امر به معروف و نهی از منکر

نویسنده : حجه الاسلام محسن قرائتی

رفاه طلبى

بعضى خود را به بى خبرى مى زنند و رفاه طلب هستند. پیامبر فرمود : «شما به خاطر علاقه به زندگى مرفه و بى خبرى از مسؤولیتها امر به معروف و نهى از منكر نمى كنید.(174)

آثار شوم منكرات

اگر از اول جلو منكر گرفته نشود و مردم ساكت بمانند، پى در پى خطراتى را به دنبال خواهد داشت. به مراحل زیر توجه فرمائید :
گام اول - دیدن گناه و بى تفاوتى و نهى از منكر نكردن؛
گام دوم - عادى شدن گناه
گام سوم - رضایت به انجام گناه ؛
گام چهارم - كمك به انجام گناه؛
گام پنجم - ارتكاب گناه؛
گام ششم - اصرار در انجام گناه، معتاد شدن به آن و حتى لذت بردن از آن؛
گام هفتم - دعوت دیگران به انجام گناه؛
گام هشتم - سرمایه گذارى براى انجام و تبلیغ گناه؛
گام نهم - موضع گیرى در برابر كسانى كه اهل خلاف نیستند و طرد و تبعید آنان؛
گام دهم - سنگدل شدن و قساوت قلب پیدا كردن (نعوذ بالله).
آرى! اگر قرآن مى فرماید : «از گامهاى شیطان پیروى نكنید!»(175)
به خاطر آن است كه او انسان را گام به گام به فساد مى كشاند.(176) یكى از قاضیها مى گفت : «منافق قاتلى را گرفتیم كه هفده نفر را ترور كرده بود. از او پرسیدم كه در هنگام ترور ناراحت نمى شدى؟ گفت : اولین مؤمنى را كه شهید كردم، لرزیدم؛ ولى بعد برایم عادى شد.»
نهج البلاغه، نفوذ تدریجى و گام به گام شیطان را اینگونه توصیف مى فرماید :
- «فَباضَ» ؛ اول شیطان در روح آنان تخمگذارى مى كند.
- «وَ فَرَّخَ فى صُدُورهم» ؛ بعد جوجه باز مى كند.
- «و دَبَّ» ؛ بعد جوجه هاى شیطانى در روح انسان چهار دست و پا به حركت در مى آیند.
- «و دَرَجَ فى حُجُورهم» ؛ سپس در دامن انسانها به راه مى افتند.
- «فَنَظَر بِاَعیُنِهم» ؛ سپس شیطان نه چشم آنان مى نگرد و به جاى عین الله، عین الشیطان مى شوند.
- «و نَطَقَ بِاَلْسِنَتِهم» ؛ شیطان حرف خود را به زبان آنان مى زند.
- «فَرَكِبَ بهم الزَّلَل» ؛ شیطان به واسطه همین افراد، سبب لغزش دیگران را فراهم مى كند.(177)
آثار شوم
هر گناه وسیله اى براى گناه دیگر مى شود. اگر انسان مراقب در حركات و رفتار خود و دیگران نباشد و به خود و دیگران نهیب نزد، گاهى یك روحیه یا گناه سرچشمه انواع خلاف هاى دیگر مى شود.

نگاهى به داستان یوسف علیه السلام

برادران یوسف حسادت داشتند و به خاطر همین روحیه فاسد به خلافهایى گرفتار شدند؛ از جمله :
1 - نسبت انحراف به پدر دادن.
2 - طراحى براى ربودن برادر به نام ورزش و تفریح و دور كردن فرزند از پدر.(178)
3 - انداختن برادر در چاه.(179)
4 - گفتن این دروغ كه گرگ او را دریده است.(180)
5 - نسبت دزدى به یوسف دادن.
بنابراین، هر گناه ممكن است عامل و زمینه «گناهان دیگرى شود؛ لذا باید از اولین گناه نهى كرد تا سایر خلاف ها رشد نكنند.
ناگفته پیداست كه منكرات آثار شومى در ابعاد مختلف دارند؛ خواه ما آن آثار را بفهمیم و یا نفهمیم.
داستان
روزى سوار هواپیما شدم اما قبل از پرواز اعلام شد : «تمام مسافران پیاده شوند.»
سپس مسافران و تمام بارها را پیاده كردند. همه نگران شدند كه ماجرا چیست؟ مسؤولان پرواز گفتند : «یك سوسك وارد هواپیما شده است. من با تعجب و خنده پرسیدم : «تأخیر پرواز به خاطر وجود یك سوسك، چه توجیهى دارد؟
كارشناسان گفتند : «همین حیوان كوچك ممكن است یكى از سیمهاى ارتباطى را بجود و بعضى از ارتباطات حساس قطع شود.»
با خود فكر كردم : «براى همین مورد كوچك، ممكن است افرادى تلاشهاى زیاد بكنند، ولى به خاطر بعضى خصلتهاى جزئى، تمام عمر آنها تباه شود. «مثال منكرات در جامعه، مثال همان سوسك است كه سیستم تكاملى انسان را در معرض خطر قرار مى دهد. راه دورى نرویم! كشورهایى كه در آن گناه بیشتر مى شود، اضطراب، پوچگرایى، خودكشى، مصرف قرص اعصاب، امراض روانى، امراض مقاربتى و توحش (ولو به صورت مدرن) هم بیشتر مى شود.