در رابطه با ربا

نویسنده : استفتای جمعی از بازاریان محترم قم از حضرت آیه الله العظمی نوری همدانی (دامت برکاته)

خرید و فروش ارز

در خرید و فروش «ارز» نیز باید توجه کنیم که اگر ارز با قیمتی که در بازار متعارف است مورد خرید و فروش قرار بگیرد اشکال ندارد ولی اگر خرید و فروش ارز وسیله ای برای رباخواری باشد حرام است.
مثلاً اگر ارزش یک ریال سعودی در بازار 140 تومان است و اکنون مشتری 1400 تومان بدهد و 10 ریال سعودی میخرد اشکال ندارد اما اگر امروز 1400 تومان میدهد که پس از یک ماه 12 ریال سعودی بگیرد این ربا است و حرام است.

معامله سفته

سفته رسید بدهی شخصی است و خود آن مالیّتی ندارد بلکه نشانه بدهی در ذّمه است بنابرین برگه سفته خرید و فروش نمیشود و معامله بر آن دین که در ذمّه است واقع میشود و فروش دین قبل از رسیدن موعد آن دو صورت دارد:
1. دین را قبل از سر رسید به خود صاحب دین بفروشد که معمولاً نقد کردن دین پیش از موعد، به قیمت کمتر واقع میشود مثلا فردی به فرد دیگر 1000 تومان به سر رسید یک ماه مدیون است و طلبکار به نزد او میآید و 1000 تومان یک ماه دیگر را به مبلغ 900 تومان از او میخرد این نوع تنزیل در صورتی که تبانی قبلی برای رباخواری در بین نباشد اشکال ندارد و روایات و فتوای فقهاء بر صحت آن گواه است.(52)
2. قبل از سر رسید دین را به فرد ثالث نقداً بفروشد در این صورت نیز اگر غرض رباخواری در بین نباشد اشکال ندارد.

سفته صوری

مسأله دیگری که لازم است در اینجا مورد توجه قرار بگیرد این است که میان تجار و کسبه دو نوع سفته معمول است:
1. سفته حقیقی که نشانه و مدرک بدهی واقعی است و امضاء کننده آن حقیقتاً مبلغ ذکر شده را به دارنده سفته بدهکار است.
2. سفته صوری یا دوستانه که نشانه بدهی واقعی نیست و برای غرض دیگری صادر شده است همانطور که گفته شد فروش سفته حقیقی به فرد ثالث در صورتی جائز است که وسیله ای برای رباخواری نباشد.
ولی فروختن سفته صوری جائز نیست و استفاده از آن به اینکه آنرا بدهد و از دیگری پول بگیرد نیز در صورتی بی اشکال است که وسیله برای رباخواری نشود.