امر به معروف و نهی از منکر

نویسنده : حجه الاسلام محسن قرائتی

5- تهمت و آبروریزى

از جمله منكرات اجتماعى، بانام بد صدا زدن، توهین و تحقیر، فحش و ناسزا، غیبت و تهمت و آبروریزى است. قرآن درباره اهل بهشت مى فرماید: "لایَسْمَعُون فِیهَا لَغْوَاً وَ لاكِذّابَا"(743) در بهشت، سخن لغو و دروغ نیست. در آنجا، تمام برخوردها برخاسته از روح سالم، بیان سالم و شعار سالم است. نام آنجا دارالسّلام(744) و شعار بهشتیان : "اِلاَّ قِیلاً سَلامَاً سَلاماً"(745) است. ولى درباره اهل دوزخ مى خوانیم: "هرگروه كه به جهنم داخل مى شوند، به گروه دیگر لعنت و نفرین مى كنند؛ كُلَّمَا دَخَلَتْ اُمَّةٌ لَعَنَتْ اُخْتَهَا"(746) "در آنجا همه گناه خود را به گردن یكدیگر مى اندازند؛ لَولا اَنْتُمْ لَكُنّا مُؤْمِنِین(747)؛ اگر شما نبودید، ما ایمان داشتیم."
اكنون كه با سیماى اهل بهشت و جهنم آشنا شدیم، مى توانیم حدس بزنیم آیا جامعه اى كه ما در آن زندگى مى كنیم، بهشتى است یا جهنمى؟ اگر سوءظن، تجسّس، نجوا، پخش شبنامه، بى تفاوتى، نیش و نوش، مسخره و تحقیر، یا كینه و انتقام بر روابط آن جامعه حاكم است، آینده اش همان جهنم موعود است؛ اما اگر در فضاى خانه و مدرسه و اداره و كارخانه، روحیه ایمان، اعتماد، دلسوزى، تعاون، اخلاص و صفا باشد، آینده این جامعه بهشت موعود مى شود.

6- پیروى از اكثریت

برخلاف گمان بعضى كه كارایى و شجاعت را تنها در میدان جنگ مى دانند، شجاع واقعى كسى است كه وقتى حق را با استدلال و منطق شناخت، از تنهایى نهراسد. باز هم در این شب شهادت حضرت على(ع) كه این سطرها را مى نویسم، از آن حضرت سخنى نقل مى كنم. حضرت در خطبه 201 نهج البلاغه مى فرماید: "لا تستوحشوا فى طریق الهدى بقلَّة اهله"؛ "در راه حق، از كمى طرفداران نترسید."
قرآن مجید ده ها بار از پیروى اكثریت نكوهش كرده و حتى به پیامبر(ص) هشدار داده است كه: "اگر از اكثریت مردم پیروى كنى، تو را گمراه مى كنند."(748)

7- شخصیت گرائى

قرآن دربیان گفتگوهاى مجرمین در قیامت مى فرماید: "آنها دلیل بدبختى خود را شخصیت زدگى مى دانند و مى گویند: "اِنّا اَطَعْنا سادَتَنَا وَ كُبَرائَنا فَاَضَلُّونَا الْسَّبِیلا"(749)؛ ما پیرو بزرگان خود بودیم كه به این روز سیاه نشستیم."
ناگفته نماند كه گرایش به شخصیتها در درون هر انسانى هست. "الناس على دین ملوكهم"(750)؛ مردم بر راه و رسم پادشاهان خود حركت مى كنند. در جاى دیگرى مى خوانیم: "الناس بامرائهم اشبه من ابائهم"(751)؛ تقلید انسان از رهبران، بیش از تقلید از پدر و مادر است.
به همین دلیل قرآن اصرار دارد كه شخصیتهاى واقعى را اولیاى خدا معرفى كند و افرادى را هم كه با ریخت وپاش خود را مطرح مى كنند، به برادران شیطان لقب مى دهد.(752)
در قرآن آیات فراوانى مردم را از پیروى از مفسدین(753)، مسرفین(754)، گنهكاران(755)، فرومایگان(756)، جاهلان(757)، هوسبازان(758)، غافلان(759) و كافران بازداشته است. برعكس، شخصیتهاى واقعى را انبیاء، صدیقین، شهدا و صالحان(760) دانسته و نام "انعمت علیهم" را بر آنها گذاشته است. همچنین بر هر مسلمانى واجب كرده است كه در هر نماز پیروى خود را از خط آنان اعلام كند.
داستان
در جنگ جمل، یك طرف حضرت على(ع) و در طرف مقابل، طلحه و زبیربودند. شخصى با دیدن این صحنه، متحیّر شد و با خود گفت: "هردو طرف از اصحاب پیامبرند و براستى حق با كدام است؟"
حضرت على(ع) همچون همیشه با بیان خود، چراغى را براى تاریخ روشن كرد تا از آن پس احدى متحیّر نشود. آن چراغ این كلام بود: "اعرف الحق تعرف اهله"؛ یعنى: "اوّل حق را بشناس، سپس هركس گرد آن بود، برحق است."
مردم را بر اساس حق بشناس . نه حق را بر اساس مردم؛
براى مثال، اول باید بدانیم كه غیبت چیست؟ بعد هركس را كه غیبت كرد، باید بد بدانیم؛ نه آنكه بگوئیم: "چون فلان شخصیت بد مى گوید، لابد غیبت حلال است."