حکایت سالهای بارانی (خاطرات مهدی مرندی)

نویسنده : بنیاد حفظ آثار و ارزش های دفاع مقدس

خاطره 37

برگشتم به مقر. دنبال حاج بابا می گشتم تا ببینم چه خبر است. یکی از بچه ها گفت: «اتفاقا او هم دنبال شما می گردد.»
پرسیدم: «چرا؟»
گفت: «شنیده شهید شدی، می خواست با چند تا از بچه ها بیاد جلو تا جنازه ات رو بیاره!»
گفتم: «نه بابا، ما کجا سعادت داریم. سه روز گیر افتاده بودیم.»
در مقر داشتم می گشتم و به این فکر می کردم که بچه ها چه فکرهایی می کردند و چه قدر نگران من بودند که یکدفعه برق از چشم هایم پرید. یک نفر محکم خواباند توی گوشم. جا خوردم. فکر کردم چه کسی این طور از من استقبال کرده است؟! چشم هایم که باز شد، دیدم حاج باباست. من را بغل کرد و زد زیر گریه. پرسیدم: «مگه چی شده؟»
گفت: «نمی دونی توی این سه روز چی به سر ما آوردی. تا حالا کجا بودی؟ چرا تماس نگرفتی؟»
ناراحت بود. او را آرام کردم و گفتم: «حالا چرا بوی بنزین می دی؟»
گفت: «می خواستم بیام دنبالت که توی سر بالایی جیپ چپ کرد.»
پرسیدم: «اوضاع چطوره؟»
گفت: «خوبه، یک سری موفق بودن، بقیه نه چندان. حالا تو کجا می ری؟»
گفتم: «محور کورک، می خوام برم ببینم اون جا چه خبره.»
گفت: «خدا به همرات، ما را بی خبر نذار.»
گفتم: «مواظب خودت باش!»
برایش نگران بودم. نمی دانم چرا.
توی جبهه کورک اوضاع وخیم بود. یکی از بچه ها را فرستادم دنبال تفنگ 106 تا آن جا را کمی تقویت کنم. فردا صبح زود شروع کردیم.
عراق دو قبضه تیربار کالیبر بالا کار گذاشته بود؛ کنار سنگر دیده بانی اش. هم نفرات ما را می زد و هم برای توپخانه دیده بانی می کرد. دو، سه نفر هم قناسه زن در کنارش بودند و می زدند.
بچه ها را گذاشتیم تا با تفنگ 106 روی آنها کار کنند. فیلمی را که از این پس صحنه ها گرفته شده، هنوز دارم. اگر کسی فیلم را ببیند، می فهمد مقاومت در زیر آتش سنگین یعنی چه. یکی از کالیبرها را زدیم؛ اما آن یکی مدام می زد. یکی از بچه های بی سیم چی خبر آورد «منتظری»(65) شهید شد. او از بچه های با سواد و فعالی بود که کار دیده بانی می کرد.(66)
سبزه بین گفت می رود او را بیاورد. اما سبزه بین هم تیر خورد و شهید شد. حالا مشکل دیده بان داشتیم. دیدم بچه ها همه درگیرند، خودم راه افتادم. موقعیت بدی بود. وقتی فهمیدند یکی دارد روی تنگه می آید، آن جا را گرفتند زیر آتش خمپاره. حتی نمی شد تکان خورد. دیدم فایده ای ندارد. برای انجام تک، نیرو کم داشتیم. ترسیدم با یک پاتک، بتوانند مواضع را از ما پس بگیرند. گفتم: «بچه ها! پدافند کنیم تا مواضعمون رو از دست ندیم.»
تا آن موقع چند بار تلاش کرده بودیم تنگه را بگیریم؛ ولی آنها خیلی استقامت می کردند. در وسط درگیری، یکی از بچه ها به نام ترکاشوند فیلمبرداری می کرد. وارد نبود و کارش گیر می کرد، می آمد می گفت: «برادر مرندی، چیکار کنم؟»
در آن قسمت موفق بودیم؛ اما در قسمتی که اول آن جا بودیم، بچه های همدان و باختران نتوانستند بیشتر مقاومت کنند. موقعیت بدی داشتند. چپ و راست آنها دشمن بود. برای همین مجبور شدند جاخالی بدهند و بیایند پایین. توی ارتفاعات کورک و «کاسه گران» ما موفق بودیم؛ اما منطقه چم امام حسن (ع) دست آنها ماند.
