در رابطه با ربا

نویسنده : استفتای جمعی از بازاریان محترم قم از حضرت آیه الله العظمی نوری همدانی (دامت برکاته)

3ـ حیله شرعی بوسیله بیع و اجاره

زید یکصد هزار تومان پول لازم دارد که تا بعد از یک سال آنرا بپردازد ولی کسی حاضر نیست به او قرض بدهد امّا اشخاصی حاضر هستند که این مبلغ را امروز بدهند و ماهی مثلاً دو هزار تومان سود بگیرند و اینجا زید با توافق صاحب پول خانه خود را به او عنوان بیع به شرط می فروشد یعنی به این عنوان می فروشد که اگر پس از یکسال مبلغ یکصد هزار تومان را به صاحب پول بپردازد حق دارد معامله فروش خانه خود را به هم بزند و خانه را به ملک خود برگرداند در این مورد این کار را انجام میدهند و خانه را بهمان عنوان که ذکر گردید به صاحب پول میفروشد و مبلغ مذکور را می گیرد اما با تبانی قبلی همان خانه را صاحب پول به زید تا یک سال اجاره میدهد و وجه اجاره را همان دو هزار تومانی قرار میدهند که سود مبلغ یکصد هزار تومان در هر ماه بود این هم یکی از حیله های شرعی است و بالأخره هر حیله ای که نتیجه رباخواری را دارد و قصد اصلی ربا دهنده و رباخوار را تأمین می کند ـ چنانکه با توفیق خداوند توضیح خواهیم داد ـ حرام است.

4ـ حیله شرعی بوسیله انجام هِبَه از دو طرف

زید میخواهد یکصد هزار تومان به عمرو بدهد و بعد از یک ماه یکصد و ده هزار تومان بگیرد و چون این معامله به این شکل معامله رَبَوی است این حیله را به کار میبرند که یکصد هزار تومان فعلاً به او هِبَه می کند و چون قبلاً تبانی کرده اند او هم بعداً یکصد و ده هزار تومان به او هِبَه می کند.

5 ـ حیله شرعی بوسیله هِبَه مقدار اضافی

دو کیلو گندم میخواهد بدهد و سه کیلو بگیرد ولی چون به این صورت «ربا» است با تبانی و حیله اندیشی دو کیلو گندم را در برابر دو کیلو گندم معامله می کند و بعد از آن، مقدار اضافی را ربا دهنده به رباخوار هِبَه می کند.
این راه ها که ذکر شد هم در ربای قرضی و هم در ربای معاملی صورت می گیرد.