امر به معروف و نهی از منکر

نویسنده : حجه الاسلام محسن قرائتی

14- پخش اخبار دروغ

قرآن مى فرماید: "هرگاه فاسقى خبرى براى شما آورد، تا تحقیق نكرده اید، آن را نپذیرید."(785)
یكى از راه هاى ایجاد تفرقه بین افراد یا كشورهاى مسلمان، همین بلندگوها و اخبار دروغى است كه با برنامه و بودجه خاصى ساخته و پرداخته مى شود و بعد آن را به خورد مردم مى دهند؛ طورى كه شیرازه محبتها از هم گسسته مى شود. هدف ما آشنایى با منكراتى است كه هم در جامعه ما زیاد است و هم كمتر با دید گناه به آنها نگریسته مى شود؛ اما هرگز درصدد شماره كردن گناهان نیستیم؛ زیرا كه در این صورت، از هدف اصلى دور مى شویم.

15- چاپلوسى و غلّو

یكى از منكرات، تملق و چاپلوسى و غلو است و گاهى علاقمندان كه به اصطلاح كاسه داغتر از آش هستند، گرفتار آن مى شوند؛ لذا باید انسان مواظب این گونه افراد باشد. به چند نمونه توجّه كنید:
1 - گروهى نزد حضرت على(ع) آمد و گفت: "اى پروردگار، سلام بر تو!"
حضرت از آنان خواست كه توبه كنند.(786)
2 - شخصى دیگر همین تعبیر را به پیامبر اكرم(ص) كردند كه حضرت او را لعنت كرد.(787)
تمام روایاتى كه از غلوّ نهى كرده است، نظر به منكر بودن آن دارد؛ لذا شعرا، مدّاحان، گویندگان و نویسندگان باید مواظب گفته ها و نوشته هاى خود باشند. در حدیث مى خوانیم: "بر دهان افراد چاپلوس، خاك بریزید!"(788)
در نهج البلاغه مى خوانیم: "ستایش بیش از حد، تملّق و كمتر از حدّ، ضعف و حسادت است."(789)
این همه انتقاد از ستایش و چاپلوسى نسبت به افراد، عادى است؛ ولى اگر ستایش ستمگر شد، به گفته حدیث، عرش خدا به لرزه در مى آید.(790)

د . منكرات خانوادگى

خانواده مى تواند اساس تربیت و تقوا باشد؛ همانگونه كه مى تواند سرچشمه فساد و گناه باشد. اسلام به خاطر اهمیت خانواده از همان گامهاى اول، دقیق ترین سفارشها را فرموده است؛ از جمله:
1 - در انتخاب همسر، به فكر عقاید و افكار او باشید.(791)
2 - همسر زیبایى كه از خانواده فاسد است، مثل گل زیبایى است كه ریشه آن در زباله ها باشد.(792)
3 - مراسم و مهریه را ساده و كم بگیرید.(793)
4 - هدف از آفرینش جنسى، باید نسلى باشد كه نور چشم شما در دنیا(794) و ذخیره قیامت تان باشد.(795)
5 - سفارش درمورد نامگذارى، محبت، آموزش قرآن و شنا و هنر و علم، مساوات میان فرزندان و فرق نگذاشتن بین پسر و دختر، تغذیه حلال و سالم از دوران حاملگى مادر تا پس از تولد و تا آخر عمر، انتخاب شغل و صدها سفارش دیگر، نشانه اهمیت دادن به نظام خانواده است. در نهج البلاغه عفیف بودن همسر و صالح بودن خانواده حتى در عزل و نصب مسؤلیتهاى بزرگ سیاسى مورد توجه حضرت على(ع) است. اولین هرزگى، آلودگى و خلافكاریها در خانواده، سرچشمه هرگونه گناه و فساد و تبه كارى در آینده و جامعه است.
داستان
مى گویند: "روزى شیطان با حرامزاده اى در فتنه گرى و ایجاد فساد مسابقه گذاشت. غروب كه براى گزارش كار كنار هم جمع شدند، شیطان گفت: من امروز یك زنا بوجود آوردم. حرامزاده گفت: من امروز چند برابر تو فتنه انگیزى كرده ام. با فتنه من، افرادى به هم ناسزا گفتند. سوءظن ها و غیبت ها و رشوه گیریهایى به وجود آمد و ...
شیطان به او گفت: آمار تو از من بیشتر است؛ ولى بدان كه من با ایجاد یك زنا، حرامزاده اى تولید كردم كه او مثل تو هر روز صدها فتنه به پا كند. آرى! من یك گناه تولید كردم؛ امّا یك گناه كلیدى."
مسائل خانواده بسیار مهم است و گناهان والدین و سهل انگاریهاى آنان در تغذیه، در عمل، در عبارت و گفتگوها، سرچشمه صدها فتنه و فساد در نسل آنها مى شود.
از دیگر منكرات خانوادگى، سوء استفاده از سرمایه همسر، مهریه هاى زیاد، توقع مراسم و تشریفات بیش از حد و دخالتهاى نابجاى بستگان عروس و داماد است. حضرت شعیب(ع) همین كه خواست دخترش را به حضرت موسى(ع) بدهد، فرمود: "انتخاب مهریه هاى پیشنهادى باشماست؛ ولى بدان كه من بناندارم بر تو سخت بگیرم و تو را به مشقّت بیندازم."(796)
یكى از منكرات خانوادگى، بعضى از ازدواجهایى است كه آثار بسیار شومى دارد. در فقه مى خوانیم: "اگر كسى با پسرى لواط كرد، نمى تواند خواهر آن پسر را به همسرى بگیرد. اگر چنین ازدواجى صورت بگیرد، باید فوراً از هم جدا شوند؛ حتى اگر سالها گذشته باشد و فرزندانى به دنیا آمده باشند."
از دیگر منكرات خانوادگى، بى توجهى به فرزندان، تبعیض میان آنها و كم گذاشتن شیر از مدتى كه در قرآن معین شده است را مى توان نام برد؛ همان گونه كه شوخیهاى نابجا، انتقادات ناصحیح و خداى ناكرده سخنان نارواى والدین در حضور فرزندان و یا دروغهایى كه والدین به یكدیگر مى گویند و فرزند آن را مى فهمد، هریك آثار شومى در تربیت فرزندان و سرنوشت آینده آنها خواهد داشت.
بداخلاقى با همسر
یكى از یاران پیامبر اكرم(ص) از دنیا رفت. حضرت پابرهنه به تشییع جنازه او آمد و فرمود: "هزاران فرشته جنازه او را همراهى مى كردند و با مراسم خاصى دفن شد."
مادر این شخص گفت: "گوارا باد براى تو مرگى كه با این همه عزّت و سربلندى بود و پیامبر اكرم و فرشتگان براى دفن تو حاضر شدند."
رسول خدا(ص) فرمود: "اى مادر، زود قضاوت نكن! فرزند تو با همه خوبیهایى كه داشت، به خاطر بدرفتارى با همسرش، گرفتار فشار قبر خواهد شد."(797)
انكار كردن مهریه، آمیزش جنسى در ایام خاص، ترساندن همسر و بهانه گرفتن، فرزندكشى، سقط جنین، توقع نابجا از همسر، نام بد روى همسر گذاشتن، بى اعتنایى به خواست هاى طبیعى همسر، بى عدالتى نسبت به همسر و فرزند، تحكّم نابجا و ده ها نمونه دیگر از منكرات خانوادگى است.
در قرآن و روایات براى نافرمانى همسر و جلوگیرى از شقاق و طلاق میان دوهمسر و رفتار و حقوق متقابل آنان، صدها دستور آمده است.