تفسیر نماز

نویسنده : حاج شیخ محسن قرائتی

سیماى سلام

سلام، نامى از نام هاى خداست
سلام، تحیّت اهل بهشت به یكدیگر است.
سلام، تحیت فرشتگان بهنگام ورود به بهشت است.
سلام، پیام پروردگار رحیم است.
سلام، پذیرایى شب قدر است.
سلام، اولین حق هر مسلمان بر دیگرى است.
سلام، كلید شروع هر كلام و نوشته اى است.
سلام، امان نامه از هرگونه ترس و شرّى است.
سلام، ساده ترین عمل نیك است.
سلام، نشانه تواضع و فروتنى است.
سلام، عامل محبت والفت است.
سلام، اظهار صلح و مسالمت است.
سلام، اولین تحفه و هدیه دو انسان است.
سلام، آرزوى سلامتى براى بندگان خداست.
سلام، دعوت به صلح جهانى است.
سلام، امیددهنده و نشاطآور است.
سلام، برطرف كننده كدورتهاى گذشته است.
سلام، اعلام حضور و اجازه براى ورود است.
سلام، بهترین كلام بهنگام ورود و خروج است.
سلام، كلامى است در زبان سبك، اما در میزان سنگین.
سلام، راهگشاى مصلحان براى اصلاح جامعه است.
سلام، كلامى است كه مخاطبش مردگان و زندگانند.
سلام، عامل تعظیم و تكریم است.
سلام، سبب جلب رضاى خدا و غضب شیطان است.
سلام، وسیله ادخال سرور در قلوب است.
سلام، كفّاره گناهان و رشددهنده حسنات است.
سلام، پیام آور انس و دوستى است.
سلام، عامل تكبرزدایى و خودخواهى است.
سلام، ادب الهى است.
سلام، استقبال از هر خیر و خوبى است.
سلام، كمالى كه ترك آن نشانه بخل و تكبر و انزوا و قهر و قطع رحم است.
سلام، ابر رحمتى است كه بر سر مردم مى افكنیم و لذا مى گوییم: «اَلسَّلامُ عَلَیْكُم» نه «اَلسَّلامُ لَكُم». پیامبر اكرم صلى الله علیه وآله مى فرمود: من تا آخر عمر سلام كردن بر كودكان را ترك نمى كنم.(397) گرچه سلام كردن مستحب است و پاسخ آن واجب، اما پاداش كسى كه ابتدا به سلام كند دهها برابر جواب دهنده است.
در روایات مى خوانیم سواره بر پیاده، ایستاده بر نشسته و وارد بر حاضرین مجلس سلام كند.(398) و قرآن مى فرماید: هرگاه مورد تحیت قرار گرفتید، پاسخى گرم تر بدهید: «اِذا حُییِّتُمْ بِتَحیَّةٍ فَحَیُّوا بِاَحْسَنَ مِنْها»(399)

پاورقی

1 - سوره ذاریات، آیه 56.
2 - سوره بقره، آیه 138.
3 - سؤال: اگر علاقه به فرزند فطرى است، پس چرا در بعضى از زمان ها مثل دوران جاهلیت دختر را زنده به گور مى كردند؟
پاسخ: مسائل فطرى متعدد است، همانطور كه علاقه به فرزند فطرى است علاقه به آبرو نیز فطرى است. عرب جاهلى، دختر را مایه ننگ خود مى دانست چون در جنگ ها اسیر مى شد و قدرت تولید و درآمدِ اقتصادى نداشت، لذا بخاطر حفظ آبروى خود دست از دخترش بر مى داشت. راه دور نرویم علاقه به مال و جان هر دو فطرى است، اما بعضى جان را فداى مال و بعضى مال را فداى جان مى كنند. بنابراین فداكردنِ دختر بخاطر حفظ آبرو با فطرى بودنش منافاتى ندارد.
4 - سوره ملك، آیه 30.
5 - سوره واقعه، آیه 70 .
6 - سوره واقعه، آیه 65 .
7 - سوره سبأ، آیه 9 .
