جامی از زلال کوثر

نویسنده : آیت الله محمدتقی مصباح یزدی

الگوسازى و الگودهى از سیره معصومان

ابراز ارادت‌های خالصانه به آستان عرشى اهل‌بیت عصمت و طهارت(علیهم السلام) امرى است بسیار عالى و لازم كه می‌باید روز به روز در جامعه اسلامى ما افزایش یابد؛ اما همیشه و در همه جا باید توجه داشته باشیم كه این ابراز محبت‌ها می‌باید مقدمه‌ای براى افزایش معرفت و اقتداى عملى هر چه بیشتر به این اسوه‌های الهى باشد.
از بزرگ‌ترین رسالت‌های مجالس ذكر اهل‌بیت(علیهم السلام) ترسیم چهره‌هایی ماندگار از معصومان و ارائه الگوهاى رفتارى صحیح از سیره ایشان و نیز رسواسازى تمام الگوهاى ناصحیح و در هم شكنى بت‌های فكرى و فرهنگى است. دشمنان اسلام، دست در دست مزدوران و منافقان داخلى، با اختصاص برنامه‌ها و بودجه‌های كلان و با استفاده از همه توانایی‌ها و امكانات خویش، تهاجم و شبیخون ناجوانمردانه‌ای را در عرصه فرهنگ دینى و ارزش‌های اخلاقى در جامعه اسلامى ما آغاز کرده‌اند و با استفاده از ابزارهاى گوناگون، به ترویج و تأیید الگوهاى فاسد در بین قشر نوجوان جامعه پرداخته‌اند.
معرفى شایسته‌ترین الگوهاى عالَم و رسوا كردن تمام الگوهاى دروغین و فاسد، از مهم‌ترین رسالت‌های ما در مقابله با این غارت بی‌امان فرهنگى است. باید گُل وجود اهل‌بیت(علیهم السلام) و جمال دل‌آرای ایشان را به نوجوانان و جوانان نشان داد و سیر زیباى زندگانى ایشان را شناساند تا عطر روح‌افزای اقتدا به سیره ایشان، فضاى جامعه را معطر و مصفا سازد.
بارى، مجالس و محافل مذهبى، مقدمه‌ای است براى اینكه پیوندهاى قلبى و عملى ما به ایشان ژرف‌تر و محکم‌تر شود. باید در پرتو این‌گونه مجالس، ابعاد وجودى آن الگوهاى الهى را بشناسیم و بكوشیم تا اعمالمان شبیه ایشان باشد؛ از لحاظ عبودیت و عبادت، از لحاظ عرفان و معرفت، از جهت اهتمام به تعلیم و تعلم و تربیت و... باید روز به روز در گفتار و كردار، به آن اسوه‌های یگانه نزدیک‌تر شویم و كمال سعادت خویش را در تبعیت كامل و بی‌چون و چرا از ایشان بیابیم؛ چرا كه تنها راه مطمئن قرب الهى،
﴿ صفحه 62 ﴾
اسوه‌پذیرىِ عاشقانه و اقتداى خالصانه به سیره علمى و عملى ایشان است: مَنْ أَرادَ اللّهَ بَدَءَ بِكُمْ.
هرچند وجود فیزیكى آن بزرگواران در میان ما نیست و از فیض حضورشان محرومیم؛ اما باید با شركت در مجالس و محافل و مذهبى و با مراجعه مداوم به احادیث ایشان تلاش كنیم تا غبار گذشت زمان را از ذهن خویش بزداییم و سیماى كاملى از ایشان براى خود مجسم نماییم تا با الگوگیرىِ جامع از همه ابعاد وجودى ایشان به حقایق صفات و نورانیت خصال ایشان نایل گردیم.
آرى، اگر از فیض حضور فاطمه زهرا(علیها السلام) محرومیم، می‌باید شخصیت یگانه و ویژگی‌های رفتارى او را بشناسیم و بشناسانیم و روز به روز در سیره زندگانى خویش بدیشان شباهت بیشترى بیابیم تا نام ما نیز در زمره شیعیان راستین اهل‌بیت(علیهم السلام) ثبت و ضبط گردد. خداوند را شاكریم كه ملت مسلمان ما را مشمول عنایات خاص خویش ساخت و به ایشان افتخار محبت، معرفت و رهروى راه حضرت فاطمه زهرا و خاندان پاك نهادش را عطا فرمود:
عشق و محبّتش بُود طینت ما سرشت ما *** شكر خدا كه گشته این، قسمت و سرنوشت ما
آرى، بزرگ‌ترین موهبت الهى در حق ما شیعیان این است كه گِل طینت ما را با عشق و معرفت ائمه اطهار(علیهم السلام) سرشته و با كوثر ولایت ایشان عجین فرموده است.(107)
در مقابل این عطیه گران‌بهای الهى، می‌باید شاكر باشیم و شكر این موهبت عظیم بدان است كه روز به روز بر معرفت خویش به این عصاره‌های عالم خلقت بیفزاییم و با اقتداى عملى به این برترین اسوه‌های عالَم، این عشق ازلى را به معرفت و محبتى ابدى تبدیل كنیم.
از خداوند می‌خواهیم كه لحظه به لحظه بر محبت و معرفت ما به اهل‌بیت عصمت و طهارت(علیهم السلام) بیفزاید و تا آخرین لحظه حیات آن را از ما نستاند. خدا نیاورد روزى را كه در
﴿ صفحه 63 ﴾
اثر رواج فرهنگ غرب و ارائه ارزش‌های كفرآمیز آن و روى آورى به الگوهاى فسادانگیز، این محبت و معرفت‌های فطرى در دل و جان ما و جوانان ما كمرنگ و کم‌فروغ گردد:
یارب از دل‌های ما نور محبت را مگیر *** این تجمّع، این توّسل، این ارادت را مگیر!
هستى ما بستگى دارد به عشق اهل‌بیت *** هر چه می‌خواهی بگیر ،از ما ولایت را مگیر!
﴿ صفحه 64 ﴾
﴿ صفحه 65 ﴾

