فهرست کتاب


گنجینه معارف 3 (110 موضوع)

محمد رحمتی شهرضا

عذر در تكلیف

«لَیْسَ عَلَى الضُّعَفَاءِ وَ لَا عَلَى الْمَرْضَى وَ لَا عَلَى الَّذِینَ لَا یَجِدُونَ مَا یُنفِقُونَ حَرَجٌ إِذَا نَصَحُواْ لِلَّهِ وَ رَسُولِهِ مَا عَلَى الْمُحْسِنِینَ مِن سَبِیلٍ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَّحِیمٌ؛ وَ لَا عَلَى الَّذِینَ إِذَا مَا أَتَوْكَ لِتَحْمِلَهُمْ قُلْتَ لَا أَجِدُ مَا أَحْمِلُكُمْ عَلَیْهِ تَوَلَّواْ وَّ أَعْیُنُهُمْ تَفِیضُ مِنَ الدَّمْعِ حَزَنًا أَلَّا یَجِدُواْ مَا یُنفِقُونَ؛ إِنَّمَا السَّبِیلُ عَلَى الَّذِینَ یَسْتَئْذِنُونَكَ وَ هُمْ أَغْنِیَاءُ رَضُواْ بِأَن یَكُونُواْ مَعَ الْخَوَالِفِ وَ طَبَعَ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لَا یَعْلَمُونَ؛(343) بر ضعیفان و بیماران و آنها كه وسیله اى براى انفاق (در راه جهاد) ندارند، ایرادى نیست (كه در میدان جنگ شركت نجویند،) هر گاه براى خدا و رسولش خیرخواهى كنند (و از آنچه در توان دارند، مضایقه ننمایند). بر نیكوكاران راه مؤاخذه نیست و خداوند آمرزنده و مهربان است! و (نیز) ایرادى نیست بر آنها كه وقتى نزد تو آمدند كه آنان را بر مركبى (براى جهاد) سوار كنى، گفتى: «مركبى كه شما را بر آن سوار كنم، ندارم!» (از نزد تو) بازگشتند در حالى كه چشمانشان از اندوه اشكبار بود زیرا چیزى نداشتند كه در راه خدا انفاق كنند (و با آن به میدان بروند). راه مؤاخذه تنها به روى كسانى باز است كه از تو اجازه مى خواهند در حالى كه توانگرند (و امكانات كافى براى جهاد دارند) آنها راضى شدند كه با متخلّفان [زنان و كودكان و بیماران ]بمانند و خداوند بر دلهایشان مهر نهاده به همین جهت چیزى نمى دانند!»

عذر در عمل

«لاَ یَسْتَوِى الْقَعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ غَیرُ أُوْلِى الضَّرَرِ وَ المُجَهِدُونَ فِى سَبِیلِ اللَّهِ بِأَمْوَلِهِمْ وَ أَنفُسِهِمْ فَضَّلَ اللَّهُ المُجَهِدِینَ بِأَمْوَلِهِمْ وَ أَنفُسِهِمْ عَلَى الْقَعِدِینَ دَرَجَةً وَ كُلاًّ وَعَدَ اللَّهُ الحُسْنَى وَ فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجَهِدِینَ عَلَى الْقَعِدِینَ أَجْرًا عَظِیمًا؛(344) (هرگز) افراد باایمانى كه بدون بیمارى و ناراحتى، از جهاد بازنشستند، با مجاهدانى كه در راه خدا با مال و جان خود جهاد كردند، یكسان نیستند! خداوند، مجاهدانى را كه با مال و جان خود جهاد نمودند، بر قاعدان [ترك كنندگان جهاد ]برترى مهمّى بخشیده و به هر یك از این دو گروه (به نسبت اعمال نیكشان،) خداوند وعده پاداش نیك داده، و مجاهدان را بر قاعدان، با پاداش عظیمى برترى بخشیده است.»

عذرهاى نادرست

«بَلِ الْانسَانُ عَلَى نَفْسِهِ بَصِیرَةٌ؛ وَ لَوْ أَلْقَى مَعَاذِیرَهُ؛(345) بلكه انسان خودش از وضع خود آگاه است، هر چند (در ظاهر) براى خود عذرهایى بتراشد!»