكتب همانند خود محمّد بن عبدالوهّاب افرادى خشن، غیر قابل انعطاف، و به اصطلاح عوام، یك دنده، قشرى و متعصّب‌اند وبیش از آن مقدارى كه روى منطق تكیه مى‌كنند، شدّت عمل و خشونت به خرج مى‌دهند ودانسته یا نادانسته مسائل اسلامى را در مبارزه كردن با چند مسأله، همانند موضوع شفاعت و زیارت قبور و توسلّ خلاصه كرده و در عمل، مردم را از مباحث مهمّ اجتماعى اسلام به‌ خصوص آنچه مربوط به عدالت اجتماعى و محو آثار استعمار و مبارزه منطقى با غلبه روح مادّى‌گرى ومكتب‌هاىِ الحادى است، دور نگه داشته‌اند و به همین دلیل در محیط فكرى آن‌ها هیچ‌گونه سخنى درباره این مسائل مطرح نیست و در حال بى‌خبرىِ وحشتناك درمورد به مسائل روز به‌سر مى‌برند.(كتاب پیدایش مذاهب، تألیف معظّم لّه، ص 170).
57. «محمد بن ادریس شافعى» رهبر فرقه شافعى یكى از چهار فرقه بزرگ اهل سنّت استكه پیروان او به شافعى مشهورند.
58. التوصل الى حقیقة التوسل، ص 329؛ مناقب آل ابى‌طالب، نوشته ابن شهرآشوب، ج2،ص 3.
59. وفاء الوفاء، ج 3، ص 1372؛ سنن ترمذى، ج 5، ص 229؛ سنن كبراى نسائى، ج 6،ص169.
60. التوصل الى حقیقة التوسل، ص 253.
61. سنن دارمى، ج 1، ص 43.
62. «جبر» به معنى اجبار مطلق و «تفویض» به معنى آزادى مطلق در اعمال است.
63. طبق قانون علیّت: هر معلول علّتى دارد، پس اراده ما نیز علّت دارد و ما اختیارى از خودنداریم.
64. «لامؤثّر فى الوجود الّا اللّه»؛ همه‌چیز به دست خداست و هیچ‌كس در مقابل اراده اواراده‌اى ندارد.
65. مى‌توانید بحث مفصّل جبر و اختیار را در كتاب «پنجاه درس اصول عقاید براى جوانان»از تألیفات معظّم له، در بخش ده درس عدل، درس ششم مطالعه فرمایید.
66. دیوان حافظ، بیتى از غزل «بارها گفته‌ام و بار دگر مى‌گویم * كه من دلشده این ره نه بهخود مى‌پویم».
67. همان بیتى از غزل «كى شعرِ تر انگیزد خاطر كه حزین باشد * یك نكته از این معنىگفتیم و همین باشد».
68. توحید شیخ صدوق، ص 206.
69. إسراء، آیه 23.
70. اصول كافى، ج 1، كتاب توحید، باب جبر و قدر و ...، ح 1.
71. بقره، آیه 233.
72. فاطر، آیه 8 .
73. ابراهیم، آیه 27.
74. غافر، آیه 34.
75. ترجمه: مومنان، برادر یكدیگرند (حجرات ، آیه 10).
76. انعام، آیه 59 .
77. جن، آیات 26 و 27.
78. نهج البلاغه (صبحى صالح)، خطبه 128 (و من كلام له (ع) فیما یخبر به عن الملاحمبالبصرة).
79. كامل‌الزیارات، ص 274- 275؛ بحارالانوار، ج 28، ص 57 و ج 45، ص 179؛ نفسالمهموم، ص 210؛ مقتل الحسین مقرّم، ص 308.
80. تاریخچه سوگوارى بر مظلومیّت امام حسین (ع) را در كتاب «عاشورا ریشه‌ها، انگیزه‌ها،رویدادها، پیامدها» كه زیر نظر معظّم له تهیّه شده، مطالعه فرمایید.
81. توضیح بیشتر را مى‌توانید در تفسیر نمونه، ذیل آیات 26-28 سوره مباركه جن مطالعهفرمایید.
82. زمر، آیات 18-17.
83. امالى شیخ مفید، ص 283.
84. وسائل الشیعة، ج27، ص 157، ح 33472.
85. همان، ص 175، ح 33531.
86. همان، ص 167، ح 33508.
87. نهج البلاغه، كلمه قصار 374.
88. آل عمران، آیه 110.
89. آل عمران، آیه 104.
90. اصول كافى، ج 5، كتاب جهاد، باب امر به معروف و نهى از منكر، ح1.
91. مجموعه ورّام، ج2، ص 86 .
92. دعبل خزاعى، از شاعران شجاع و باصفایى بود كه در زمان امام رضا (ع) مى‌زیست،قصیده‌اى معروف نزد آن حضرت خواند و با این بیت آغاز كرد :مَدارِسُ آیاتٍ خَلَتْ مِنْ تَلاوَةٍوَ مَنْزِلُ وَحْىٍ مُقْفِرِ الْعَرَصاتِ«خانه‌هاى شما اى آل‌محمد : مدارس آیات خدا بود كه دشمنان، نور تلاوت قرآن را درآن خاموش كردند و محلّ نزول وحى الهى بود كه اكنون از همه چیز تهى گشته است». لذا اینقصیده به «مدارس آیات» معروف شده است.
93. بحار الانوار، ج44، ص 325، ح 2.
94. صحیفه امام خمینى (ره)، ج 17، ص 56 .
95. اصول كافى، ج 1، كتاب فضل علم، باب بدعت‌ها و حكم به رأى و قیاس، ح 12.
96. كنز الفوائد، ج1، ص 350.
97. بحار الانوار، ج47، ص 217، ح 4.
98. «زراره» از یاران امام باقر و امام صادق (ع) است و روایات بسیارى را از آن بزرگواران نقلكرده كه جزء روایات معتبر شیعه محسوب مى‌شود.
99. اصول كافى، ج 2، كتاب ایمان و كفر، باب ستون‌هاى اسلام، ح 5 .
100. بحار الانوار، ج 65، ص 158.