از منطقه دشت گیلانغرب، قسمت وسیعی آزاد شد. در آن منطقه خیالمان راحت بود. توی محور نشسته بودم که بچه ها گفتند: «توی دشت داران از پشت بچه ها را می زنن.»
جا خوردم. چطوری توانستند بیایند پشت بچه ها؟ نشستم پشت بی سیم. پرسیدم: «چه خبره؟»
اصلا باورم نمی شد. مهندسی دشمن چهل و هشت ساعته یک صخره را خرد کرده و آمده بود توی دشت!
در این منطقه، دشمن با کماندوهای لشکر هفت، سه بار پاتک کرده بود. وقتی دید فایده ای ندارد، دست به کار شد و یک معبر برای عبور تانک درست کرد.
بچه ها غافلگیر شده بودند. در وسط درگیری، تانک ها از پشت شروع کردند به ریختن آتش. در آن منطقه، ما امکانات زرهی نداشتیم. چون با آن ارتفاعات، جای مانور تانک نبود. بچه ها تا آن موقع خیلی خوب کار کردند. روی ارتفاعات «شیاکوه» عالی استقامت کردند؛ ولی وقتی تانک ها را آوردند، بچه ها گیر افتادند. دیگر آذوقه نمی رسید و مشکل تدارکات داشتیم. به هر حال، بخشی از ارتفاع را حفظ کردیم و مجبور شدیم بخش دیگر را تخلیه کنیم.
همین برخوردهای دشمن در این عملیات، باعث شد تا مسؤولان تصمیم بگیرند دیگر در آن منطقه عملیات نکنند. البته وسعت عملیات زیاد بود و بعدها وقتی با یکی از فرماندهان عملیات سپاه درباره آن حرف زدم و منطقه عملیات را به او نشان دادم و پرسیدم برای این عملیات چقدر نیرو لازم است، گفت: «اگه ما عمل می کردیم، قطعا برای این محدوده ده لشکر می خواستیم.»
ما با یک تیپ از سپاه و یک تیپ از ارتش وارد عمل شدیم. پشتیبانی هم نداشتیم. در مقابل ما، دشمن با یک سازمان دست نخورده و تازه نفس حضور داشت. منطقه خیلی حساس بود. اگر موفق می شدیم ارتفاعات را آزاد کنیم، می توانستیم به سمت نوار مرزی، «نفت شهر» و «بغداد» حرکت کنیم. این برای دشمن سنگین بود و نمی خواست این طور شود. برای همین، به شدت مقاومت می کرد. در این عملیات، تلفات سنگینی را متحمل شد. البته ما هم چند نفر از نیروهای بسیار خوبمان را از دست دادیم. توی درگیری های چم امام حسن (ع)، برادر پیچک(67) در حال شلیک آر پی جی، تیر قناسه به گردنش خورد و شهید شد.(68) حاضر نشد در عملیات مسؤولیتی را قبول کند و به عنوان یک فرد عادی در عملیات شرکت کرد و توفیق شهادت نصیبش شد.

خاطره 38

روز سوم، بی سیم چی خبر داد که ژاندارمری ها دارند تماس می گیرند. نمی فهمید چه می گویند. رفتم پای بی سیم. بی سیم ژاندارمری با ما هماهنگ نبود. پشت بی سیم فقط می شنیدم یکی می گوید: «عگاب، عگاب...»
از قرار معلوم ترک زبان بود و نمی توانست عقاب را درست تلفظ کند. معطل نکردم و گفتم: «بچه ها مثل این که خبری شده!»
