نگاهی گذرا به حقوق بشر از دیدگاه اسلام

نویسنده : آیت الله محمدتقی مصباح یزدی مترجم : تدوین و نگارش: عبدالحکیم سلیمی

3) اصل جاودانگی روح

انسان اضافه بر جسم و بدن دارای نفس و روح است. روح كه از سنخ مادیات نیست، ابدی و جاودانی است و با مرگ بدن از میان نمی‌رود. بنابراین، آدمی حیات همیشگی
﴿ صفحه 74 ﴾
دارد و مردنش چیزی بیش از انتقال از سرای دنیا به جهان آخرت نیست. انسان دو گونه زندگی دارد: یكی زندگی دنیوی كه موقت و زودگذر است و دیگری زندگی اخروی كه پایدار است.(104)

4) اصل رابطة دنیا و آخرت

زندگی این جهانی مقدمه برای حیات اخروی است. نعمت‌ها و مواهب طبیعی ابزاری برای تحصیل كمالات معنوی و سعادت همیشگی انسان به‌شمار می‌رود. اثر این دو اصل (جاودانگی روح و رابطة دنیا و آخرت) كه مربوط به مبحث معاد از جهان‌بینی اسلامی است، در نظام حقوقی اسلام این است كه در دَوَران امر بین منافع مادی دنیوی و مصالح معنوی و اخروی باید مصالح معنوی را مقدم داشت تا سعادت ابدی و اخروی انسان لطمه نبیند. این قاعده در زمینة اخلاق و امور فردی هم باید رعایت شود، زیرا زندگی فردی و اجتماعی دنیا وسیله‌ای برای سعادت اخروی است و بدیهی است که وسیله باید فدای هدف گردد و نه برعکس.(105)

5) اصل کرامت انسانی

حق کرامت یا حرمت داشتن شخص در جامعه، همانند دیگر اصول نظری حقوق بشر، اهمیت فوق‌العاده‌ای دارد. فلسفة آفرینش انسان رسیدن به کمال است. برای ایجاد زمینة مناسب برای تکامل انسان باید اولاً احترام اجتماعی انسان که نیاز طبیعی و فطری اوست، حفظ گردد و ثانیاً فرصت بهره‌مندی از امکانات و نعمت‌های موجود برایش فراهم شود. اسلام، اگر نه بیش از همة مکتب‌ها، دست‌کم در ردیف آنها حق کرامت و
﴿ صفحه 75 ﴾
احترام اجتماعی انسان را معتبر و ضروری می‌داند. کرامت بر دو نوع است: یکی کرامت ذاتی یا خدادادی؛ دیگری کرامت اکتسابی که انسان با افعال اختیاری خویش آن را کسب می‌کند.(106)