پند جاوید جلد اول

نویسنده : آیت الله محمدتقی مصباح یزدی مترجم : نگارش: علی زینتی

پاورقی

1. بحارالانوار: ج 74، ص 200.
2. تحف العقول: ص 70.
3. نهج البلاغه: نامه 31.
4. عصر/ 2.
5 . اسراء/ 11.
6. معارج/ 19.
7. آل عمران/ 185.
8. این قسمت از وصیّت‌نامه در برخى كتب با اندكى اختلاف نسخه نقل شده كه به لحاظ عدم تغییر كلى در معنا از نقل آن بى‌نیاز هستیم.
9. حجرات/ 13.
10. براى اطلاع بیشتر مى‌توانید به كتاب «اخلاق در قرآن» جلد 1، صفحات 239ـ 266 نوشته استاد مصباح مراجعه كنید.
11. بقره/ 256.
12. زخرف / 77.
13. زخرف/ 77.
14. بقره/ 256.
15. لقمان/ 22.
16. عنكبوت/ 41.
17. بقره/ 256.
18. معارج/ 6.
19. انعام/ 149.
20. نجم/ 11.
21. نهج‌البلاغه: خطبه 178.
22. یَوْمَ لا یَنْفَعُ مالٌ وَ لا بَنُونَ. اِلاّ مَنْ اَتَى اللّهَ بِقَلْب سَلیم. شعراء/ 89 ـ 88.
23. بقره/ 10.
24. یس/ 69ـ70.
25. روم/ 52.
26. بقره/ 40.
27. اگر به این معارف، حكمت نیز گفته مى‌شود از همین روست كه معارفى محكم و متقن مى‌باشند.
28. انعام/ 122.
29. حدید/ 28.
30. بلد/ 4.
31. اعراف/ 150.
32. روم/ 42.
33. نحل/ 36.
34. در متن برخى كتب، با آنچه در اینجا آمده جابجایى و حذف وجود دارد و متن بالا كامل‌تر از دیگر كتب مى‌باشد.
35. روم/ 42.
36. انشراح/ 5 و 6.
37. نساء/ 56.
38. زخرف/ 77.
39. قصص/ 76.
40. سجده/ 17.
41. در برخى نسخ بجاى «النظر فیما لاتكلف» آمده «الخطاب فیما لاتكلف» كه در این صورت معنا چنین است: «از آنچه به شما مربوط نیست و تكلیف ندارى دم مزن».
42. صف/ 10.
43. فاطر/ 29.
44. مائده/ 105.
45. وسائل الشیعه: ج 11، ص 395.
46. بقره/ 44.
47. موسوعة كلمات الامام الحسین(علیه السلام)، ص 291.
48. كافى: ج 5، كتاب الجهاد.
49. بحارالانوار: ج 70، ص 64، روایت 7.
50. مفاتیح الجنان: زیارت جامعه كبیره.
51. مائده/ 54.
52. تحف العقول ـ بدان [اى جابر] كه تو پیرو ما نخواهى بود مگر آن‌كه اگر همه همشهریان تو جمع شوند و بگویند: جابر مرد بدى است، نگران نشوى و اگر همه بگویند: جابر مرد خوبى است، باز هم دل‌خوش نگردى بلكه خود را به كتاب خدا عرضه كنى.
53. بحارالانوار: ج 78، باب 22، ص 162، روایت 1.
54. اسراء/ 78.
55. مزمل/ 6 و 7.
56. بحارالانوار: ج 78، ص 277، روایت 113.
57. انشراح/ 6.
58. طلاق/ 7.
59. بحارالانوار: ج 71، ص 77، روایت 12.
60. بحارالانوار: ج 82، ص 137، روایت 22.
61. كافى: ج 2، ص 87، روایت 1.
62. كنز العمال: ج 1، ص 729.
63. در برخى نسخ به جاى «لاتذهبن عنك صفحا» عبارت «تذهبن عنها صفحاً» آمده است كه تفاوت معناى آنها در متن بررسى گردیده است.
64. اسراء/ 24.
65. زمر/ 3.
66. بینه/ 5.
67. یونس/ 107.
68. براى توضیح بیشتر به كتاب بحارالانوار، ج 77 و ج 91 و كتاب «ارشاد المستبصر فى الاستخارات» مى‌توان رجوع نمود.
69. قصص/ 24.
