امر به معروف و نهی از منکر

نویسنده : حجه الاسلام محسن قرائتی

ه.منكرات اخلاقى

منكرات اخلاقى بسیار است كه ما چند نمونه آن را فهرست وار بیان مى كنیم:
خودبینى و خودستایى؛ قرآن مى فرماید: "كسانى كه دوست دارند آنها را به خاطر كارى كه انجام نداده اند ستایش كنند، هرگز رستگارشان نپندار."(798)
ریا؛ ریا نوعى شرك پنهان و توجه به غیر خداست. ریا، كار را بى ارزش مى كند. در قرآن و روایات براى ریاكاران و آثارشوم ریا هشدارهایى مى خوانیم.
دروغ، غیبت، سخن چینى، ناسزاگفتن، گرد لغو جمع شدن، بى احترامى به مقدسات، نام یكدیگر را زشت بردن، منت گذاشتن و ده ها منكرات دیگر كه اگر براى هریك،آیه یا حدیثى بیاوریم، از موضوع اصلى دور مى شویم (اگر تاكنون دور نشده باشیم).

و . منكرات اقتصادى

تعداد منكرات اقتصادى بیش از سایر منكرات است و ما نمونه هایى از آن را مى نویسیم:
1 - ربا كه به منزله اعلام جنگ با خداست(799) و حتى در دین یهود نهى شده(800) و از درآمدهاى حرام و متأسفانه رایج دنیاست، بسیار نكوهش شده است؛ طورى كه گرفتن یك درهم ربا به منزله زناكردن با مادر است.(801)
2 - سوگند دروغ، شهادت ناحق، گران فروشى، غش در مال، فروش جنس معیوب، فروش اسلحه به كفار، فروش انگور و امثال آن براى شراب سازى،دلالى فساد، گواهى ناحق، چاپلوسى و ستایش افراد فاسد در برابر گرفتن مال، سوء استفاده از بیت المال و احتكار، از منكرات اقتصادى است.
3 - كم فروشى
در قرآن، سوره اى به نام مطففین است كه مى فرماید: "وَیْلٌ لِلْمُطَفِّفِینَ"؛ "واى بر كم فروشان!"
اولین سخن حضرت شعیب بعد از دعوت به توحید، نهى از كم فروشى بود.(802) در قرآن مى خوانیم: "مگر ایمان به معاد ندارید كه كم فروشى مى كنید؟"(803)
كم كارى كارمندان و معلمان، نپرداختن مالیاتهاى اسلامى، كنز، خوردن مال یتیم و ... نیز مثل كم فروشى است.
4 - رشوه
در حدیث مى خوانیم: "رشوه دهنده و رشوه گیرنده در آتش هستند."(804)
بعضى گمان مى كنند كه اگر نام رشوه را به كلماتى از قبیل هدیه و حق حساب و تشویق و یا نام دیگر عوض كنند، حقیقت هم عوض مى شود.

فرار از جبهه

بعضى از منكرات مربوط به جبهه و جنگ است كه یكى از آنها فرار از جبهه و جنگ است. قرآن مى فرماید: "جز آنها كه براى سازوبرگ نبرد باز مى گردند، یا آنها كه به یارى گروهى دیگر مى روند، هركسى كه پشت به دشمن كند، مورد خشم خدا قرار مى گیرد و جایگاه او جهنم است. جهنم بدجایگاهى است."(805)
آرى! فرار از جنگ، از گناهان بزرگى است كه خداوند براى آن وعده دوزخ داده است. در سوره احزاب مى خوانیم: "بعضى با خود پیامبر اسلام عهد بسته بودند كه در جنگ با دشمنان اسلام فرار نكنند". سپس قرآن مى فرماید: "هرگز فرار براى شما سودى ندارد."(806)