امر به معروف و نهی از منکر

نویسنده : حجه الاسلام محسن قرائتی

عرض اعمال

از جمله اهرمهاى بازدارنده از گناه و تشویق كننده به خوبیها، عقیده بر عرض اعمال بر پیامبر و امامان معصوم است. آرى! اگر بدانیم كه نوار گفتگوى ما به مقامات عالى رتبه مملكتى عرضه مى شود، در گفتار خود دقت بیشترى مى كنیم.
در اصول كافى، روایات متعددى نقل شده است مبنى بر اینكه : در هر هفته، اعمال شما به امام زمان عجّل اللّه تعالى فرجه الشریف و پیامبر اكرم صلى الله علیه و اله عرضه مى شود و آن بزرگواران را خشنود یا ناراحت مى كند.
این عقیده كه برخاسته از قرآن (106) و روایات است، مى تواند از بهترین اهرمها باشد.(107)

توجه به آثار گناه

در آیات و روایات، فراوان به این حقیقت اشاره شده است كه نزول بلاها به خاطر گناهانى است كه مرتكب شده اید.
قرآن مى فرماید: هر مصیبت كه به شما مى رسد، به خاطر عملكرد خودتان است.(108)
اگر فلان قوم هلاك شدند، به خاطر طغیانشان بود.(109)
تا گناه كار نباشید، قهرى نیست و هر كجا قهرى است، گناهانى در كار بوده است.(110)
در اول دعاى كمیل، حضرت على علیه السلام مى فرماید:
خداوندا: گناهانى كه عامل پاره شدن پرده حیا است، بر من ببخش!
خداوندا! گناهانى كه عامل تغییر پیدا كردن نعمتهاست، بر من ببخش!
خداوندا! گناهانى كه عامل حبس شدن دعاهاست، بر من ببخش!
از این جملات معلوم مى شود كه هر گناهى، آثار شوم مخصوص به خود دارد. بنابراین توجه دادن به آثار شوم گناهان، یكى از عوامل بازدارنده از منكر است.

توجه به بركات معروف

همان گونه كه آشنایى با آثار شوم گناه انسان را براى ترك منكر آماده مى كند، آشنایى به منافع و آثار خوبیها، انسان را براى انجام معروف آماده مى سازد. اكنون كه سخن به اینجا رسیده است، نمونه هایى را در چند سطر نقل مى كنیم؛ ولى این نمونه ها قطره اى است از دریا؛ زیرا قرنها قبل، علماى ما كتاب هایى پیرامون علل احكام نوشته اند و هر چه علم پیشرفت كند، پرده از اسرار احكام اسلامى بیشتر برداشته مى شود. براى مثال :
روایاتى داریم كه بهترین غذا براى نوزاد را شیر مادر مى داند. امروز كه علم پیشرفت كرده است، علت آن را فهمیده ایم.
- امروز كه مى توانند از مجارى ادرار عكسبردارى كنند، بهتر مى فهمیم كه چرا اسلام مى فرماید: ایستاده ادرار نكنید، زیرا مجارى ادرار در حال ایستاده براحتى باز نیست.
- امروز آثار شوم شراب بر دستگاههاى بدن بهتر از قدیم قابل آزمایش و مشاهده است.
- امروز دنیا مضرّات گوشت خوك را بهتر از دوران صدر اسلام مى فهمد.
اكنون به سراغ چند نمونه مى رویم در مورد اینكه در معروفها بركاتى است كه اگر مردم آنان را بدانند، به سوىِ شان كشیده مى شوند. بد نیست اكنون كه اولین روز عید نوروز سال 1375 است و توفیقى یافته ام تا در لحظه سال تحویل مشغول نوشتن كتاب امر به معروف و نهى از منكر در جوار مرقد مطهر امام رضا علیه السلام باشم، جمله اى را در همین موضوع از امام رضا (ع) نقل كنم. ایشان فرمود: اگر مردم زیباییهاى سخنان ما را بدانند، حتماً پیرو ما مى شوند.(111).
امام مى فرماید: دلیل انحراف مردم، بى خبرى آنان از راز و رمز سخنان ماست. در این سالها افراد زیادى كه نسبت به نماز كاهل بودند، رو به نماز كرده اند و این به خاطر آن است كه در سایه نظام مقدس جمهورى اسلامى، میلیونها جلد كتاب در سطوح مختلف در میان نسل نو درباره اسرار نماز پخش شده است. برگردیم به سراغ نمونه هایى از اسرار معروف ها كه آگاهى از آنها ما را آماده انجام آن مى كند.
نمونه ها
احسان ما به مردم، سبب احسان خداوند و مردم به ما مى شود.(112)
صدقه دفع بلا مى كند.(113)
حج، انسان را از فقیر شدن بیمه مى كند.(114)
زكات مال را بیمه مى كند.(115)
عفو از مردم، كلید عفو الهى از ماست.(116)
صله رحم، عمر را طولانى مى كند.(117)
نماز، انسان را از فحشا و منكر باز مى دارد.(118)
كارهاى نیكوى شما، گناهانتان را از بین مى برد.(119)
عقیقه، وسیله بیمه كردن نوزاد از خطرات است.
استعاذه و دعا، انسان را از خطرات نجات مى دهد.(120)
دورى از ناز و كرشمه، زنان را گزند افراد هوسباز حفظ مى كند.(121)
توحید و ولایت على بن ابیطالب، دژى است كه انسان را از طاغوت زدگى حفظ مى كند.(122)
روزه، وسیله سلامتى است.(123)
قناعت، كلید عزت است.(124)
زهد، رمز رحمت است.(125)
یاد خدا، تنها وسیله آرامش است.(126)
به هر حال براى گسترش و احیاى معروفها باید مردم را با آثار و بركات دنیوى و اجر اخروى آنها آشنا كنیم.