نظریه حقوقی اسلام جلد دوم

نویسنده : آیت الله محمدتقی مصباح یزدی مترجم : تحقیق و نگارش: محمدمهدی کریمی‌نیا

3. تاریخ مصرف براى احكام اسلام!

برخى نویسندگان جاهل یا غافل یا مزدور شبهه دیگرى را مطرح ساخته‌اند (تعبیر ما به جاهل یا غافل یا مزدور از آن جهت است كه عالِم به غیب نیستیم و از نیّت واقعى این اشخاص بى‌اطلاعیم؛ ولى به هر حال، از این سه فرض خارج نیست. ولى شكى نیست كه بعضى از آنان در جهت براندازى نظام جمهورى اسلامى و مقاصد شوم دشمنان اسلام گام بر مى‌دارند.) از نظر آنان اصولا احكام اسلامى كه بر گرفته از آیات و روایات است، احكام ثابت و دائمى نیست؛ بلكه این دستورات، موقّتى و مربوط به زمان پیغمبر اكرم(صلى الله علیه وآله) است! بنابراین، ما همیشه ملزم به اطاعت یا اجراى این احكام نیستیم! اگر سنّت یا ارزش‌هایى نیز وجود دارد مربوط به همان زمان بوده، و تنها در آن زمان نمى‌بایستى بدعتى نهاده شود! از نظر این عده، احكام اسلام همانند داروها و مواد غذایى داراى تاریخ مصرف است! همان گونه كه پس از سپرى شدن تاریخ مصرف داروها، آنها را دور مى‌ریزند، تاریخ مصرف احكام اسلام نیز فقط مربوط به قرن اول و دوم هجرى بوده و سپرى گشته و باید آنها را كنار گذاشت! این احكام مربوط به دوران
﴿ صفحه 96 ﴾
قبل از مدرنیته است! ما اكنون در دوران مدرنیته و بلكه در دوران پُست مدرنیته زندگى مى‌كنیم و اجراى احكام اسلامى به معناى عقب گرد به هزار سال قبل است!
كسانى كه با روزنامه‌ها، مجلات و كتاب‌هایى كه این روزها منتشر مى‌شود سر و كار دارند، با اصطلاحاتى مانند: «نوگرایى دینى» یا «اسلام مدرن» آشنا هستند. این عده معتقدند كه قوانین كیفرى اسلام مربوط به دورانى بود كه مردم نیمه وحشى بودند!(85) در آن زمان مردم دائماً در نزاع و جنگ بودند. اسلام طبق فرهنگ آن زمان، حكم شلاق زدن، حدّ زدن و اعدام را تجویز كرد! مطابق فرهنگ آن زمان، این قوانین مناسب بود. اما امروزه مردم متمدن شده‌اند و اصلا هیچ كس دیگرى را نمى‌كُشد! خیانت و تجاوز به اموال و دارایى‌هاى مردم وجود ندارد! نوامیس مردم مورد تجاوز قرار نمى‌گیرند! اكنون زمان امن و امان فرا رسیده و مردم با كمال صفا و صمیمیت زندگى مى‌كنند و هیچ گونه تعرضى نسبت به اموال و ناموس مردم صورت نمى‌گیرد!
از نظر این عده، فقط در گذشته بود كه برخى شراب مى‌خوردند و در خیابان‌ها مست كرده و عربده مى‌كشیدند، و با چاقو و وسایل دیگر به مردم حملهور شده و امنیت و آسایش دیگران را سلب مى‌نمودند. در آن زمان جا داشت عده‌اى براى تأدیبِ شراب‌خوار، او را شلاق بزنند؛ اما اكنون مردم مؤدب شده و همه افراد رعایت نزاكت و اصول اخلاقى را مى‌نمایند و جایى براى تنبیه و كتك وجود ندارد! اگر كسى مرتكب اشتباهى شود، از سر جوانى بوده، تنها باید او
﴿ صفحه 97 ﴾
را با احترام، نصیحت نمود! اگر در زندگى كمبود دارد، زندگى‌اش را تأمین كرد. پول، مسكن، هزینه ازدواج و... را در اختیار او قرار دهند تا به این وسیله جامعه اصلاح گردد. در زمانى مثل زمانه ما، دیگر شلاق یا اعدام مجرم ـ طبق قول آنان ـ نوعى خشونت‌طلبى و واپس‌گرایى و مربوط به دوران كهن است.
به هر حال، از نظر این گروه، احكام الهى مخصوصاً احكام جزایى اسلام تاریخ‌مند بوده و داراى تاریخ مصرف است. مردم این عصر باید طبق فرهنگ خویش، احكام و قوانین جزایى را وضع نمایند! ملاك هم رأى مردم است، آنچه مردم دوست دارند به عنوان قانون، لازم‌الاجرا خواهد بود هر چند بر خلاف قانون خدا باشد!!

