در رابطه با ربا

نویسنده : استفتای جمعی از بازاریان محترم قم از حضرت آیه الله العظمی نوری همدانی (دامت برکاته)

آیا با خرید و فروش اسکناس میتوان «ربا» را حلال کرد؟

بعضی ها برای فرار از ربا موضوع خرید و فروش اسکناس را مطرح می کنند و میگویند ما فعلا این صد هزار تومان را بعنوان فروش به زید میدهیم و در مقابل یکصد و ده هزار تومان که پی از یک ماه از او دریافت کنیم و این معامله به این صورت قرض نیست ـ چون در باب قرض اضافه گرفتن بهر عنوان و شرط جائز نیست ـ و بیع است و اسکناس هم جزء معدودات است ربای معاملی اختصاص به مکیل و موزون دارد بنابراین این معامله حلال است و اشکالی ندارد.

پاسخ: با این حیله نیز «ربا» حلال نمی شود

با توجه به آثار و عواقب زیانباری که برای ربا ذکر کردیم با این حیله نیز نمی توان «ربا» را حلال کرد زیرا اگر این نوع اضافه گرفتن حلال باشد این راحت ترین راه رباخواری است چه اینکه هر فردی بجای قرض دادن اسکناس و اضافه گرفتن، اسکناس را به مبلغ بیشتری می فروشد و ربا می خورد.
ما در ضمن روایاتی که از اهل بیت عصمت علیهم السلام در باب حرام بودن ربا نقل کردیم از حضرت رضا علیه السلام این مطلب را ذکر نمودیم که فرمودند: خداوند از این جهت ربا را حرام کرد که موجب فساد اموال است از آن پس اضافه نمودند که: انسان هنگامی که با دادن یک درهم دو درهم را میخرد. یک درهم در برابر یک ردهم قرار می گیرد، ولی گرفتن آن یک درهم اضافه باطل است و جائز نیست.(49)
امام خمینی رضوان الله علیه نیز می فرمایند: خرید و فروش اسکناس به صورت نقد و نسیه در صورتی که برای فرار از ربا باشد حرام و باطل است.(50)
از معظم له سؤال شد فروش 1000 تومان پول با یک بسته چائی 30 ریالی به مدّت یک سال به 1300 تومان جائز است یا خیر؟ فرمودند باطل است.(51)

خرید و فروش ارز

در خرید و فروش «ارز» نیز باید توجه کنیم که اگر ارز با قیمتی که در بازار متعارف است مورد خرید و فروش قرار بگیرد اشکال ندارد ولی اگر خرید و فروش ارز وسیله ای برای رباخواری باشد حرام است.
مثلاً اگر ارزش یک ریال سعودی در بازار 140 تومان است و اکنون مشتری 1400 تومان بدهد و 10 ریال سعودی میخرد اشکال ندارد اما اگر امروز 1400 تومان میدهد که پس از یک ماه 12 ریال سعودی بگیرد این ربا است و حرام است.