سجاده های سلوک(شرح مناجات‌های امام سجاد علیه‌السلام)جلد دوم

نویسنده : آیت الله محمدتقی مصباح یزدی مترجم : تدوین و نگارش: کریم سبحانی

شرح مناجات زاهدین

﴿ صفحه 343 ﴾

گفتار شصت‌و‌یکم: زهد و وارستگی دوستان خدا و بی‌اعتنایی آنان به دنیا (1)

انسان؛ اسیر مکر و فریب دنیا

در طی جلسات گذشته، چهارده مناجات از مناجات‌های پانزده‌گانة امام سجاد(علیه السلام) را بررسی كردیم. اکنون شرح و بررسی واپسین مناجات‌ را، که مناجات الزاهدین نام گرفته، از نظر می‌گذرانیم و از آموزه‌های تعالی‌بخش و حکمت‌آموز آن بهره‌مند می‌شویم. در طلیعة مناجات، امام(علیه السلام) می‌فرمایند:
الهی، اَسْکَنْتَنَا دَاراً حَفَرَتْ لَنَا حُفَرَ مَکْرِهَا وَعَلَّقَتْنَا بِأَیْدِِی الْمَنَایَا فِی حَبَائِلِ غَدْرِهَا، فَإِلَیکَ نَلْتَجِیءُ مِنْ مَکَائِدِ خُدَعِهَا، وَبِکَ نَعْتَصِمُ مِنَ الإِغْتِرَارِ بِزَخارِفِ زینَتِهَا، فَإِنَّهَا الْمَهْلِکَةُ طُلَّابَهَا الْمُتْلِفَةُ حُلالَهَا الْمَحْشُوَّةُ بِالافَاتِ الْمَشْحُونَةُ بِالنَّکَباتِ؛ خدایا! ما را در سرایی منزل دادی که چاه‌های مکر و فریب را بر سر راه ما کنده و ما را به دست آمال و آرزوها [‌ی نفس] به رشته‌های خدعه و فریبش آویخته است. پس به تو پناه می‌بریم از کید‌ها و مکرهای فریبنده‌اش، و به تو اعتصام می‌جوییم از اینکه به زخارف دنیا و زیورش مغرور شویم؛ که این دنیا جویندگانش را هلاک می‌سازد و مشغول‌شوندگان به آن را نابود می‌سازد و پر از آفت و رنج و نکبت است.
﴿ صفحه 344 ﴾
در فراز مزبور چهره‌ای مذموم و نکوهیده از دنیا ارائه، و دنیا محل مکر، خدعه، نیرنگ و فریب معرفی شده است. امام(علیه السلام) در سخن خود، انسان در دنیا را به‌مثابه کسی معرفی می‌کنند که در سرایی مخوف زندانی شده و با مکر و حیله، درون چاه‌ها و ورطه‌های هلاکت افتاده است. در این سرای آکنده از فریب و نیرنگ، آرزوهای پوچ و بی‌فرجام، انسان را در کمند خویش می‌کشند و سرانجام او را تسلیم مرگ می‌سازند. امام(علیه السلام) از خداوند درخواست می‌کنند که دربرابر دام فریب و نیرنگی که دنیا دربرابرشان گشوده، ایشان را در پناه خویش گیرد و در حصار صیانت و عصمت خویش قرار دهد، تا از شرّ فریفته شدن به زر و زیور و آرایه‌های پوچ دنیایی محفوظ بمانند؛ چه اینکه دنیا غافلان و بی‌خبران از باطن ویرانگرش را که بی‌محابا فریفتة خودآرایی این مار سمی خوش‌خط‌و‌خال شده‌اند، هلاک می‌سازد.