4. احكام غیر قابل تغییر اسلام

یكى از ضرورى‌ترین مطالب بین تمام فِرَق اسلامى از شیعه و سنّى این است كه احكام اسلامى مخصوصاً آنچه در متن قرآن كریم آمده، احكامى ثابت و ابدى است و تاریخ آن تا روز قیامت است. بر اساس فتواى فقهاى بزرگ، چنانچه كسى منكر این مطلب شود، منكر ضرورى دین شده و مرتد است و احكام ارتداد بر او جارى مى‌شود. در اوایل پیروزى انقلاب اسلامى، شوراى عالى قضایى، لایحه قصاص و احكام جزایى اسلام را تدوین و جهت تصویب به مجلس ارائه داد. گروهى از لیبرال‌ها و ملى ـ مذهبى‌ها كه خودشان را مسلمان مى‌دانند، علیه لایحه قصاص موضع گرفتند و در اعلامیه‌اى، لایحه قصاص را به عنوان یك لایحه غیر انسانى(!) معرفى كردند. امام خمینى(رحمه الله) صریحاً در مقابل این عده فرمودند: كسانى كه این اعلامیه را امضا كرده‌اند، اگر توجه داشته باشند كه این مطلب در مخالفت با احكام ضرورى اسلام است مرتد هستند و احكام ارتداد بر آنها جارى مى‌گردد: همسرشان بر آنها حرام، خونشان هدر و اموالشان به ورثه مسلمانشان منتقل مى‌گردد.
امروزه عده‌اى صریحاً و با پوشش اسلامى همین حرف را تكرار مى‌كنند و حتى به دستگاه قضایى كشور اعتراض مى‌كنند و كسى هم نفس نمى‌كشد! گویا این بخشِ دین در كشور مرده است! آیا احكام جزایى اسلام جزو اسلام و طبق نص قرآن كریم نیست؟!
آیا آیات قرآن كریم، اطلاق زمانى ندارد؟ آیا آیه وَ السّارِقُ وَ السّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَیْدِیَهُما جَزاءً بِما
﴿ صفحه 98 ﴾
كَسَبا نَكالاً مِنَ اللّهِ...(86) اطلاق زمانى ندارد؟! آیا این نكته طبق نص قانون اساسى(87) نیست كه هر قانون یا حكمى كه بر خلاف آیات قرآن كریم یا مبانى دینى باشد، فاقد ارزش است؟! اى قانون‌مداران! این قانون اساسى است. اى كسانى كه مدعى اجراى قانون در كشور هستید، چرا نسبت به این اصل مهم قانون اساسى بى‌توجهى مى‌شود؟! چگونه به خودتان اجازه مى‌دهید نسبت به احكام جزایى اسلام توهین یا اعتراض كنید؟!
علاوه بر این، یكى از اصول پذیرفته شده در قانون اساسى «مسأله تفكیك قوا» است. وقتى دستگاه قضایى بر اساس قانون، حكمى را صادر و اجرا مى‌نماید، چرا افرادى از قواى دیگر در این امر دخالت مى‌كنند؟! امیدوارم كسانى كه این مطالب را مطرح ساخته‌اند، به لوازم آن توجه نداشته باشند؛ چون اگر با توجه این گونه مطالب را اظهار دارند، نتیجه آن، همان فتواى امام خمینى(رحمه الله) و سایر مراجع عظام است كه: همسرش بر او حرام، خونش هدر و اموالش به ورثه‌اش‌مى رسد. این حكم نسبت به هر مرتدى جارى است، در هر پست، لباس یا مقام رسمى و غیررسمى باشد. هیچ گاه لباس یا مقام یك شخص، مجوز پذیرش سخنان او نیست؛ بلكه باید در اظهار نظرهاى افراد نسبت به احكام اسلامى حسّاس باشیم.