فصل سوم: اسوه‌پذیرى از سیره فاطمى

اهمیت اسوه‌پذیرى
انواع اسوه‌پذیرى
خطاها در اسوه‌پذیرى
آفت‌های اسوه‌پذیرى
روش‌های اصلاح اسوه‌پذیرى
اسوه‌پذیرى از چشم‌انداز قرآنى
فاطمه، اسوه‌ای دُردانه
عوامل تأثیرگذار بر شخصیت اسوه‌ها
اختیار، مهم‌ترین عامل تأثیرگذار
عوامل مؤثر در شكل‌گیرى شخصیت فاطمه
شیوه اسوه‌پذیرى از سیره فاطمى
﴿ صفحه 66 ﴾
﴿ صفحه 67 ﴾

اهمیت اسوه‌پذیرى

انسان، این شاهكار آفرینش، در نهاد خویش هماره رو به سوى كمال دارد و با اشتهایى سیری‌ناپذیر در تكاپوى صعود به مدارج كمال، تعالى و ترقى است.
تكامل و حركت استكمالى انسان عبارت است از تغییراتى تدریجى در راستاى شكوفایى و به فعلیت رسانى استعدادهاى فطرى.
این تغییرات به وسیله نیروهاى به ودیعت نهاده شده در سرشت کمال‌گرای آدمى و با استفاده از شرایط و امكانات خارجى انجام می‌پذیرد.(108)
در راستاى عروج به قله‌های رفیع ترقى و كمال، یكى از کاری‌ترین نیروهاى فطرى آدمى میل به تقلید و اسوه‌پذیری؛ و یكى از امكانات خارجى، سیره و تجربه كمال یافتگان است.
احساس الگوخواهى فطرى و درونى از یك سو و مشاهده سیر تكاملى به كمال رسیدگان از دیگر سوى، انسان را وامی‌دارد تا براى رسیدن سریع‌تر به كمال مطلوب، روش و سیره آن تکامل‌یافتگان را الگوى خویش سازد و تلاشى آگاهانه و هدف‌دار براى ایجاد هماهنگى و انسجام رفتارى با الگوهاى خویش در پیش گیرد.