8 - قَرَّتْ اذاً عینه اذا اقتَدى بعد السنین المتطاولة بالبهیمة الهامِلة و السائمة المرعیّة».نهج البلاغه، نامه 45
9 - سوره طه، آیه 14 .
10 - بحار، ج 71، ص 212.
11 - بحار، ج 71، ص 212 .
12 - كافى، ج 2، ص 86.
13 - كافى، ج 5، ص 496.
14 - سیرى در سیره نبوى، ص 213.
15 - طهارت روح، ص 122.
16 - بحار، ج 78، ص 357 .
17 - بحار، ج 14، ص 41
18 - سوره بقره، آیه 65 .
19 - سوره طه، آیه 14 .
20 - سوره رعد، آیه 28 .
21 - بحار، ج 49، ص 175.
22 - سوره حجر، آیه 99 .
23 - بحار، ج 53، ص 326 .
24 - سوره طه، آیه 14 .
25 - سوره رعد، آیه 28 .
26 - سوره فجر، آیه 28.
27 - سوره نساء، آیه 1 .
28 - سوره قریش، آیه 2 .
29 - سوره عنكبوت، آیه 45 .
30 - سوره هود، آیه 114 .
31 - نهج البلاغه، خطبه 222.
32 - نهج البلاغه، خطبه 199.
33 - بحار، ج 77، ص 402 .
34 - سوره نساء، آیه 139 .
35 - سوره بقره، آیه 45 .
36 - سوره بقره، آیه 45 .
37 - سوره بقره، آیه 115 .
38 - سوره آل عمران، آیه 96 .
39 - سوره بقره، آیه 150 .
40 - سوره انفال، آیه 29 .
41 - سوره حدید، آیه 28 .
42 - سوره محمد، آیه 17 .
43 - سوره عنكبوت، آیه 69.
44 - سوره اعراف، آیه 201 .
45 - سوره عنكبوت، آیه 45 .
46 - سوره بقره، آیه 45 .
47 - سوره یوسف، آیه 53 .
48 - سوره قصص، آیه 83 .
49 - سوره نازعات، آیه 41.
50 - سوره انعام، آیه 162 .
51 - بحار، ج 70، ص 22 .
52 - بحار، ج 88، ص 41 و 93.
53 - سوره بقره، آیه 34.
54 - سوره آل عمران، آیه 96.
55 - سوره عنكبوت، آیه 45.
56 - سوره نساء، آیه 43.
57 - سوره نساء، آیه 142.
58 - سوره نساء، آیه 100.
59 - اسرارالصلوة ص 12.
60 - كنزالعمّال، حدیث 18870.
61 - سوره فاطر، آیه 29.
62 - سوره اعراف، آیه 170.
63 - سوره حجر، آیه 9.
64 - سوره طه، آیه 14.
65 - سوره اسراء، آیه 78.
66 - سوره جن، آیه 18.
67 - سوره نور، آیه 56.
68 - سوره بقره، آیه 256.
69 - سوره نساء، آیه 60.
70 - سوره قریش، آیه 3.
71 - سوره عنكبوت، آیه 45.
72 - سوره طه، آیه 14.
73 - سوره علق، آیه آخر.
74 - سوره اسراء، آیه 1.
75 - سوره بقره، آیه 23.
76 - ألم أعهَد اِلیكُم یا بَنى آدَم أنْ لا تَعبُدوا الشّیطانَ اِنّه لَكُم عَدوٌّ مُبین . وَ أنِ اعبُدونى هذا صِراطٌ مُستَقیم» سوره یس، آیه 60 - 61.
77 - سوره بقره، آیه 40.
78 - سوره بقره، آیه 74.
79 - سوره كوثر.
80 - سوره بقره، آیه 45.
81 - سوره مریم، آیه 58.
82 - سوره حجر، آیه 99.
83 - سوره ابراهیم، آیه 37.
84 - سوره اعراف، آیه 31.
85 - بحار، ج 80، ص 188.
86 - بحار، ج 73، ص 133.
87 - رساله احكام امام قدس سره، مسئله 915.
88 - سوره بقره، آیه 125.
89 - سوره آل عمران، آیه 35.