70. در برخى نسخ به جاى عبارت «لَمَّا رَاَیْتُكَ قَدْ بَلَغْتَ»، تعبیر «لَمَّا رَاَیْتَنِى قَدْ بَلَغْتُ ...» آمده كه در این صورت معنا چنین مى‌شود: «از آن‌جا كه مشاهده مى‌كنم سنى از من گذشته»؛ یعنى حضرت(علیه السلام) حال خودشان راتوصیف مى‌فرمایند نه این‌كه وضعیّت امام حسن(علیه السلام) را بیان كنند.
71. بقره/ 74.
72. حدید/ 16.
73. فاطر/ 32.
74. نحل/ 9.
75. نحل/ 16.
76. نحل/ 9.
77. فرقان/ 30.
78. محمد/ 12.
79. انفال/ 22.
80. عنكبوت/ 64.
81. فجر/ 24.
82. نسخه دیگر.
83. آل عمران/ 185.
84. بقره/ 273.
85. این فراز از وصیت فقط در كتاب «تحف العقول» و «بحارالانوار» آمده است.
86. احقاف/ 11.
87. اسراء/ 85.
88. دربرخى نسخه‌ها این عبارت چنین آمده: «ولا تقل ما لاتعلم بل لاتقل كلّ ماعلمت مما لاتحبّ ان یقال لك».
89. در بعضى نسخ بعد از عبارت آفة‌الالباب این جمله اضافه شده كه «فاسع فى كدحك ولا تكن خازناً لغیرك»؛ یعنى سخت بكوش و خزانه‌دار دیگرى مباش.
90. اختلاف نسخه.
91. شرح و تفسیر این مواعظ در كتاب وزین «ره توشه» از زبان استاد آیة‌اللّه مصباح بیان شده است.
92. انشقاق/ 6.
93. بقره/ 156.
94. انشقاق/ 6.
95. این عبارات در برخى از نسخ اضافه شده است.
96. انعام/ 32.
97. یونس/ 7 و 8.
98. ابراهیم/ 2 و 3.
99. بقره/ 245.
100. مؤمنون/ 99 ـ 100.
101. این قسمت وصیت در برخى نسخه‌ها اندكى تفاوت لفظى و جابجایى عبارت دارد.
102. در آینده علت عدم اجابت برخى خواسته‌ها بیان خواهد شد.
103. غافر/ 60.
104. فرقان/ 70.
105. كافى: ج 2، ص 437.
106. این قسمت وصیت در برخى نسخه‌ها اندكى تفاوت لفظى و جابجایى عبارت دارد.
107. صحیفه سجادیه و مفاتیح الجنان، دعاى ابوحمزه ثمالى.
108. نساء/ 64.
109. منافقون/ 6.
110. نجم/ 32.
111. بحارالانوار: ج 83، ص 19.
112. نساء/ 64.
113. انعام/ 170.
114. در برخى نسخه‌ها به جاى این جمله، عبارت «او صرتَ الى ما هو خیر لك» بیان شده است.
115. بحارالانوار: ج 93، ص 300، روایت 37.
116. اسراء/ 11.
117. غافر/ 60.
118. بقره/ 186.
119. كافى: ج2، ص 489، روایت 3.
120. میزان الحكمة: ج 3.
121. بحارالانوار: ج 93، ص 322، روایت 36.
122. بحارالانوار: ج 93، ص 322، روایت 36؛ كنزالعمال: روایت 3129.
123. آل عمران/ 31.
124. نهج البلاغه: خ 156.
125. توبه/ 72.
126. بحارالانوار: ج 77، ص 27، روایت 6.
127. آل عمران/ 133.
128. بحارالانوار: ج 78؛ نهج البلاغه: خ 32.
129. بحارالانوار: ج 40، ص 153.
130. آل عمران/ 185.
131. انعام/ 32.
132. میزان الحكمه: ج 3، ص 297.
133. این روایت در ضمن مباحث قبلى در همین كتاب در ذیل بحث شیعه واقعى بیان شد.
134. آل عمران/ 185.
135. محمد/ 36.
136. اعراف/ 182.
137. بقره/ 6.
138. نجم/ 29.
139. این قسمت مطابق با متن كتاب اصول كافى است.
140. شرح بیشتر این فراز در جلد بعدى همین نوشتار خواهد آمد. ان شاءالله.