امر به معروف و نهی از منکر

نویسنده : حجه الاسلام محسن قرائتی

نشانه عشق به مكتب

اگر به شعارها و كلمات امام حسین (ع) و یاران باوفاى او در عاشورا نگاه كنیم، مى بینیم كه همه جا سخن از عشق به اسلام و مكتب است. امام حسین علیه السلام مى فرماید: آیا نمى بینید كه به حق عمل نمى شود و جلو باطل گرفته نمى شود؟(308)
در جاى دیگر مى فرماید: من جز براى اصلاح در دین جدّم قیام نمى كنم.(309)
و مى فرماید: هدف از قیام من، امر به معروف و نهى از منكر است.(310)
و حضرت ابوالفضل (ع) مى فرماید: اگر دین جدّم جز با شهادت من استوار نمى شود، پس اى شمشیرها مرا در بر گیرید.(311)
كسى كه عشق به مكتب دارد، حاضر است براى حفظ آن جانش را به خطر اندازد. در زندگى پیامبر اكرم مى خوانیم كه ایشان با مسیحیان نجران قرار گذاشتند كه مسلمانان به مسیحیان و مسیحیان به مسلمانان نفرین كنند و هر نفرینى كه عملى شد، گروه نفرین كننده بر حق و گروه نفرین شده بر باطل است. این ماجرا كه به داستان مباهله معروف است، در قرآن نیز مطرح شده است.(312) پیامبر اكرم حاضر شد جان خود، فاطمه، على و امام حسن و حسین صلوات الله علیهم را در معرض بزرگترین خطرات (نفرین مسیحیان) قرار دهد و این جز ایمان و عشق به مكتب چیزى نیست.

اكتفا به حداقل

در امر به معروف ونهى از منكر به حداقل اكتفا كنیم و اگر پذیرفته شد، قدم بعدى را برداریم.
رسول خدا (ص) در روزهاى اول، مردم را به یك جمله دعوت فرمود: قُولُوا لا اِلهَ اِلاَّ اللَّه تُفْلِحُوا!: بگویید جز خداى یكتا معبودى نیست، تا رستگار شوید.
امّا قوانین سختى همچون قانون روزه، زكات و جهاد بعد از گذشت پانزده سال از بعثت نازل شد.
اگر خواستیم كسى را به نماز دعوت كنیم، تنها به آموزش واجبات اكتفا كنیم و پس از مدّتى مستحبات را بتدریج برایش بگوییم. اسلام سفارش كرده است كه امام جماعت حال ضعیف ترین افراد را مراعات كند و نماز را طولانى نكند. در قرآن مى خوانیم: چون خداوند مردم را ضعیف دید، قانون خود را تخفیف داد.(313)
در قرآن، در قوانینى كه در آن عسر و جرح وجود دارد، تخفیف داده شده است.
خاطره
در روایات است كه یك نفر مسیحى، مسلمان شد. رفیق مسلمانش سحرگاه به منزل او رفت و گفت: الان وقت نماز شب است. او را از خواب بیدار و به نماز شب واداشت. همین كه اذان صبح شد، گفت: اكنون وقت نماز صبح است. و بعد، نماز ظهر و عصر را خواندند؛ در حالى كه مى گفت، نباید از نمازها و دعاى نافله و مستحبات غافل شد. این مسلمان چنان با نماز و دعا، وقتِ مسیحى تازه مسلمان را پر كرد كه روز بعد گفت: اگر اسلام این است، همان بهتر كه مسیحى باشم.
یكى از عوامل ركود اسلام، بد معرفى كردن و تبلیغ آن توسط افراد بى تجربه و ناآگاه بوده است.
اگر پیامبر اسلام (ص) از روز اول مى فرمود: هر كس مسلمان شد، خود را آماده جهاد و شهادت كند؛ روزه بگیرد؛ خمس و زكات بدهد. كسى دین او را نمى پذیرفت. براى دعوت افراد بى حجاب، همان بس كه به مقدار واجب اكتفا كنیم. اگر در مساجد نمازهاى واجب بدون سخنرانى ومستحبات برگزار شود، به طور قطع مساجد شلوغ تر خواهد شد.
بعضى از روحانیون بین دو نماز سخنرانى مى كنند به خیال آنكه اگر بعد از نماز دوم صحبت كنند، مردم پراكنده خواهند شد؛ غافل از آنكه اینگونه سخنرانى در حقیقت مانع شركت بیشتر مردم در نماز مى شود.

به سراغ كشف نرفتن

بعضى با تجسّس به سراغ كشف عیبها و گناهان مردم مى روند تا او را نهى كنند، در حالى كه قرآن با كمال صراحت، تجسّس را تحریم كرده است.(314)
امام صادق علیه السلام در نامه اى به نجاشى نوشت: لغزشهاى مؤمنان را پیگیرى نكنید كه هر كس این گونه باشد، خداوند علاوه بر آخرت، در همین دنیا او را افتضاح خواهد كرد.(315)