90 - بحار، ج 2، ص 41.
91 - بحار، ج 70، ص 210.
92 - سوره انسان، آیه 9.
93 - سوره انسان.
94 - محجّةالبیضاء، ج 8، ص 104.
95 - بحار، ج 72، ص 93.
96 - بحار، ج 70، ص 210.
97 - بحار، ج 75، ص 155.
98 - سوره انفال، آیه 4.
99 - سوره آل عمران، آیه 163.
100 - سوره تكویر، آیه 21.
101 - تماشاگه راز، ص 114.
102 - سوره عنكبوت، آیه 65.
103 - بحار، ج 70، ص 186.
104 - بحار، ج 41، ص 14.
105 - به نقل از آیة اللّه صافى.
106 - سوره هود، آیه 7.
107 - سوره مائده، آیه 55.
108 - سوره نور، آیه 39.
109 - سوره بقره، آیه 190.
110 - سوره انسان، آیه 9.
111 - سوره بقره، آیه 207.
112 - سوره نحل، آیه 97.
113 - مستدرك الوسائل، حدیث 4696.
114 - سوره عبس آیات 1 تا 10.
115 - سوره مائده، آیه 54.
116 - سوره احزاب، آیه 39.
117 - وسائل، ج 1، ص 39.
118 - غررالحكم.
119 - وسائل، ج 8، ص 107.
120 - نهج البلاغه، خطبه 178.
121 - وسائل، ج 1، ص 40.
122 - بحار، ج 70، ص 201.
123 - وسائل ج 1 ص 40.
124 - بحار، ج 78، ص 312.
125 - غررالحكم.
126 - قصار الجمل.
127 - سوره نساء، آیه 74.
128 - سوره نساء، آیه 100.
129 - وسائل، ج 1، ص 39.
130 - وسائل، ج 1، ص 87.
131 - محجّةالبیضاء، ج 8، ص 103.
132 - محجّةالبیضاء، ج 8، ص 104.
133 - بحار، ج 70، ص 206.
134 - وسائل، ج 1، ص 35.
135 - محجّةالبیضاء، ج 4، ص 374.
136 - سوره اعراف، آیه 56.
137 - سوره انبیا، آیه 90
138 - نهج البلاغه، حكمت 290.
139 - سوره نساء، آیه 92.
140 - سوره بقره، آیه 225.
141 - سوره ابراهیم، آیه 37.
142 - سوره بقره، آیه 165.
143 - مناجات شعبانیه.
144 - سوره شعراء، آیه 89.
145 - بحار، ج 70، ص 375.
146 - وسائل، ج 12، ص 86.
147 - وسائل ج 15 ص 22.
148 - شخصى به من گفت: به یكى از جانبازانِ جنگ برخوردم كه روى چرخ نشسته بود، جلو رفتم و او را بوسیدم. بوى عطر مرا كه فهمید از من تقاضا كرد شیشه عطرم را به او بدهم. من گفتم: عطرى براى شما مى خرم ولى این عطر براى خودم باشد. به هر حال به او ندادم و از او جدا شدم ساعتى بعد كه به دستشویى رفتم شیشه عطرم به درون مستراح افتاد. ناگهان متوجه شدم این كیفر آن بخل است و همانجا به حال خودم گریه كردم. آرى، چه بسیار حسرت ها و ندامت ها كه باید در قیامت بخوریم از اینكه براى خدا كارى نكرده ایم.
149 - غررالحكم، حدیث 1610.
150 - غررالحكم، حدیث 1615.
151 - وسائل، ج 4، ص 727.
152 - بحار، ج 84، ص 351.
153 - سرّالصلوة، ص 78.
154 - بحار، ج 20، ص 190.
155 - بحار، ج 32، ص 60.
156 - بحار، ج 43، ص 104.
157 - بحار، ج 35، ص 70.
158 - بحار، ج 20، ص 63.
159 - بحار، ج 11، ص 168.
160 - بحار، ج 15، ص 248.
161 - بحار، ج 15، ص 273.
162 - تفسیرنمونه، ج 27، ص 407.
163 - بحار، ج 92، ص 127.
