امر به معروف و نهی از منکر

نویسنده : حجه الاسلام محسن قرائتی

سكوت

در مواردى، باید با نگاه و سكوت معنادار نهى از منكر كرد؛ زیرا حضرت على (ع) مى فرماید: «چه بسا سكوتى كه رساتر از سخن باشد.»(553)
شخصى براى طلب خود نزد بدهكار مى رفت و به او مى گفت: «بدهى خود را بپرداز!»
بدهكار هر روز طفره مى رفت. سرانجام طلبكار عصبانى شد و ماجرا را به امام گفت. امام فرمود: «راه مطالبه آن است كه نزد او بروى و براى زمان طولانى بنشینى، ولى حرف نزنى.» این سكوت، از تقاضاى تو، مؤثرتر خواهد بود.(554)
در مسائل تربیتى نیز سكوت والدین و استاد یا نگاه با معناى آنان، نقش بسزائى دارد.

اخم كردن

گاهى در برابر منكرات باید چهره در هم كشید و اخم كرد. پیامبر اكرم (ص) دستور دادند: «گناهكاران را با قیافه عبوس ملاقات كنید!»(555)
در حدیث مى خوانیم:
فرشتگانى كه مأمور عذاب منطقه اى بودند، عابدى را در حال گریه و تضرع دیدند. به خداوند گفتند: «با این همه ناله و گریه به درگاه تو، او را هم عذاب كنیم؟»
خطاب آمد كه: «همه را عذاب كنید! زیرا در میان این مردم حتى یك نفر نیست كه براى رضاى من در برابر گناهان، قیافه اش تغییر كند».»(556)
روزى اسحاق بن عمار خدمت امام صادق (ع) رسید. حضرت كه او را دیدند، اخم كردند. از امام سؤال شد: «چرا به او اخم كردید؟»
فرمود: «او براى مراجعان دربان گذاشته بود تا فقرا و شیعیان ما نتوانند براحتى به او دسترسى پیدا كنند.»(557)

متاركه

منافقان در مدینه مسجدى در برابر مسجد پیامبر ساختند و از حضرت براى افتتاح آن دعوت كردند. آیه نازل شد: «در آن مسجد، نماز اقامه نكن!»(558)
البته، بعد از آنكه مردم را از مراكز فساد (گرچه به نامهاى مقدس نامگذارى شود) باز داشتیم، باید آنان را به مراكز سالم راهنمایى كنیم؛ همان گونه كه قرآن در كنار تحریم مسجد ضرار منافقان، مردم را به نماز در مسجد قبا كه مسلمانان واقعى ساخته بودند، سفارش فرموده است.(559)