امر به معروف و نهی از منکر

نویسنده : حجه الاسلام محسن قرائتی

استفاده از هنر

از هر یك از عناوین فوق مى توان در دعوت به حق و امر به معروف و نهى از منكر استفاده كرد. جذابیت قرآن، موزون بودن شعارهاى اذان، طرح جمعه و جماعت و نماز عید، طرح حج، تغییر لباس، نظم صفهاى جماعت، سفارش به زیبایى صوت مؤذن، نظافت لباس نمازگزار، زیبایى مسجد، استفاده از بهترین لباس و عطر نشانه توجه به هنر و زیباییها در گرایش مردم به معروف است.
نقش هنر در دعوت به فساد و انحراف، بر كسى پوشیده نیست. سامرى به توسط هنر مجسمه سازى خود توانست مردم را منحرف كند.
زیباگویى، فصاحت و بلاغت بهترین شیوه و اهرم براى جذب مردم است؛ همان گونه كه قیافه زیبا و موزون نقش مهمى در تأثیر كلام دارد. هیچ یك از پیامبران بدقیافه نبوده اند و شرط نبوت آن است كه انبیاء از امراضى كه موجب تنفر عمومى است، مصون باشند.
انسان به طور فطرى زیبائى را دوست دارد. خداوند، آفرینش را زیبا آفریده است. صوت زیبا در تلاوت قرآن، بارها در اسلام سفارش شده است. اسلام براى آرایش انسان دستوراتى داده است.
در قرآن، امر شده است كه هنگام رفتن به مسجد، زینت هاى خود را با خود بردارید. سخن زیبا و مجادله نیكو از سفارشهاى قرآن كریم است.
یكى از نامهاى قرآن، احسن القصص است. قصه گویى یك هنر است و در قرآن، حدود دویست و پنجاه قصه واقعى وجود دارد.
امامان ما به فرزندان خود سفارش مى كردند كه: «اشعار ابوطالب را همچون قرآن حفظ كنید».
شعرا با اشعار خود، بهترین نقش را مى توانند داشته باشند.
در سرود و جمع خوانى، جاذبه اى است كه در تك خوانى نیست. از نقش خط زیبا نیز نباید غافل شویم.
پیامبر اكرم هفده منشى براى كارهاى مختلف داشت كه زیباترین آنها، مسؤول ارتباطات پیامبر اكرم با مهمانهاى خارجى بود.
امروز، دنیاى استعمار از طریق عكسهاى مبتذل ولى زیبا، به اهداف خود مى رسد. جاسوسان بین المللى از طریق زنان زیبا اخبار محرمانه را با جاسوسى كشف مى كنند. در دنیا، بیشترین كتابى كه به فروش مى رود، كتاب هاى رمان است. قصه گویى كار ساده اى نیست؛ كار خدایى است. خداوند مى فرماید: «ما براى شما قصه مى گوییم.» مهمترین و سنگین ترین مسائل علمى، فكرى و فرهنگى را مى توان در قالب داستان به افراد منتقل كرد. به هر حال؛ دنیاى هنر و شعر و فیلم و عكس و طرح و خط و قصه، دنیایى است كه منحرفان وارد آن شده و از آن به اهداف شوم خود رسیده اند. این ما هستیم كه باید با جهت گیرى صحیح، بهتر و بیشتر به سراغ این دنیا برویم.

ازخوبیها هم بگوئیم

در انتقاد و نهى از منكر، تنها نقطه ضعف را مطرح نكیند. از خوبیها نیز بگویید.
قرآن كریم در نهى از شراب، اول از منافع آن سخن گفته است و بعد مى فرماید: «ضررش از نفعش بیشتر است.» زیرا درست است كه براى ساختن آن افراد زیادى به نوا مى رسند؛ از جمله: كشاورزان؛ كارگرانى كه در كارخانجات شرابسازى مشغولند؛ ماشینهاى حمل و نقل، كارخانجات بطرى سازى و شیشه سازى، فروشندگان جزء و كلان و رابطه ها و دلالان و خدمه اى كه سرویس مى دهند؛ ولى مگر مى توان آثار شوم شراب را كه بر مغز و اعصاب، دستگاه گوارش و آثارى كه بر نسل مى گذارد، تصادفات رانندگى، خودكشیها و تصمیمات نابخردانه اى كه افراد مست مى گیرند، با سودهاى آن مقایسه كرد؟ آنچه مهم است اینكه قرآن با توجه به منافعى كه شراب دارد، آن را تحریم فرموده است.
شما هم مى توانید هنگام نهى از منكر، ابتدا نقاط قوت را بگویید و سپس تذكر دهید: «كسى كه این كمالات را دارد، چرا این منكر را انجام مى دهد؟»

امید دادن

گاهى انسان گنهكار خود را بدبخت و محروم مى پندارد و با خود مى گوید:
چون قامت ما براى غرق است در كم و زیاد او چه فرق است
این گونه افراد هر روز به گناه بیشترى گرفتار مى شوند. كسانى كه نهى از منكر مى كنند، باید این افراد را بازسازى كنند. به آنها از عفو الهى و از پذیرفتن توبه و لطفى كه خداوند به توبه كنندگان دارد، بگویند خاطراتى از توبه كنندگان بگویند تا گناه او را به یأس نكشاند. باید به او تذكر داد كه یأس از گناهان كبیره است. باید به او شخصیت داد. گذشته هاى او را فراموش كرد. باید به یاد داشته باشیم كه خود ما نیز امثال این خلافها را داشته ایم و خداوند آنها را كتمان كرده است. باید به او گفت: ساحرانى كه به دعوت فرعون براى شكست دادن موسى (ع) در دربار فرعونى اجتماع كرده: و به هدیه او چشم دوخته بودند و به عزّت او قسم مى خوردند، چگونه با دیدن معجزه موسى (ع) تغییر جهان بینى و ایدئولوژى دادند؛ به فرعون و قدرت و مال او پشت پا زدند، به استقبال هر گونه تهدید و خطر رفتند؛ و بالاخره هم شهید شدند.
آرى! مى توانیم از طریق یك مهمانى، یا اردو، یا سفر، یا هدیه، یا ملاقات، یا نامه، یا كتاب، و یا استدلال و با ایجاد یك رابطه منطقى و عاطفى، بر افراد زیادى اثر بگذاریم و جرمهاى آنها را نادیده بگیریم. مى توانیم با تكریم و احترام، شخصیت متزلزل فرد را بازسازى كنیم و او را به راه حق راهنمایى كنیم.