فهرست کتاب


گنجینه معارف 3 (110 موضوع)

محمد رحمتی شهرضا

اژدهاى نفس

در تاریخ آمده كه: یك نفر مارگیر بود و معركه گیرى مى كرد. او به كوهستان رفت تا مارى بگیرد و به بغداد بیاورد و به مردم نشان بدهد تا پولى در بیاورد.
فصل زمستان بود و پس از تحمل رنجها اژدهاى بسیار بزرگى در كوهى پیدا كرد، چون هوا سرد بود. اژدها افسرده و بى حركت بود، و او با زحمت آن را بطرف شهر بغداد مى برد و داد مى زد مردم بیائید ببینید كه چه اژدهائى را شكار كرده ام.
مردم كنار شهر دجله بغداد جمع شدند و صدها نفر اجتماع كردند و منتظر بودند تا این اژدها را ببینند.
هوا گرم شده بود و جمعیت زیاد شده بودند و اژدها بر اثر آفتاب قدرت گرفت. وقتى مارگیر از كیسه آن را بیرون آورد، ناگهان دیدند اژدها جنبید و به طرف مارگیر جهید و او را هلاك كرد و از بین برد؛ و مردم هم از ترس فرار كردند.
اى برادر! غافل مباش كه نفس تو همان اژدهاست(1644) كه اگر قدرت یابد تار و پود زندگى تو را در هم مى نوردد. تو مپندار كه بدون سركوبى و مقاومت در برابر خواسته هاى نفس، او را با تمام احترام زیر سلطه خود نگهدارى مگر هر آدم زبونى مى تواند به تسلط بر نفس حیوانى خود دست یابد.(1645)

شعر

چو تو در دست نفس خود زبونى
منال از دست شیطان برونى
از اوّل، نفس خود را كن مسلمان
پس آنگه لعن كن بر كفرِ شیطان
چو مى دانى به معنى لعن، دورى است
به دل زو دور شو، لعن زبان چیست؟
تو نفس خویش را لعنت كن اى دوست
كه دشمن تر كست از دشمنان اوست
«پوریاى ولى»
دعوى ایمان كنى و نفس را فرمانى برى
با على بیعت كنى و زهر پاشى بر حسن
«سنایى»
یك لحظه در مجاهده نفس، پایدار
وآن گاه دست بر سر گنج ظفر فكن
«عقد العلى»
چو من، پادشاه تن خویش گشتم
اگر چند لشگر ندارم، امیرم
«ناصر خسرو»

نكات

صبر در شهوت، سبب عفّت است.
تقوى، به معناى خویشتن دارى از گناه است. بیشتر گناهان، از دو ریشه غضب و شهوت سرچشمه مى گیرند. و روزه، جلوى تندى هاى این دو غریزه را مى گیرد و لذا سبب كاهش فساد و افزایش تقواست.
از امام صادق(علیه السلام) سؤال شد ملائكه افضل هستند یا بنى آدم؟ آن حضرت روایتى را از حضرت على(علیه السلام) نقل كردند كه فرمود: خداوند ملائكه را از عقل بدون شهوت و حیوانات را با شهوت بدون عقل آفرید، امّا انسان را با تركیبى از عقل و شهوت آفرید، اگر عقل انسان بر شهوتش غالب شود، از ملائكه برتر است و اگر شهوتش بر عقلش غالب شود، از حیوانات پست تر است. «فمن غلب عقله شهوته فهو خیر من الملائكة و من غلب شهوته عقله فهو شر من البهائم»(1646).
از داستان یوسف(علیه السلام) درس مى گیریم كه قدرت شهوت به اندازه اى است كه همسر پادشاه را نیز اسیرِ برده خود مى كند.
امام صادق(علیه السلام) فرمودند: یوسف انسان حرّ و آزاده اى بود كه حسادت برادران، اسارت در چاه، شهوت زنان، زندان، تهمت، ریاست و قدرت در او اثر نگذاشت.
«وَ الَّذِینَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حافِظُونَ؛ إِلَّا عَلى أَزْواجِهِمْ أَوْ ما مَلَكَتْ أَیْمانُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَیْرُ مَلُومِینَ؛(1647) مؤمنین كسانى هستند كه دامان خود را (از گناه) حفظ مى كنند. مگر در مورد همسرانشان یا كنیزانى كه به دست آورده اند، پس آنان (در آمیزش با این دو گروه) ملامت نمى شوند.»
پس شهوت، طغیانگر است و به كنترل و حفاظت نیاز دارد.
قرآن در مسأله شهوت، تغذیه و تهمت، كلمه «خُطُواتِ الشَّیْطانِ» را بكار برده است تا بگوید شیطان گام به گام انسان را به بعضى گناهان وادار مى كند.
حضرت عیسى(علیه السلام) فرمود: از نگاه به نامحرم بپرهیزید كه بذر شهوت را در دل مى نشاند و همین براى دچار شدن انسان به فتنه كافى است.
از آیات قرآن استفاده مى شود كه در مسأله حجاب، ملاك این است كه پوشش بانوان تحریك كننده و شهوت انگیز نباشد.
خطرناك ترین غریزه اى كه انسان را به گناه وادار مى كند، غریزه غضب و شهوت است و مؤمن باید بر غرائز خود مسلّط باشد.
دفع شهوت باید از طریق مشروع باشد. «أَ إِنَّكُمْ لَتَأْتُونَ الرِّجالَ شَهْوَةً»(1648).
«أَ إِنَّكُمْ لَتَأْتُونَ الرِّجالَ وَ تَقْطَعُونَ السَّبِیلَ وَ تَأْتُونَ فِى نادِیكُمُ الْمُنْكَرَ فَما كانَ جَوابَ قَوْمِهِ إِلَّا أَنْ قالُوا ائْتِنا بِعَذابِ اللَّهِ إِنْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِقِینَ؛(1649) شما به سراغ مردها مى روید و راه (طبیعى زناشویى) را قطع مى كنید و در مجالس خود (آشكارا و بى پرده) اعمال ناپسند انجام مى دهید؟ پس قومش پاسخى ندادند جز این كه گفتند: اگر تو (در ادّعاى پیامبرى) از راستگویانى، عذاب خدا را براى ما بیاور.»
با وجود راه طبیعى و شرعى ازدواج براى ارضاى غریزه شهوت، لواط و همجنس بازى، شگفت آور است.
انسان كامل، علاوه بر اقرار به زبان (اسلام) و باور قلبى (ایمان)، باید شكم و شهوت و زبان خود را كنترل كند.
یك لحظه هوسرانى، یك عمر پشیمانى.