در رابطه با ربا

نویسنده : استفتای جمعی از بازاریان محترم قم از حضرت آیه الله العظمی نوری همدانی (دامت برکاته)

چرا گرایش به کافران و رباخواری بزرگ ترین گناهان است؟

علّت این مطلب این است که هر گناه هر چند فساد و اختلال در زندگی انسان ها به وجود می آورد و موجب عواقب و آثار زیانبار می گردد ولی« گرایش به کفّار» و« ربا خواری» فساد و اختلال در همه ابعاد زندگی به طور فراگیر به وجود می آورند و فطرت انسان را که بر اساس ایمان و اعتقاد به معارف الاهی و ترحم و عطوفت بر انسان ها پی ریزی شده است را تغییر می دهند.
گرایش به کافران و دوست داشتن آنها رفته رفته موجب سلطه پذیری از کافران و مستکبران می شود و روشن است تسلط آنها بر نظام فرهنگی و سیاسی و اقتصادی و اجتماعی و اخلاقی مسلمانان. جامعه اسلامی را از مسیر صحیح و اسلامی خارج می کند و سرنوشت مسلمانان را به دست مستکبران می دهد در نتیجه عزت و استقلال و عظمت و حیثیت آنها از دست می رود.
ربا نظام اقتصادی جامعه را از مسیر اسلامی و فطری خارج می کند و روابط ظالمانهای را در جامعه حاکم می سازد و در نتیجه رکود اقتصادی، و فساد و گرانی و بیکاری که ریشه بسیاری از مفاسد است را به وجود می آورد که این مطلب با توفیق خداوند از بحث ما روشن تر خواهد شد.

جریان تاریخ، گواه روشنی بر منطق قرآن کریم است

چنانکه می بینیم، جریان تاریخ و گذشت زمان حکومت منطق قرآن در رابطه با این دو گناه را روشن کرد چه اینکه مداهنه و گرایش به دشمنان اسلام و شیفته شدن به آنها باعث سلطه پذیری مسلمانان گردیده و راه سلطه گری آنها به کشورهای اسلامی باز شد و در نتیجه مستکبران و دشمنان اسلام به استضعاف فکری و فرهنگی و اقتصادی و سیاسی کشورهای اسلامی پرداختند و مسلمانان در نتیجه خود کم بینی و خود باختگی و از دست دادن هویت اسلامی خود، حیثیت و عظمت و وحدت خود را از دست دادند و در چنگال سلطه گری آنها به اسارت و بردگی گرفتار شدند.(2)
باید توجه داشت که ارتباط با کفّاری که در راه سلطه گری بر مسلمانان گام برنمی دارند بی اشکال است و بحث ما در این جا درباره شیفته شدن به آداب کفّار و از دست دادن صلابت در برابر کفّار و سلطه پذیری است.
و شیوع ربا، باعث تراکم ثروت و سرمایه در دست یک طبقه و پدید آمدن رکود اقتصادی، فقر و پریشانی و بیکاری و احتیاج در طبقه دیگر گردید.
در نتیجه طبقهای بدون زحمت و فعالیت به ثروت رسیدند و در تجمّل و اسراف و کامیابی غوطهور گردیدند و عدّهای در میان امواج پریشانی و بیکاری و گرانی و محرومیت و فقر غرق شدند سرانجام محیط عاطفه و برادری و خیر خواهی و وحدت اسلامی که منظور اسلام بود به فضای حرص و سودجوئی و عداوت و ظلم مبدّل گردید.

عبارات قرآن مجید درباره ربا

قرآن کریم در 7 جا از« ربا» سخن گفته و این بلای خانمانسوز را به عنوان ظلم بر بشریّت مورد تقبیح قرار داده است و با عبارت (وَمَنْ عَادَ فَأُوْلَـئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِیهَا خَالِدُونَ).(3)
ربا خوارانی که پس از تذکر و موعظه باز هم به رباخواری ادامه می دهند را اهل همیشگی آتش جهنم معرفی کرده است.
چه این که میدانیم تعبیر (أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِیهَا خَالِدُونَ) در 12 جای قرآن درباره کافران به کار گرفته شده است.
بنابراین عذاب رباخواران مانند عذاب کافران است و خداوند همان خشمی را که بر کافران دارد بر رباخواران هم دارد.
قرآن کریم در یک مورد با تعبیر (فَأْذَنُواْ بِحَرْبٍ مِّنَ اللّهِ وَرَسُولِهِ)(4) رباخواران را در حال جنگ با خدا و پیغمبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم قلمداد می کند و در موردی رباخواری را شیوه یهود که با پشت پا زدن به کتاب آسمانی تورات به رباخواری افتادند معرفی می نماید و بالاخره «ربا» را نقطه مقابل مساعدت و کمک مسلمانان نسبت بهم میداند و آن را ـ چنانکه گفتیم ـ بزرگ ترین گناه به حساب می آورد.