164 - بحار، ج 20، ص 126.
165 - بحار، ج 92، ص 145.
166 - كتاب زیدبن على، ص 186.
167 - بحار، ج 19، ص 281.
168 - بحار، ج 43، ص 93.
169 - بحار، ج 41، ص 341.
170 - سوره مائده، آیه 55.
171 - بحار، ج 35، ص 183.
172 - بحار، ج 16، ص 99.
173 - بحار، ج 40، ص 260.
174 - بحار، ج 42، ص 125.
175 - بحار ج 86 ص 207.
176 - بحار، ج 39، ص 98.
177 - پیامبرى و حكومت، ص 146.
178 - مستدرك الوسائل، حدیث 4365.
179 - عدد هفت، عدد آسمان ها، ایام هفته، طواف، سعى بین صفا و مروه و عدد سنگ هایى است كه به شیطان زده مى شود.
180 - تفسیر كنزالدقائق.
181 - بحار، ج 92، ص 257.
182 - سوره هود، آیه 41.
183 - بحار، ج 76، ص 385.
184 - كنزالعمّال، حدیث 29558.
185 - تفسیر برهان، ج 1، ص 43.
186 - مستدرك حاكم، ج 3، ص 233.
187 - مسند احمد، ج 3، ص 177 و ج 4، ص 85.
188 - كُلُّ شَئ هالِكٌ اِلاّ وَجْهه». سوره قصص، آیه 88.
189 - سوره اعراف، آیه 180.
190 - تفسیر نمونه، ج 7، ص 27.
191 - سوره مریم، آیه 65.
192 - سوره انعام، آیه 164.
193 - سوره طه آیه 50.
194 - سوره اسراء، آیه 20.
195 - سوره اعراف، آیه 54.
196 - سوره یونس، آیه 10.
197 - سوره انعام، آیه 12.
198 - سوره انبیا، آیه 107.
199 - سوره الرحمن، آیه 2.
200 - سوره آل عمران، آیه 26.
201 - سوره مؤمن، آیه 16.
202 - سوره آل عمران، آیه 19.
203 - سوره زمر، آیه 3.
204 - سوره ذاریات، آیه 12.
205 - سوره انفطار، آیه 19.
206 - سوره شعراء، آیه 88.
207 - سوره ممتحنه، آیه 3.
208 - سوره حجر، آیه 49 - 50.
209 - سوره غافر، آیه 3.
210 - سوره نساء، آیه 80.
211 - سوره اعراف، آیه 43.
212 - سوره مائده، آیه 18.
213 - سوره انشقاق، آیه 6.
214 - سوره محمّد، آیه 17.
215 - سوره هود، آیه 56.
216 - سوره یس، آیات 3 - 4.
217 - سوره یس، آیه 61.
218 - سوره آل عمران، آیه 101.
219 - بحار، ج 87، ص 3.
220 - سوره انعام، آیه 161.
221 - سوره بقره، آیه 143.
222 - سوره اعراف، آیه 31.
223 - سوره اسراء، آیه 29.
224 - سوره فرقان، آیه 67.
225 - سوره اسراء، آیه 110.
226 - سوره فتح، آیه 29.
227 - سوره بقره، آیه 43.
228 - سوره بقره، آیه 82.
229 - سوره بقره، آیه 83.
230 - سوره عنكبوت، آیه 8.
231 - سوره نساء، آیه 135.
232 - سوره مائده، آیه 8.
233 - سوره بقره، آیه 47.
234 - سوره بقره، آیه 61.
235 - سوره مائده، آیه 13.
236 - سوره نساء، آیه 161.
237 - سوره مائده، آیه 24.
238 - سوره ممتحنه، آیه 13.
239 - روایات راجع به فضیلت و اهمیت این سوره در تفسیر البرهان آمده است كه ما در اینجا تنها به گوشه اى از آن روایات اشاره مى كنیم.
240 - بحار، ج 18، ص 202.
241 - بحار، ج 3، ص 13.
242 - تفسیر نورالثقلین، ج 5، ص 709.
243 - سوره شورى، آیه 11.
