در رابطه با ربا

نویسنده : استفتای جمعی از بازاریان محترم قم از حضرت آیه الله العظمی نوری همدانی (دامت برکاته)

2ـ جریان اقتصادی کار و سرمایه

می دانیم که در هر جامعه ای بخشی از سرمایه های نقدی در دست افرادی قرار دارد که به علل مختلف تمایل یا توانائی استفاده از آن سرمایه ها را ندارند از طرف دیگر افرادی در جامعه وجود دارند که به جهت نیروی بدنی یا مهارت و تجربه کافی و یا هر دو از اینها قدرت فعالیت اقتصادی دارند اما سرمایه لازم را در اختیار ندارند.
در این موارد اگر برنامه صحیحی در بین نباشد که سرمایه ها را جذب کند و در اختیار نیروی کار قرار بدهد هم سرمایه ها و هم نیروی کار هر دو معطّل می مانند و در نتیجه بیکاری و نبودن اشتغال، مفاسد فراوانی را بوجود می آورد و موجب انحطاط اقتصادی و اخلاقی می شود.
اسلام در این مورد پس از حرام کردن کنز و راکد گذاشتن پول و حرام کردن «ربا» لازم می داند که سرمایه داران پول های خود را بر اساس برنامه هائی که مقرّر کرده است در اختیار صاحبان نیروی کار قرار بدهند تا فقر و پریشانی و بیکاری از جامعه اسلامی زدوده شود و جامعه ای مستغنی و مستقل به وجود بیاید.
نقش مهم بانکها نیز از همین موضوع روشن می شود بانکها از این جهت به وجود آمده اند که پول های سرمایه داران را جذب کنند و در راه های اقتصادی بکار بیندازند.

3ـ تفاوت بانکهای اسلامی و غیر اسلامی

بانک های متعارف در دنیای امروز بر اساس قرض با بهره به وجود آمده است.
امّا چون دین مقدس اسلام قرض با بهره به هر شکلی که باشد را «ربا» و حرام می داند و ربا بر اساس منطق قرآن مجید و فرهنگ اهل بیت عصمت علیهم السلام چنانکه شرح داده شد مخرّب جامعه و دارای مفاسد و مضار بسیار زیادی است و شایسته نیست که در جامعه اسلامی بانکها بر اساس ربا حرکت کنند.
لذا پس از پیروزی انقلاب اسلامی و تأسیس حکومت دینی و فراهم شدن زمینه تغییرات اساسی در نظامات اجتماعی لازم گردید که بانکهای کشور بر این اساس حرکت کنند که صاحبان پول پولهای خود را بعنوان اینکه بانکها را امین خود میدانند در اختیار آنها می گذارند که آنها این پول ها را در جریانهای اقتصادی به هر نحوی که شایسته و مفید بدانند بر پایه موازین اسلامی به جریان بیندازند یعنی پولها را یا بر اساس عقود اسلامی مانند مضاربه، جعاله، صلح و غیر آن به اشخاص بدهند و یا خودشان به کارهای صنعتی، کشاورزی و تجاری و امثال آن اقدام کنند و منافعی که از این راه ها بدست می آید را میان خودشان و صاحبان پول بر اساس توافق طرفین قسمت نمایند.

4ـ فضای بانکها را از آلودگی به ربا حفظ کنید.

لازم است سعی کنند که بانکها هرگز به «ربا» که یکی از گناهان کبیره است ـ چنانکه گفته شد ـ و در هر جامعه ای که بوجود بیاید موجب ویرانی و هلاکت اقتصادی آن جامعه و بهم خوردن نظم اقتصادی اسلامی می گردد آلوده نشوند.
در این راه سعی کنند که:
اولاً: صاحبان پول از لحاظ دانستن مسائل شرعی کاملاً توجیه بشوند و بر اساس تحوّلی که در حکومت اسلامی در بانکها بوجود آمده است پولهای خود را در اختیار بانک قرار بدهند تا بانکها بعنوان وکیل از طرف آنها این پولها را در جریانهای اقتصادی به کار بیندازند نه بعنوان قرض و گرفتن ربح که اگر به این عنوان باشد ربا و حرام است.
ثانیاً: مسئولین محترم بانکها وظیفه دارند که این پولها را در آن راهی که مورد نظر اسلام است. و از همان نظر ربا را حرام کرده است بکار بیندازند یعنی در راههائی که فقر را از بین می برد و اشتغال ایجاد می کند و قدرت اقتصادی را افزایش می دهد و واحدهای تولیدی بوجود می آورد و سطح تولید را افزایش می دهد و واحدهای صنعتی و کشاورزی را رونق می دهد و ضمناً استقلال مملکت را تأمین و حفظ می کند.