سجاده های سلوک(شرح مناجات‌های امام سجاد علیه‌السلام)جلد اول

نویسنده : آیت الله محمدتقی مصباح یزدی مترجم : تدوین و نگارش: کریم سبحانی

شرح: مناجات المریدین

﴿ صفحه 458 ﴾
﴿ صفحه 459 ﴾

گفتار سی‌ام: (در جست‌وجوی قرب الهی)

ضرورت شرح و بررسی ادعیه و مناجات پیشوایان معصوم

ادعیه و مناجات پیشوایان ما در برگیرنده معارف بلند، حکمت‌های بی‌نظیر و نکات عرفانی ناب است که نوعاً مورد غفلت قرار گرفته‌اند و کمتر بدان‌ها پرداخته شده است. عدم توجه به آن دُرهای یگانه و بی‌مثال و عدم غور در دریای بی‌انتهای معارف اهل‌بیت(علیهم السلام) در درجه اول جفای به آن حضرات و سخنان نورانی آنان، و در درجه دوم جفای به خود ماست که خود را از آن سرمایه‌های ماندگار و جاودانه محروم ساخته‌ایم. در خلأ حرمان از عرفان ناب اهل‌بیت(علیهم السلام) است که شیادان فرصت‌طلب، با ترویج عرفان‌های دروغین، جوانان محروم از زمزم ناب معارف راستین توحیدی را فریب داده مایع مسموم فراهم آمده از افکار پوچ و انحرافی خود را در کام ایشان می‌ریزند. ازاین‌روی، ما گرچه قادر به فهم حقیقت آن معارف ناب نیستیم، اما بایسته است که درباره آنها به گفت‌وگو پردازیم و از ارائه برداشت‌های هرچند ناقص خود از آن سخنان نورانی دریغ نورزیم، تا بدین‌وسیله سهمی در انتقال معارف اهل‌بیت(علیهم السلام) به نسل‌های آینده داشته باشیم و بستر را برای استعدادهای بالنده و دل‌های نورانی فراهم آوریم؛ تا آنچه را ما قادر به درک و فهم آن نبودیم، آنان در پرتو استعداد و ظرفیت خود و
﴿ صفحه 460 ﴾
به‌خصوص با توفیق الاهی به درک و فهمش نایل گردند و از این گذر، ثواب و پاداشی نصیب ما نیز گردد. رسول خدا(صلی الله علیه و آله) فرمود:
نَصَرَ اللَّهُ عَبْداً سَمِعَ مَقَالَتِی فَوَعَاهَا وَ بَلَّغَهَا مَنْ لَمْ یَسْمَعْها، فَرُبَّ حَامِلِ فِقْهٍ غَیْرِ فَقِیهٍ، وَرُبَّ حَامِلِ فِقْهٍ إِلَى مَنْ هُوَ أَفْقُهُ مِنْهُ؛(395) «خدا یاری کند بنده‌ای را که سخن مرا بشنود و به خاطر سپارد و حفظ کند و به کسانی که نشنیده‌اند برساند، چه‌بسا حامل (رساننده) علمی که خود دانا نیست و چه‌بسا حامل علمی که به داناتر از خود رساند (یعنی چه‌بسا شنوندگانی پیدا شوند که معنای سخن را از رساننده و ناقل آن بهتر درک کنند)».
گرچه قدرت استنباط و فقاهت محدثان به پایه قدرت استنباط و فقاهت بزرگانی چون مرحوم شیخ انصاری، رضوان الله علیه، نمی‌رسید، اما حفظ مآثر اهل‌بیت و انتقال آنها به سایر نسل‌ها بستر را برای فقهایی چون آن بزرگوار فراهم آورد تا با ژرف‌نگری در روایات و تفقه در آنها به دستاوردهای عظیم فقهی دست یابند. در راستای چنین رسالت بزرگی است که ما به بررسی مناجات‌های امام سجاد(علیه السلام) نشسته‌ایم.
و اینک در پی آن هستیم که به بررسی مناجات المریدین، یعنی مناجات خداخواهان بپردازیم. باشد که با این تلاش بهره‌ای بیشتر از معارف ناب عرفانی آن امام همام برگیریم و در ارائه آن معارف به دیگران سهمی داشته باشیم. آن حضرت در فراز اول آن مناجات می‌فرمایند:
سُبْحانَک ما اَضْیَقَ الْطُّرُقَ عَلى مَنْ لَمْ تَکنْ دَلیلَهُ، وَما اَوْضَحَ الْحَقَ عِنْدَ مَنْ هَدَیْتَهُ سَبیلَهُ. اِلهى ، فَاسْلُک بِنا سُبُلَ الْوُصُولِ اِلَیْک، وَسَیِّرْنا فى اَقْرَبِ الطُّرُقِ لِلْوُفُودِ عَلَیْک، قَرِّبْ عَلَیْنَا الْبَعیدَ، وَسَهِّلْ عَلَیْنَا الْعَسیرَ الشَّدیدَ؛ «منزهی‌ ای پروردگار، چقدر تنگ و دشوار است راه‌ها برای کسی که تو راهنمایش
﴿ صفحه 461 ﴾
نباشی و چه روشن و هویداست حق برای کسی که تو راه را به او بنمایانی. خدایا، ما را در راه‌های نیل و وصول به خویش بدار، و در نزدیک‌ترین راه‌ها برای ورود به پیشگاهت رهسپار گردان. دور را برای ما نزدیک گردان و سخت و دشوار را برای ما آسان ساز».