5. ریشه‌یابى شبهه تاریخ‌مند بودن احكام اسلام

گاهى یك سخن شیطانى با نام «قرائت جدید از دین» به مردم عرضه مى‌شود. هر سخن شیطانى براى پذیرش اجتماعى و تأثیر آن، نیازمند توجیهاتى است. گاهى براى متقاعد كردن معتقدان به دین، انقلاب و رهبرى این گونه مطرح مى‌شود كه: امام خمینى(رحمه الله) فرمودند مجتهد باید شرایط زمانى و مكانى را رعایت نماید. بر اساس توجیه این عده، معناى سخن امام خمینى(رحمه الله) این است كه باید در فتاوا و وضع قوانین، سازمان‌هاى حقوق بشر یا مجامع
﴿ صفحه 99 ﴾
بین‌المللى دیگر را در نظر داشته باشیم! به گفته آنان، دنیاى كنونى احكام خشونت‌آمیز را نمى‌پذیرد و اجراى احكام جزایى اسلام در داخل كشور، اعتراض سازمان‌هاى حقوق بشر را در پى دارد. بر اساس اعلامیه جهانى حقوق بشر(88)، باید تمام مجازات‌هاى خشونت‌آمیز حذف گردد. چه خشونتى از این بالاتر كه فردى را به خاطر شراب یا زنا در میدان شهر خوابانده، و به او شلاق بزنند! از نظر این عده، لزوم رعایت شرایط زمانى و مكانى كه در كلام امام خمینى(رحمه الله)آمده، ایجاب مى‌كند كه قوانین جزایى اسلام حذف و قوانین دیگرى جایگزین آن‌شود!!
چنین برداشتى از كلام امام(رحمه الله) كاملا بى‌اساس و نادرست است. البته اگر در صدد توجیه و تفسیر باشیم، حتى صریح‌ترین و روشن‌ترین جمله‌ها و عبارت‌ها نیز قابل تفسیرهاى مختلف است. حتى در مورد آیات قرآن نیز مى‌توان معانى و تفسیرهایى ناروا و نامربوط ارائه داد:
هُوَ الَّذِی أَنْزَلَ عَلَیْكَ الْكِتابَ مِنْهُ آیاتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ فَأَمَّا الَّذِینَ فِی قُلُوبِهِمْ زَیْغٌ فَیَتَّبِعُونَ ما تَشابَهَ مِنْهُ ابْتِغاءَ الْفِتْنَةِ وَ ابْتِغاءَ تَأْوِیلِهِ...(89)= او است كسى كه این كتاب را بر تو فرو فرستاد. پاره‌اى از آن، آیات محكم (صریح و روشن) است. آنها اساس كتابند؛ و (پاره‌اى) دیگر متشابهاتند (كه تأویل پذیرند). اما كسانى كه در دل‌هایشان انحراف است براى فتنه‌جویى و طلب تأویل آن (به دل‌خواه خود) از متشابه آن پیروى مى‌كنند...
وقتى آیات قرآن كریم قابل چنین تفسیرهایى باشد، به طریق اوْلى كسانى كه ریگى در كفش دارند، كلام دیگران، مثل سخنان امام خمینى(رحمه الله) را، بر اساس تفسیرهاى ناصواب خویش توجیه خواهند نمود. هدف امام خمینى(رحمه الله) چه بود؟ آیا حركت سیاسى و فرهنگى ایشان جز در راستاى اجراى احكام اسلام بود؟ اگر احكام اسلام، طبق شرایط زمان و مكان قابل تعطیل شدن باشد، چه چیزى براى اسلام باقى مى‌ماند؟ اگر امروز به بهانه‌اى یك دسته از احكام اسلامى را قابل اجرا ندانیم، و فردا به بهانه‌اى دیگر برخى دیگر را تعطیل كنیم، آیا از احكام و دستورات خداوند چه چیزى باقى مى‌ماند؟ منظور امام خمینى(رحمه الله) از لزوم رعایت
﴿ صفحه 100 ﴾