244 - سوره لقمان، آیه 13.
245 - تفسیر نورالثقلین، ج 5، ص 714.
246 - نهج البلاغه، خطبه توحید.
247 - سوره اعراف، آیه 180.
248 - سوره طور، آیه 43.
249 - سوره مرسلات، آیه 48.
250 - بحار، ج 85، ص 100.
251 - سوره واقعه، آیه 74.
252 - جامع الاحادیث، ج 2، ص 922.
253 - بحار، ج 85، ص 108.
254 - سوره، ص، آیه 24.
255 - وسائل، ج 4، ص 928.
256 - وسائل، ج 4، ص 928.
257 - جامع الاحادیث، ج 5، ص 203.
258 - وسائل، ج 4، ص 928.
259 - وسائل، ج 4، ص 942.
260 - وسائل، ج 4، ص 942.
261 - همه این آداب در جلد چهارم وسائل، از صفحه 920 تا 943 آمده است.
262 - بحار، ج 85، ص 110.
263 - وسائل، ج 4، ص 922.
264 - البتّه سجده مخصوص خداست و انسان فقط قبله فرشتگان قرار گرفت.
265 - سوره علق، آیه آخر. البتّه این، آیه یكى از چهار، آیه اى است كه اگر تلاوت شود سجده بر انسان واجب مى شود.
266 - سوره فتح، آیه 29.
267 - سوره نحل، آیه 49.
268 - سوره الرحمن، آیه 6.
269 - نهج البلاغه، خطبه 91.
270 - سوره انسان، آیه 26.
271 - سوره آل عمران، آیه 43.
272 - سوره حج، آیه 77.
273 - سوره فتح، آیه 29.
274 - سوره سجده، آیه 15.
275 - سوره فرقان، آیه 64.
276 - بحار، ج 85، ص 139.
277 - جامع الاحادیث، ج 5، ص 466.
278 - جامع الاحادیث، ج 5، ص 482.
279 - جامع الاحادیث، ج 5، ص 453.
280 - مسند احمد حنبل، ج 4، ص 189.
281 - جامع الاحادیث، ج 5، ص 189.
282 - مستدرك وسائل، ج 4، ص 485.
283 - وسائل، ج 4، ص 928.
284 - سوره بقره، آیه 125.
285 - بحار، ج 85، ص 139.
286 - الفقیه، ج 1، ص 272.
287 - وافى، ج 8، ص 992.
288 - مستدرك وسائل، ج 4، ص 484
289 - این روایات در جلد چهارم وسائل، از صفحه 950 تا 980 آمده است.
290 - مطالب این بحث از روایاتى استفاده شده كه در كتاب شریف «كامل الزیارات» باب 89 به بعد آمده است.
291 - وافى، ج 8، ص 825.
292 - محجّةالبیضاء، ج 1، ص 346.
293 - جامع الاحادیث، ج 5، ص 459.
294 - جامع الاحادیث، ج 5، ص 453.
295 - جامع الاحادیث، ج 5، ص 469.
296 - الفقیه، ج 1، ص 334.
297 - الفقیه، ج 1، ص 331.
298 - بحار، ج 85، ص 163.
299 - وافى، ج 8، ص 882.
300 - جامع الاحادیث، ج 5، ص 475.
301 - بحار، ج 85، ص 137.
302 - سفینةالبحار.
303 - وسائل، ج 4، ص 1058.
304 - وسائل، ج 4، ص 633.
305 - وسائل، ج 4 986.
306 - مسند احمد حنبل، ج 1، ص 461.
307 - سوره یوسف، آیه 100.
308 - سوره واقعه، آیه 74.
309 - سوره اعلى، آیه 1.
310 - تفسیرالمیزان، ج 19، ص 160.
311 - سوره طور، آیه 43.
312 - سوره قلم، آیه 29.
313 - سوره انعام، آیه 91.
314 - سوره آل عمران، آیه 191.
315 - سوره مؤمنون، آیه 115.
316 - سوره یونس، آیه 68.
317 - سوره انبیا، آیه 22.
318 - سوره طه، آیه 130.
319 - سوره نصر.