یک عده از بچه ها را فرستادم جلو. دشمن دست به تک شناسایی زد و آنها بلافاصله عقب نشینی کرده بودند. عراقی ها تعدادی از نیروهای ژاندارمری را هم با خود برده بودند تا از آنها اطلاعات بگیرند. بچه ها تماس گرفتند و گفتند چهل نفر از عراقی ها سوار بر زرهی آمده بودند و موفق شدند تعدادی اسیر بگیرند. آنها می پرسیدند حالا چه کار کنند؟
به دو نفر از نیروها ـ برادر سبزه بین از نیروهای مشهد و آقای سلیمانی از بچه های همدان که بسیار قوی و فعال بودند ـ گفتم: «یک گروه از بچه ها را بردارید و برید تعقیب دشمن.»
رفت و آمد در روز خطرناک بود. بچه ها حرکت کردند. نزدیک غروب، نرسیده به یک روستا، به عراقی ها رسیدند و درگیر شدند. توی درگیری، یک نارنجک پشت پای برادر سبزه بین منفجر می شود و ترکشش قسمتی از عضله پایش را پاره می کند. تیر قناسه ای هم می خورد به کتف آقای سلیمانی. بچه ها موفق شدند از آن چهل نفر، نوزده نفر را اسیر کنند و با خود بیاورند و توانستند تعدادی از اسرای ژاندارمری را هم آزاد کنند. بیشتر بچه ها زخمی بازگشتند.(69)
در این فاصله، توپخانه هم سر و سامان پیدا کرد. آقای «رضا صادقی» دیده بان بود. یک آتشبار 105، یک آتشبار خمپاره 120، و 82، کل آتش سپاه را در منطقه تشکیل می داد که پایه گذار توپخانه سپاه در غرب کشور شد.
خمپاره ها را در ششصد متری دشمن، جایی که حتی تصورش را هم نمی کرد، کار گذاشتیم. توپ 105، جزو توپ های اسقاطی ارتش بود و سعی کردیم آن را هم رو به راه کنیم.
در این مدت، دشمن بیکار نبود و یک سکوی موشک «فراگ» در منطقه مستقر کرد و مقرها را زیر آتش گرفت.
با این وضعیت، نمی دانستیم بر سر توپخانه ما چه می آید. تنها راه حلی که به ذهنمان رسید، استفاده از سوله های «آرمیکو» بود. «توسلی»(70) را که از گردان هفت بود، فرستادیم تهران. سوله ها را خریدو آورد. آنها را سر هم کردیم. محل آن را که قبلا در نظر گرفته بودیم، بتون ریختیم. در منطقه «ریخک» بین محور بچه های همدان و محور چپ دشت ذهاب که بچه های حاج بابا مستقر بودند. سوله را به پا کردیم و توپ ها را در آن جا دادیم.
وقتی سوله ها را آماده کردیم، رفتیم پیش فرماندهان توپخانه ارتش و تقاضای توپ 203 کردیم. اول قبول نمی کردند. می گفتند: «ما توپ 203 را بیاوریم زیر برد خمپاره! این کار را ارتش هیچ جای دنیا انجام نمی دهد.»
با کلی خواهش و درخواست، ازشان خواستیم بیایند و مقر توپخانه را ببینند. بالاخره راضی شدند و آمدند. بعد از دیدن مقر، خیلی زود موافقتشان را اعلام کردند و یک قبضه 203 به آن جا منتقل شد.
توپ 203 برد زیادی نداشت و فقط می توانست شانزده کیلومتر را پوشش بدهد. اما در عوض، قدرت تخریبش زیاد بود. گلوله هایش 95 کیلو وزن دارد و بعد از برخورد، تا شعاع دویست متری موج ایجاد می کند.
