امر به معروف و نهی از منکر

نویسنده : حجه الاسلام محسن قرائتی

نمونه معروفهاى خانوادگى در قرآن

در قرآن براى مسائل خانواده سفارشاتى شده كه ما گوشه اى از آن را به عنوان معروف هاى خانواده بیان مى كنیم.
در انتخاب همسر اصل، تفكر و ایمان اوست نه شكل و سرمایه.(671)
خانواده همسر در پاكدامنى او نقش دارد.(672)
مهریه را در قراردادها جورى تنظیم كنید كه داماد در فشار قرار نگیرد.(673)
آمیزش جنسى مقدمه اى براى ذخیره قیامت و نسل صالح است نه تنها شهوترانى بدون هدف.(674)
زن تحت تكفل مرد است و باید زندگى زن توسط مرد تأمین شود.(675)
زندگى با همسر باید به نحو معروف باشد.(676)
مادران دو سال فرزندان خود را شیر دهند.(677)
مقدار خرجى مرد به همسر باید به مناسبت درآمد مرد باشد.(678)
اگر از پیدایش كدورت نگران بودید دادگاه خانوادگى تشكیل دهید و مسئله را با بیگانگان در میان نگذارید.(679)
زن و مرد لباس یكدیگرند و باید همدیگر را حفظ نمایند.(680)
عفت و حجاب و نشان ندادن مواضع زینت و پایكوبى نكردن و با كرشمه حرف نزدن و با حیا راه رفتن و با مردان مختلط نشدن از سفارشات قرآن به زنان است كه براى هر یك، آیه صریحى داریم.

نمونه معروفهاى سیاسى در قرآن

اطاعت از رسول خدا و اولى الامر، یعنى رهبران معصوم؛(681)
وحدت و دورى از هر گونه تفرقه و عوامل آن؛(682)
صلابت و نپذیرفتن هیچگونه سازش منفى؛(683)
تكیه نكردن به ابر قدرت ها؛(684)
خشونت نسبت به كفار و مهربانى با مؤمنان؛(685)
انهدام مراكز توطئه و برخورد انقلابى با توطئه گران تحت هر نام و عنوان(686)
جهاد علیه رهبران كفر؛(687)
آمادگى در عالى ترین حد امكان براى دفاع از ارزشها؛(688)
برائت از مشركین؛(689)
قضاوت عادلانه؛(690)
پذیرش صلح شرافتمندانه؛(691)
پشتوانه قرار دادن خداوند و مؤمنین به خدا را به جاى وابستگى به شرق و غرب؛(692)
اقامه نماز و زكوة و امر به معروف را در رأس وظایف حكومت قرار دادن؛(693)
آگاهى بر اهداف دشمن به خصوص تهاجم فرهنگى.(694)

منكر چیست

هركارى را كه عقل و دین بد مى دانند منكر است. منكرات را نمى توان محدود كرد. در قرآن نمونه هایى از منكرات بیان شده است؛ ولى شماره كردن و شناسایى همه منكرات، كار ساده اى نیست. گاهى انسان گرفتار منكرى مى شود، ولى خودش نمى داند كه منكر انجام مى دهد. اسراف در : شستشو و وضو و غسل، مصرف بى رویه نان و میوه و لباس و كاغذ، پرخورى، پارك نابجاى اتومبیل، ریختن آشغال در خیابان، سد معبر، بوق زدن و گازدادن نابجا كه سبب ترس و وحشت مردم شود، حتى لباس مهمانى را در خانه پوشیدن، سیگار و هر دود دیگرى كه علاوه بر اسراف و ضرر به سلامتى و دستگاه تنفس، نوعى تجاوز به حریم هوایى هم نشینان و آلوده كردن هواى مطلوب و تبدیل آن به هواى دودآلود از منكراتى است كه بسیارى از مردم آن را منكر نمى دانند.
برنامه ریزیهاى غلط از بزرگترین منكرات است. اگر دانش آموزان در هواى صبح كه تازه نفس هستند و صبحانه خورده به مدرسه مى روند، برنامه هاى ساده و سطحى داشته باشند، ولى نزدیك ظهر كه هواى گرم و مغز خسته و شكم گرسنه است، برنامه هاى سنگین ریاضى، زبان و درسهاى سخت داشته باشند، در امتحانات شكست مى خورند و این برنامه ریزى باعث تحقیر شخصیت و اتلاف عمر آنان مى شود. آرى ! این گونه برنامه ریزیها بزرگترین منكرات است.
رها كردن بیت المال در دست افراد غیرامین، بازرسى نكردن، تأخیر استاد در كلاس، گفتن سخنان غیر مفید روى منبر، طول دادن نماز جماعت كه سبب خلوت شدن مساجد مى شود، باز كردن پنجره هاى ساختمان به خانه همسایه، دیگران را با نام بد صدا زدن، سوءظن و ریختن برف در كوچه و خیابان، خالى كردن زیركوچه و خیابان و جزء منزل آوردن، ریختن آب پنیر پاى درختان خیابان، مزاحمتهاى تلفنى و بیداركردن دیگران از خواب، غیر از اذان صدا را بلند كردن، در گزارشها آمار دروغ دادن، تملق و چاپلوسى كردن، بدون كار اضافه دستمزد اضافى از دولت به دیگران دادن، خارج از نوبت چیزى گرفتن، بى وقت تلفن زدن، ترساندن همسر و فرزند، تبعیض میان فرزندان، بكار گیرى كارگر براى غیر كارى كه با او قرارداد بسته ایم، ندادن وام و بدهى به كسانى كه حقشان است، گرفتن و دادن ربا، سوگند ناحق خوردن و صدها و صدها نمونه دیگر كه شبانه روز خواسته و یا ناخواسته مرتكب آنها مى شویم؛ ولى متأسفانه آنها را منكر و گناه نمى دانیم و لذا در صدد عذرخواهى و تسویه و جبران هم برنمى آئیم.
همه منكرات در یك سطح نیستند. بعضى جنبه زیربنایى و كلیدى دارند؛ مثل منكرات عقیدتى كه نسبت به منكرات اخلاقى، حقوقى، اجتماعى، سیاسى و اقتصادى جنبه زیربنایى دارد.
قرآن به كم فروشان مى گوید: "چرا كم فروشى مى كنید؟ مگر به قیامت عقیده ندارید؟"(695)
و یا براى امر به نماز مى فرماید :"نماز به پا دار كه قیامت در پیش است !"(696)
بیشترین كار انبیا مبارزه با انحرافات عقیدتى مردم بوده است. در بحث شیوه ها و اهرمها در این باره سخن گفته ایم.