امر به معروف و نهی از منکر

نویسنده : حجه الاسلام محسن قرائتی

8- سوء ظن، تجسس و غیبت

قرآن با صراحت مى فرماید: "بعضى از گمانها گناه است."(761)
سوءظن، زمینه تجسّس و تجسّس، زمینه غیبت و غیبت، مهمترین عامل براى گسستن محبّتها، پیوندها و اعتمادهاست.
سؤال: "در روایت مى خوانیم: به خاطر یك غیبت، تمام عبادات انسان محو مى شود. آیا این كیفر عادلانه است؟"
پاسخ: "بله! زیرا با غیبت، آبرویى كه سالها به دست آمده است، ریخته مى شود؛ لذا عباداتى كه سالها انجام شده است، باید محو شود."
بنا نداریم كه درباره هر منكرى تمام آیات و روایات را بیان كنیم؛ ولى تعدادى نمونه و اشاره كافى است.

9- سعایت

در آیه 85 سوره نساء مى خوانیم: "هركس بین دو مسلمان فتنه گرى، سخن چینى، میانجیگرى بد، ایجاد كدورت و پرده درى كند، براى او سهمى از كیفر است."(762)

10- بى تفاوتى

بى تفاوتى و احساس مسؤولیت نكردن، یكى از منكرات اجتماعى است. در حدیث مى خوانیم: "اگر كسى ناله مظلومى را شنید و به او پاسخ نداد، مسلمان نیست."(763)
در حدیثى دیگر مى خوانیم: "كسى كه در حال سیرى بخوابد و همسایه او گرسنه باشد، به خدا ایمان نیاورده است."(764)
در حدیث به كسانى كه نسبت به منكرات بى تفاوت هستند، "بى ایمان" گفته شده است.(765)
قرآن مى فرماید: "چرا شما براى نجات مستضعفان قیام مسلحانه نمى كنید؟"(766)
اهل دوزخ به اهل بهشت مى گویند كه: "یكى از دلایل گرفتارى ما، بى تفاوتى نسبت به گرسنگان بود؛ وَ لَمْ نَكُ نُطْعِمُ الْمِسْكِین."(767)
در روایات مى خوانیم كه خداوند، اهل منطقه اى را عذاب كرد و همین كه فرشتگان از خدا پرسیدند: "گروهى از اهل منطقه گنهكار نیستند، چرا آنها به آتش گنهكاران مى سوزند؟"
خداوند فرمود: "به خاطر سكوت و بى تفاوتى آنها."
امام صادق(ع) به یكى از شیعیانى كه براى توبه نزدش آمده بود، فرمود: "اگر امثال شما گرد بنى عباس جمع نمى شدید، آنها ما اهل بیت را خانه نشین نمى كردند."
امیر المؤمنین(ع) تندترین جملات را به افراد بى تفاوت نثار مى كند و گاهى به آنها نفرین مى كند. تا آنجا كه به یاد دارم، هیجده كلمه تند نثار افراد سُست عنصر، فرومایه و بى تفاوت مى كند كه بعضى از آنها در پاورقى اشاره مى شود!(768)
البته، این بى تفاوتى نسبت به جامعه بود؛ امّا گاهى انسان نوعى بى تفاوتى درونى نسبت به خود پیدا مى كند كه در برابر دیدنیها و شنیدنیها عبرت نمى گیرد، سنگدل مى شود، قطره اشكى هم ندارد. قرآن بارها از این گروه انتقاد كرده است؛ "وَاِذَا ذُكِّروُا لایَذْكُروُن."(769)