بالاخره توپ 203 را مستقر کردیم. یک دوربین مهندسی خیلی قوی که از مقر «سر آب گرم» پیدا کرده بودیم، آن را در اختیار آقای صادقی گذاشتم. با آن دوربین می شد نقاط حساس را دید. صادقی هم با آن دوربین، دو سکوی موشکی دشمن را زیر آتش گرفت و منهدم کرد. عراقی ها مجبور شدند سکوی متحرک برپا کنند. روی ماشین حامل موشک آتش ریختیم. آنها نمی توانستند از سکو خوب استفاده کنند. دست به کار شدند و تصمیم گرفتند توپخانه ما را خفه کنند؛ با آتشبار 130، خمپاره 120 و 82، کاتیوشا و خلاصه هر چه داشتند، روی ما متمرکز کردند؛ ولی فایده نداشت. حتی هواپیماهایشان می آمدند و بمب خوشه ای می ریختند؛ اما سوله ما همچنان اجازه به کار آنها نمی داد. حتی نمی توانستند تشخیص بدهند مقر ما کجاست. اطراف سرسبز بود و روی سوله ها هم خاک ریخته بودیم. فقط شب ها امکان داشت آتش دهانه توپ دیده شود، که در شب هم شلیک نمی کردیم. با هواپیما و توپخانه شان از سر پل ذهاب تا پادگان ابوذر را زیر آتش گرفتند؛ اما نتوانستند توپ را بزنند. خوشبختانه مقر موشکی عراق منهدم شد و ما از شر موشک فراگ راحت شدیم.
در این عملیات، حدود سیصد نفر اسیر گرفتیم و حدود شش هزار نفر از نیروهای دشمن کشته شدند. روی هم تقریبا دو لشکر عراق در این عملیات آسیب دیدند.
من از آن جبهه بیرون آمدم و مسؤولیت اطلاعات ـ عملیات منطقه و کارهای شناسایی برای عملیات بعدی را آغاز کردم.

خاطره 39

پس از عملیات «مطلع الفجر»، تلاش کردیم تا دوباره سازماندهی کنیم. عده ای از بچه ها شهید شده و عده ای هم ترخیص شده بودند. مناطق جدیدی تصرف شده بود و باید مقرها تغییر می کرد. علاوه بر این، باید برای عملیات بعدی آماده می شدیم. این بود که شروع کردیم به کار و فعالیت.
وظیفه من شناسایی ارتفاعات مهم منطقه بود که در برنامه کار، عملیات آینده قرار داشت. هماهنگ کردن بچه ها و آموزش آنها را آغاز کردم. بچه ها تازه نفس بودند؛ اما بی تجربه. کار را از اول شروع کردیم و کم کم روش های شناسایی را به آنها یاد دادم. خیلی زود راه افتادند و شناسایی ها شروع شد. در همین گیرودار، یک روز که با حاج بابا مسائل منطقه را بررسی می کردیم، پیشنهاد کردم بیاییم و یک گردان مخصوص شناسایی تشکیل بدهیم. کم کم طرح گردان شناسایی کامل تر شد، طوری که تبدیل شد به «گردان القارعه»؛ یا «عملیات بدون بازگشت».
در ضمن، این که بچه ها مشغول چسبانیدن اطلاعیه های جذب نیرو به در و دیوار بودند. ما هم گشتیم و محلی را در ده کیلومتری سر پل ذهاب پیدا کردیم. مقر گردان القارعه، شهرک «کشاورزی» بود که به دلیل جنگ خالی شده بود و ساختمان های سنگی محکمی داشت. کنارش هم یک ده کوچک بود. تا زمانی که اولین نیروهای شهادت طلب برای نوشتن رضایت نامه به ما مراجعت کردند، مقر را راه انداختیم و امکانات دفاعی برای آنان فراهم کردیم. همچنین، به ساکنان روستا هم کمک می کردیم. آنها حمام نداشتند. بعد از رو به راه شدن حمام مقر، اجازه دادیم که دو روز در هفته هم آنها از آن استفاده کنند.
در مقر، ساختمان مناسبی را پیدا کردم. دو طبقه بود و سالن بزرگی داشت. طبقه بالا را برای کار تشکیلات گردان و طبقه پایین را به عنوان اتاق تمرین، ورزش و آموزش در نظر گرفتیم.
یک روز داشتم از سر پل ذهاب رد می شدم، تو مسیر دیدم بچه ها تمام در و دیوار را پر کرده بودند از آگهی های القارعه. در آگهی نوشته شده بود: «این گردان تعدادی شهادت طلب را جهت عملیات های ویژه آموزش می دهد.»