320 - سوره صافات، آیات 143 - 144.
321 - سوره اسراء، آیه 43.
322 - سوره صافّات، آیات 159 - 160.
323 - وسائل، ج 7، ص 187.
324 - كافى، ج 2، ص 80.
325 - وافى، ج 2، ص 107.
326 - تفسیرالمیزان، ج 13، ص 540.
327 - وسائل، ج 4، ص 1207.
328 - سوره جمعه، آیه 1.
329 - سوره انبیا، آیه 79.
330 - سوره رعد، آیه 13.
331 - سوره نور، آیه 41.
332 - تفسیر قرطبى، ج 8، ص 5581.
333 - تفسیر نورالثقلین، ج 3، ص 444.
334 - تفسیر نورالثقلین، ج 3، ص 168.
335 - تفسیرالمیزان، ج 13، ص 206.
336 - تفسیر المیزان، ج 13، ص 203.
337 - سوره فتح، آیه 10.
338 - سوره اسراء، آیه 44.
339 - سوره اسراء، آیه 85.
340 - این جمله 4 بار در قرآن تكرار شده است، از جمله: سوره انبیاء، آیه 109.
341 - سوره نمل، آیات 22 - 27.
342 - سوره نمل، آیه 18.
343 - سوره آل عمران، آیه 43.
344 - سوره مزمّل آیه 8.
345 - وسائل، ج 4، ص 912.
346 - مفردات راغب.
347 - سوره اعراف، آیه 55.
348 - معانى صدوق، ص 369.
349 - بحار، ج 82، ص 197.
350 - مسائل قنوت در توضیح المسائل.
351 - بحار، ج 82، ص 200.
352 - بحار، ج 38، ص 280.
353 - بحار، ج 43، ص 81.
354 - بحار، ج 82، ص 201.
355 - بحار، ج 68، ص 63.
356 - سوره آل عمران، آیه 18.
357 - بحار، ج 93، باب التهلیل و فضله.
358 - بحار، ج 3، ص 13.
359 - اشاره به، آیه: «ولا تقولوا لمن القى الیكم السّلام لست مؤمناً». سوره نساء، آیه 94.
360 - جامع الاحادیث، ج 1، ص 188.
361 - فرازهایى از تاریخ اسلام، ص 111.
362 - سوره اسراء، آیه 111.
363 - بحار، ج 77، ص 402.
364 - سوره تحریم، آیه 11.
365 - سوره آل عمران، آیه 81.
366 - سوره لقمان، آیه 13.
367 - سوره اسراء، آیه 1.
368 - سوره بقره، آیه 23.
369 - سوره اسراء، آیه 3.
370 - سوره، ص، آیه 30.
371 - سوره منافقون، آیه 1.
372 - سوره شورى، آیه 23.
373 - وسائل، ج 4، ص 1216.
374 - كافى، ج 2، ص 492.
375 - بحار، ج 94، ص 54.
376 - وسائل، ج 4، ص 1220
377 - مرآة العقول، ج 12، ص 109.
378 - بحار، ج 94، ص 63.
379 - وسائل، ج 4، ص 1216.
380 - سوره احزاب، آیه 55.
381 - تفسیر نورالثقلین، ج 4، ص 305.
382 - بحار، ج 94، ص 69.
383 - بحار ج 94 ص 64.
384 - بحار، ج 94، ص 71.
385 - به نقل از تفسیر نمونه، ج 17، ص 420.
386 - به نقل از تفسیرالمیزان، ج 16، ص 365، صحیح بخارى، ج 6، ص 151.
387 - الغدیر.
388 - وسائل، ج 4، ص 1218.
389 - وسائل، ج 4، ص 1219.
390 - كافى، ج 2، ص 497.
391 - بحار، ج 94، ص 48.
392 - وسائل، ج 4، ص 1220.
393 - سوره صافات، آیه 181.
394 - سوره صافات، آیه 79.
395 - سوره صافات، آیه 109
396 - سوره صافات، آیه 120.
397 - بحار، ج 16، ص 98.
398 - بحار، ج 84، ص 277.
399 - سوره نساء، آیه 81.