شرایط زمانى، آن شرایط زمانى است كه موجب تقدم حكم ثانوى بر حكم اوّلى است. در صدور احكام سلطانى یا ولایى، مصلحت اقوا و اهمّ رعایت مى‌شود كه مورد غفلت مردم است و فقیه با حكم خویش در پى تأمین آن مصالح است، و اصولا جاى حكم ولایى در چنین مواردى است. شرایط متغیر اجتماعى ایجاب مى‌كند كه قوانین و مقررات خاصى وضع شود. براى مثال، حاكم اسلامى حق دارد براى تعریض جاده‌ها و خیابان‌ها و تأمین امنیت مردم، برخى خانه‌ها را كه در مسیر جاده قرار گرفته، خراب نماید. اما هیچ گاه شرایط زمانى موجب نمى‌شود كه حدود و تعزیرات به كلى تعطیل گردد.
اگر ما بخواهیم به میل و پسند دنیا كار كنیم، فاتحه احكام جزایى اسلام خوانده مى‌شود! اگر بنا بود آمریكا كار ما را بپسندد، پس اصلا انقلاب ما اشتباه بوده است؛ چون آمریكا با اصل انقلاب ما مخالف بوده و هست. اگر بنا بود ما كارى كنیم كه دنیاى غرب و فرهنگ لیبرال حاكم بر دنیا آن را بپذیرد، پس اصلا شعار اسلام‌خواهى ما اشتباه بوده است. دنیاى غرب، نه تنها احكام جزایى اسلام، بلكه اساساً فرهنگ اسلام را نمى‌پذیرد. پس خوب است براى رضایت آنان از اسلام خویش دست بكشیم و توبه كنیم، تا از این پس در مقابل دنیاى غرب شرمنده نباشیم! انقلاب ما مورد پسند دنیا نیست و موجب شرمندگى است؛ چون از نظر آنان این انقلاب داراى خشونت است! دنیاى امروز، حدّ اكثر، طرفدار اصلاحات و رفرم است نه انقلاب، پس خوب بود اصلا انقلاب نمى‌كردیم!
بر اساس چه منطق و برهانى رفتار ما باید مورد پذیرش جهان غرب باشد؟ هر كشورى براى خود، فرهنگ خاص و ارزش‌هاى مخصوص به خود را دارد، و انقلاب اسلامى ایران براى احیاى ارزش‌هاى اسلامى تحقّق یافت. فرمایشات امام خمینى(رحمه الله)(90) و وصیت‌نامه‌هاى
﴿ صفحه 101 ﴾
شهداى عزیز ما، نشان دهنده این ارزش‌ها است. تظاهرات، راهپیمایى‌ها، انقلاب و هشت سال دفاع مقدس در راستاى تحقق این ارزش‌ها بوده است. متأسفانه برخى مایل نیستند «جمهورى اسلامى» را حتى به عنوان شعار مطرح كنند و به جاى آن، شعار «توسعه و پیشرفت» را مطرح مى‌سازند!(91) مردم ما براى اسلام قیام كرده‌اند و حیات و مرگشان براى اسلام خواهد بود. ما افتخار مى‌كنیم كه آخرین قطره خون خود را براى دفاع از ارزش‌هاى اسلام و احیاى سنّت‌هاى اسلامى بدهیم. این نهایت افتخار ما است. تا زنده‌ایم هرگز اجازه نخواهیم داد، احكام اسلام تعطیل گردد؛ مورد پسند دنیاى غرب باشد یا نباشد. مگر ما غربى‌ها را پرستش مى‌كنیم؟! این سخن كه «اجراى احكام اسلامى موجب شرمندگى است»، خود مایه شرمندگى یك مسلمان است. همه حركات و زحمات امام خمینى(رحمه الله) براى بقاى اسلام بود. آیا معقول است كه او اجازه نسخ احكام اسلام را بدهد؟! متأسفانه این شبهه به گونه‌اى شیطنت‌آمیز مطرح شده كه مورد پذیرش افراد مسلمان و انقلابى نیز واقع شده است به گونه‌اى كه خیال مى‌كنند حكومت اسلامى مى‌تواند طبق مقتضیات زمان، احكام اسلام را تغییر دهد!