پند جاوید جلد دوم

نویسنده : آیت الله محمدتقی مصباح یزدی مترجم : نگارش: علی زینتی

درس چهل و دوم: حق‌شناسى

حق‌شناسى نسبت به حق‌شناسان‌
مفهوم حقوقى حق‌
معیار رعایت حقوق دیگران در اخلاق‌
مشكلات، همزاد بشر‌
راه‌هاى مقابله با مشكلات‌
الف) صبر
ب) حسن یقین
‌﴿ صفحه 304 ﴾
‌﴿ صفحه 305 ﴾

حق‌شناسى

بسم اللّه الرّحمن الرّحیم
اِعْرِفِ الْحَقَّ لِمَنْ عَرَفَهُ لَكَ، رَفِیعًا كَانَ أَوْ وَضِیعًا، وَاطْرَحْ عَنْكَ وَارِدَاتِ الْهُمُومِ بِعَزَائِمِ الصَّبْرِ وَ حُسْنِ الْیَقِینِ؛
نسبت به آن‌كه حق تو را شناسد، حق‌شناس باش؛ بلندمرتبه باشد یا فروپایه. با دل نهادن بر شكیبایى و اعتقاد عارى از گمان و تردید اندوه‌هایى را كه به تو روى مى‌آورند از خود دور ساز.

حق‌شناسى نسبت به حق‌شناسان‌

تاكنون در حد عنایت الهى و توفیق حضرت حق جل جلاله، توضیحات مختصرى درباره گزیده‌هایى از این نامه شریف بیان نمودیم. اینك در این بخش، حضرت(علیه السلام) به موضوع حق‌شناسى و رعایت حقوق دیگران مى‌پردازند و مى‌فرمایند: نسبت به كسانى كه نسبت تو حق‌شناس هستند، حق‌شناس باش؛ چه آن شخص داراى موقعیت اجتماعى برترى باشد و چه در سطح اجتماعى پایین‌تر. در هر صورت جایگاه اجتماعى دیگران نباید در حق‌شناسى شما تأثیر بگذارد. به عبارت دیگر در انجام وظیفه اجتماعى و رعایت حقوق دیگران، ملاكى جز رعایت حق انسان‌هاى دیگر در نظر نداشته باشید؛ یعنى به میزان ثروت و دارایى و موقعیت اجتماعى و مقام و منزلت صاحب حق توجه نداشته باشید؛ چه ذى‌حق فقیر باشد چه غنى؛ گم‌نام باشد یا مشهور؛ داراى مقام و منزلت اجتماعى باشد یا بى‌اعتبار و ناشناخته و... باید حق شخص حق‌شناس را رعایت و ادا كنید. ملاك و معیار باید تنها حق باشد. حق هر كسى را مى‌باید ادا كنید. البته در این عبارت گهربار واژه‌اى به كار رفته كه ممكن است موجب
‌﴿ صفحه 306 ﴾
برخى توهم‌هاى نابه‌جا شود؛ چه حضرت مى‌فرمایند: نسبت به كسى كه درباره تو حق‌شناس است قدرشناس باش. ممكن است بگوییم لازمه این سخن آن است كه اگر كسى حق‌شناس نبود ما هم نباید نسبت به او حق‌شناس باشیم. آیا واقعاً این گونه است؟ این سؤال از اهمیت خاصى برخوردار است و جواب مبسوط و مشروحى مى‌طلبد كه به میزان ظرفیت این مقال، بسط كلام داده، توضیح و شرح مختصرى ارائه مى‌كنیم.