گناه شناسی

نویسنده : حاج شیخ محسن قرائتی

سخن ناشر

كتابى كه پیش روى شماست از سال 1369 تاكنون طى دوازده نوبت از سوى انتشارات پیام آزادى منتشر شده است.
بدنبال تأسیس «مركز فرهنگى درسهایى از قرآن» كه هدف آن نشر آثار قلمى حجة الاسلام و المسلمین محسن قرائتى است، تجدید نظر و اصلاح كتب منتشره مورد توجه قرار گرفت و در این راستا كتاب «گناه شناسى» با شكلى جدید از سوى این مركز منتشر مى گردد.
از همه كسانى كه با ارسال نظرات و پیشنهادات خود ما را یارى نموده اند تشكر مى نماییم.
مركز فرهنگى درسهایى از قرآن

پیشگفتار

دو باغ را كنار هم در نظر بگیرید كه از نظر آب و هوا و نوع گیاهان و درختان یكسانند. باغبان یكى از آنها به آفات و آسیب هایى كه باغ را تهدید مى كند توجه دارد، قهراً آن باغ از طراوت و شادابى و میوه و گل و شكوفه برخوردار است، ولى باغبان دیگر به آفات و آسیب ها یا توّجه ندارد و یا بى خبر است، در نتیجه باغى پژمرده و میوه هایى كرم خورده خواهد داشت.
انسان نیز چنین است، كه اگر توجه به آفات روحى و جسمى خود نكند، عنصرى وازده و خطرناك خواهد شد، ولى اگر با توجه و دقت مراقب خود باشد، فردى وارسته و شایسته خواهد گردید.
آفات و آسیب ها در مورد انسان، همان عیوب و گناهان است كه تمام انبیا و كتاب هاى آسمانى، بشر را از آلودگى به آن، بر حذر داشته اند، و با هشدارها و تاكیدات خود انسان ها را به پاكى و اجتناب از گناه، دعوت نموده اند.
امیرمؤمنان على علیه السلام در سخنى مى فرمایند:
«آفَةُ النَّفسِ اَلوَلَه بالدّنیا»(1)
«آفت روحِ (پاك) انسان، حرص و دلبستگى به دنیا است.»
و امام صادق علیه السلام مى فرمایند:
«آفَة الدّین الحَسدُ و العُجبُ و الفَخر»(2)
«آفت دین، حسادت وخود پسندى و تكبراست.»
كتاب حاضر كه دراین راستا تنظیم شده است، مجموعه مباحثى است كه در ماه مبارك رمضان سال 1362 شمسى به صورت سى درس، در سیماى جمهورى اسلامى ایران، توسط حضرت حجة الاسلام آقاى محسن قرائتى، در برنامه ى «درسهایى از قرآن» مطرح و مورد استقبال مردم قرار گرفت. اكنون همان درس ها با تهذیب و تكمیل وتنظیم به صورت كتابى در اختیار شما قرار مى گیرد.
دلیل طرح این مساله در ماه رمضان، ماه خودسازى و ماه صوم (روزه) كه به معنى خوددارى و كنترل است، الهامى بود كه از خطبه ى حضرت رسول اكرم صلى الله علیه وآله گرفته شد، آنجا كه آن حضرت در شأن ماه رمضان سخن مى گفت، على علیه السلام بپاخاست و پرسید:
بهترین اعمال در این ماه چیست ؟.
رسول اكرم صلى الله علیه وآله در پاسخ فرمودند:
«الوَرَعُ عن مَحارم اللَّه»
«بهترین عمل دراین ماه، پرهیزازگناه است.»

این درس هاى سودمند اخلاقى، دراین كتاب به صورت هشت فصل زیر تنظیم گردیده است:
1- گناه و اقسام آن.
2- زمینه هاى پیدایش گناه.
3- توجیه گناه.
4- شناخت مرزهاى گناه.
5- كنترل گناه.
6- برخورد با گنهكار.
7- آثار و پى آمدهاى گناه.
8- توبه و پاكسازى.
امید آنكه مفید و ذخیره قبر و قیامت همه ى ما باشد.
حوزه علمیه قم - محمد محمدى اشتهاردى
ماه رمضان 1409 - اردیبهشت 1368

معناى گناه

گناه به معنى خلاف است و دراسلام هر كارى كه برخلاف فرمان خداوند باشد، گناه محسوب مى شود.
گناه هر چند كوچك باشد چون نافرمانى خداست، بزرگ است.
رسول اكرم صلى الله علیه وآله در سخنى به ابوذر فرمودند:
«لاتنظر الى صغر الخطیئة و لكن انظر الى من عصیته»(3)
«كوچكى گناه را ننگر، بلكه بنگر چه كسى را نافرمانى مى كنى!.»