در جستجوی خدا

نویسنده : آیت الله مکارم شیرازی

یک جهان بزرگ از موجودات کوچک

میگویند قبل از «پاستور» دانشمند معروف فرانسوی کسی به یقین نمیدانست که دامنة حیات و زندگی تا کجا گسترده است، همه خیال میکردند زندگی در همین دایرة محدودی است که با چشم می بینیم و جانوران و گیاهانی کوچک و بزرگ در آن دیده میشود(7). ولی پاستور بکمک آزمایشها و تجسسات علمی روزنه ای بجهان عجیبی که میلیونها میلیون جاندار در آن زندگی می کنند در برابر چشم دانشمندان گشود و پس از او میکروسکپ های نیرومند که قدرت دید انسان را چند هزار مرتبه زیادتر میکند بکلی پرده از این جهان اسرار آمیز برداشت، دنیائی خاموش اما پر از فعالیت و جنب و جوش که جاندارانی باشکال و حرکات گوناگون در آن در گردشند یک قطرة آب برای آنها حکم دریاچه ای را دارد و ذرات غبار معلق در فضا هواپیماهای غول پیکری برای آنها محسوب میگردد، در یک منزل کوچک که چند نفر بیشتر نمیتوانند زندگی کنند میلیونها از آنها در یک گوشة آن سکنی دارند و کسی هم خبر ندارد! این جانداران کوچک که بهمین ملاحظه آنها را «میکروب» مینامند بعضی زیان بخش و بعضی سودمندند، ولی اگر تعجب نکنید همه آنها ـ بدون استثناء ـ برای زندگی ما ضرورت داشته و در رشد و نمو و بقاء ما نقش مؤثری دارند، چنانکه شرح آنرا خواهیم دانست.

کوچک و کوچکتر از کوچک

جانداران ذره بینی را امروز به دو دستة ممتاز تقسیم میکنند: باکتریها و ویروسها ـ باکتریها را با میکروسکپهای معمولی میتوان دید و نسبت به ویروسها جثة عظیم و خشنی دارند! و بهمین دلیل در غالب محیطها (آب و هوا و غذاها و بدن موجودات زنده) میتوانند زندگی کنند، ولی ویروسها را جز با میکروسکپهای مخصوصی بنام «میکروسکپ الکترونی» که اجسام را میتواند بیش از صد هزار مرتبه بزرگتر نشان دهد، نمیتوان دید، آنهم تحت شرائط خاصی و بوسیله رنگ آمیزی کردن و استفاده از طرز تابش نور، و جز در بدن موجودات زنده قادر بتولید مثل نیستند.

جائی که مقیاسهای ما کار نمی کند

عالمی که ما در آن زندگی میکنیم در واقع میان دو جهان بی نهایت بزرگ (آسمانها و کواکب) و بی نهایت کوچک (عالم اتم و موجودات ذره بینی) قرار دارد و البته مقیاسهائی که داریم آن هم بدرد همین عالم میخورد، لذا وقتی قدم به عالم بزرگ میگذاریم ملاحظه میکنیم که مقیاس های ما آنقدر کوچک و مسخره است که ناچاریم آنرا بدور انداخته و مقیاس عظیمی که درخور آن جهان عظیم بوده باشد انتخاب کنیم (سال نوری)
از این طرف هنگامیکه پا به عوالم بسیار کوچک میگذاریم می بینیم آنقدر مقیاسهای ما بزرگ و طولانی است که چیزی بآن نمیگنجد، باز مجبور میشویم دست از آنها برداشته و مقیاسی که جوابگوی احتیاجات آن عالم باشد بکار بریم!

مقیاسی که باکتریها را با آن میسنجند واحد مخصوصی بنام «میکرون» است که یک هزارم میلیمتر(0001/0) طول دارد یعنی اگر یک میلیون واحد آنرا پهلوی هم بچینند تازه یک متر میشود مطابق این مقیاس طول باکتریها از چند دهم میکرون با چند میکرون است و برای سنجش ویروسها مقیاس کوچکتری که برابر با یکهزارم میکرون یعنی 0000001/0 میلیمتر است بکار میبرند، اندازه ویروسها از 10تا 100 واحد مزبور میباشد.