در آن زمان، عده زیادی عاشق فداکاری و تلاش بودند که به منطقه غرب می آمدند برای جنگیدن. اما بعد از این که می دیدند جنگ آن جا فقط پدافند است، خسته می شدند. بنابراین، یا بر می گشتند، یا تقاضای انتقال می کردند.
در همان چند روز اول، پانزده نفر خودشان را معرفی کردند. بچه هایی بودند از اصفهان، نجف آباد، مشهد، لرستان، گیلان و چند شهر دیگر. ثبت نام رسمی شروع شد. تعداد افراد به بیست و هفت نفر رسید؛ در حد یک دسته. قرار شد کارهای عملیاتی را من انجام بدهم و کارهای عقیدتی و سازماندهی را هم آقای «بنی احمد» به عهده بگیرد.
پس از ثبت نام، بنی احمد یک جلسه توجیهی گذاشت. برایشان توضیح داد که می خواهیم فعالیت خارج از عملیات جاری در جبهه داشته باشیم. این عملیات احتیاج به بچه هایی دارد که شهادت طلب باشند و ما به کسانی نیاز داریم که وقتی رفتند پشت دشمن، وحشت نکنند و بتوانند نیازهای اطلاعاتی ما را برآورده کنند.
بعد از جلسه، تمام بچه ها فرم هایی را پر و زیر آن را هم امضا کردند. مضمون فرم این بود: «ما با پای خود به این گردان آمده ایم و تا مرز شهادت پیش می رویم و برای انجام هر گونه فعالیت سخت حاضریم.»
شناسنامه هایشان را هم ضمیمه فرم کردند!
حیرت زده مانده بودم. این کار از تکلیف هم خارج بود. جلوه هایی از عشق در تک تک آن برگه ها نمایان بود. کاش الان این اسناد دستم بود. بچه ها آن جا ره صد ساله را یک شبه طی کردند.
یکی، دو روز بعد، برنامه ها منظم شد و کار آموزش را شروع می کردیم. سعی می کردیم با روش های مختلف، روی سلاح ها کار کنیم. این کار دو، سه روزی ادامه داشت و بعد از آن افراد را با تاریکی شب آشنا کردیم. نزدیک شدن به روستاها؛ بدون این که حتی سگ محافظ روستا متوجه شود، راه رفتن توی صخره و شیار و در تاریکی شب، مین برداری و مین گذاری در شب و ...
تمرین ها برای بچه ها سخت نبود. تازه علاقه مند هم بودند و خودشان پیشنهاد جدید می دادند. نیروها آموزش مین گذاری در جاده را گذراندند و به جایی رسیدند که یک شب تا خلع سلاح یکی از پاسگاه های دشمن پیش رفتند. فقط کافی بود اولین تیر شلیک می شد تا همه را به اسارت می گرفتیم؛ اما چون با فرمانده پاسگاه خودمان هماهنگی نکرده بودم، منصرف شدیم و برگشتیم و برگشتیم. دیگر برایمان مشخص شد که بچه ها می توانند کار کنند و توانستیم افراد قوی و ضعیف را بشناسیم.
اولین مأموریتی که بچه ها تحت عنوان «گردان القارعه» انجام دادند، شناسایی کامل منطقه بود. این کار باعث شد تا کاملا به منطقه توجیه شوند. دومین مأموریت مهم و جالب، تهیه مهمات از منابع دشمن بود! به بچه ها گفتیم: «از جبهه های عراق برایمان خمپاره 60 بیاورید!»
در ضمن شناسایی، دو موضع خمپاره 60 را شناسایی کرده بودند. رفتند و کوله پشتی هاشان را پر از مهمات کردند و برگشتند! اولویت هم گذاشته بودیم؛ در مرحله اول منور و بعد دود زا؛ اگر اینها نبود، جنگی!
وضعیت مهمات ما چندان خوب نبود و باید خودمان به فکر تهیه مهمات می افتادیم. در کنار این فعالیت، کار شناسایی برای عملیات آینده را هم انجام می دادیم. مرحله اول شناسایی، مربوط به ارتفاعات مشرف به منطفه سر پل ذهاب بود. این منطقه، ادامه ارتفاعات قصر شیرین محسوب می شد. اگر می توانستیم این ارتفاعات را تصرف کنیم، در عملیات های بعدی، دید دشمن کور می شد. به همین دلیل، سعی می کردیم تا علی رغم صعب العبور بودن ارتفاعات، هر طور شده آنها را از دست دشمن بیرون بیاوریم.
بچه ها به راحتی رفتند شناسایی کردند و با اطلاعات جالبی برگشتند. برای بار دوم خودم هم با آنها رفتم و اسلاید تهیه کردیم.
در شناسایی بعدی، متاسفانه عده ای از آنها به میدان مین برخوردند. دشمن مین های پراکنده و نامنظم کاشته بود که دیده نمی شد. به این مین های جهنده «تیز پنجه» می گفتند. بچه ها با میدان برخورد کردند و بعد از انفجار، دو نفر از آنها به شدت مجروح شدند. طوری که قادر به ایستادن نبودند و تا جایی می توانستند خودشان را سینه خیز روی زمین کشیدند. شش نفر بودند. «پرویز لرستانی» هم در بین آنها بود. پرویز بسیار شجاع بود و روحیه مبارزی داشت. لباس آبی روشن، از لباس های نیروی هوایی ارتش، می پوشید و چفیه کردی می بست. برای این که راحت باشد، سرش را می تراشید. او خیلی تلاش کرده بود تا به جایی برسد که بتواند اطلاعاتش را منتقل کند. خونریزی زیاد به او مجال نداده بود.
وقتی دیدیم بچه ها نیامدند، به دیده بان گفتیم تا مراقب مسیر باشد و ببیند می آیند یا نه. وقتی دیده بان گفت کسی را نمی بیند، چون مسیر حرکتشان را می دانستیم، راه افتادیم به سمت آنها.
وقتی پیداشان کردیم که خیلی دیر شده بود. تمام سر و رویشان را خاک پوشانیده بود و پا و سینه و کتف هایشان زخمی بود. زخم، صورت پرویز را پوشانیده بود؛ با این حال از همه جلوتر بود. رد خونی که از آنها باقی مانده بود، تا میدان مین، یعنی حدود یک کیلومتر دورتر، دیده می شد. این شش نفر، اولین گروه القارعه بودند که به شهادت رسیدند.
گروه دوم برای شناسایی ارتفاعات «بمو» تا «تنگه بیشگاه» که نوار مرزی بود، تعیین شدند. این گروه هشت نفره هم شناسایی بسیار کاملی انجام دادند و با آوردن عکس های بسیار مهم، کارشان را کامل کردند. پس از انجام شناسایی، برای بازگشت، به دو گروه پنج نفره و سه نفره تقسیم شده بودند. گروه پنج نفره به راحتی و بدون برخورد با مشکلی به مقر برگشتند. اما گروه بعدی تأخیر داشت. بچه ها آماده دریافت پیام از بی سیم بودند و مراقبت کامل داشتند. هیچ تماسی از آن طرف برقرار نشد. بیست و چهار ساعت بعد، یکی از سه نفر آمد؛ در حالی که تمامی اطلاعات و گزارش ها را آورده بود. نامش «جهرمی»(71) بود.
او گفت در مسیرشان، از نزدیکی یکی از مقرهای عراق رد می شده اند. یکی از آنها می گوید: «نمی توانم خالی برگردم.» عراقی ها داشتند غذا می گرفتند و به کارهای روزمره خودشان می رسیدند. تصمیم می گیرد روی آنها عملیات انجام بدهد. هر چه بقیه می گویند قرار نیست عملیات داشته باشیم، باید اطلاعات را ببریم، او جواب منفی می دهد. نفر دوم هم دوست نداشت او را تنها بگذارد. جهرمی تنها می آید تا به مقر می رسد.
بعد ها باخبر شدیم که آن دو نفر، صبح خیلی زود، عملیات خودشان را انجام می دهند و به قلب مقر حمله می کنند و بعد از درگیری شدید با دشمن، به شهادت می رسند. همچنین چند نفر از افراد دشمن را هم به هلاکت می رسانند.
اینها اولین تجربه های القارعه بود.