مبانی معرفتی مهدویت

نویسنده : اصغر طاهرزاده

چون نبودی فانی اندر پیش من؟

مولوی ابتدا داستانی می‌گوید که یک شیری و روباهی و گرگی به صحرا رفتند و یك گاو و بز و خرگوشی شکار کردند. بعد شیر به گرگ گفت این غذایی را که به‌دست آوردیم تقسیم کن. گرگ ناشی‌گری کرد و گفت: قربان! شما که خیلی بزرگید، این گاو مال شما باشد. من هم که متوسطم، بز را بر می‌دارم و این روباه هم که کوچک است، خرگوش مال او باشد. شیر بسیار عصبانی شد، و بالاخره گرگ را کشت.
شیرگفت ای گرگ چون‌گفتی، بگو

چون‌كه من باشم تو‌گویی‌ما و تو

گفت پیش‌آ، كس خری چون تو ندید

پیشش آمـد پنجه زد او را دریـد

چون نبـودی فانـی اندر پیش مـن

فرض آمد مر تـو را گـردن زدن

شیر روی به روباه کرد و گفت: حالا تو تقسیم کن.
بعد از آن رو شیـر بر روباه كرد

گفت این را بخش‌كن از بهرخَورد

سجده‌كرد و‌گفت: كاین گاو سمین

چاشت‌ خُورْدَتْ‌باشد‌ای شاه‌ مهین

ویـن بـُز از بهــر میــانه روز را

یَخْنِــه‌ای باشــد شـه پیـروز را

و آن دگـر خرگوش بهر شام هم

شب‌چره، ‌ای شاه با لطف و كرم

روباه گفت: شما صبح که سرحال هستید گاو را بخورید. ظهر هم بُز را بخورید و شب هم که می‌خواهید بخوابید، خرگوش را بخورید که غذایتان سنگین نباشد.
اصطلاح «شیر» در عرفان؛ یعنی خدا، و عارف متوجه است همه چیز دست خداست و همه هم مال خداست. در این‌جا در واقع خداوند به بندة كامل خود كه همه‌چیز را به خدا نسبت می‌دهد، می‌گوید:
گفت ای روبه تو عدل آموختی

این چنین قسمت ز که آموختی

ازکجـا آموختی‌این، ای بزرگ؟

گفت ای شاه‌جهان از حال‌گرگ

گفت که وقتی تو گرگ را دریدی، ما فهمیدیم باید یک طور دیگر زندگی کنیم و فهمیدیم در مقابل تو خودی را ننماییم.
گفت چون در عشق ما گشتی گرو

هر سه را برگیر و بستان و برو

روبها! چون جملگی ما را شــدی

چُونْتْ آزاریم، چون تو، ما شدی

چون گرفتی عبـرت از گـرگِ دَنی

پس تو روبـه نیستـی، شیر منی

بعد مولوی خیلی زیبا می‌گوید، می‌گوید مگر خداوند تمام فرعون‌ها را كه به قدرت و منیّت خود مغرور بودند، چون شیری قدرتمند ندریده است؟ پس:
جمله ما و من به پیش او نهیـد

مُلک مُلک اوست، ملـک او را دهیـــد

چون فقیر آیید اندر راه راست

شیـر وصیدِ شیـر هـم آنِ شمـاست

بگویید که خدایا ما کاره‌ای نیستیم. اگر شما با فكر و قدرت خودتان بخواهید آبرویتان را با ده‌تا خانه و فرش و این‌‌طور چیزها درست کنید؛ بدبخت می‌شوید. اما اگر بگویید خدایا آبروی فقیر را هم تو می‌دهی، در آن حال نجات پیدا می‌كنید. چون دیگر خداوند همه امكانات عالم را در اختیار شما می‌گذارد. فرمود: «مَن ‎ْ كانَ لِلّه، كانَ اللهُ لَه» یعنی هركس برای خدا باشد، خدا برای او می‌شود. بعد شیر به روباه می‌گوید حالا که این‌طور تقسیم کردی، همه‌اش را بستان و برو؛ گاو و بز و خرگوش مال تو، (شیر و صید شیر هم آن شماست).
این قصه‌ها عموماً بر اساس روایت است. اگر جامعه‌ای به واقع خدا را همه کاره دید، با نور توحید مهدی(عج)، خدا همه کاره این جامعه می‌شود. حالا شما بگویید که آیا این جامعه دیگر شکست می‌خورد؟
این مسئله قاعده دارد. عرضم این بود كه عرفا چگونه روح توحیدی را در شخصیت فردی خود پیاده می‌کنند و خدا را در همة زندگی خود حاضر می‌نمایند. حالا حکومت امام‌زمان(عج) یعنی حاکمیت همین حالت، منتها در جامعة جهانی. لذاست كه می‌گوییم آیندة جهان با ظهور مقدس حضرت مهدی(عج) صورت خدایی پیدا می‌كند.

انتظارِ منطقی، راه‌گشا است

شما خودتان فکر کنید. مگر راه دیگری هم هست؟ مگر با این بخشنامه‌ها بدون نور توحید می‌شود جامعه را اداره كرد؟ بخشنامه می‌دهند که می‌خواهیم ببینیم کدام اداره بهتر کار می‌کند و ملاك‌های عجیب و غریب هم برای آن تعیین می‌كنند، به‌طوری كه بعضاً بدترین اداره و بدترین مدیر امتیاز می‌آورند! باید آن نور توحید بیاید. شرطش هم این‌است که به انتظارِ توحیدِ حضرت‌مهدی(عج) برای جامعه برنامه‌ریزی کنیم. حال چه حضرت حالا بیایند و چه بعد. این جهت‌گیری تنها راه رفع مشكلات خواهد بود، راه دیگری هم نیست.
بنده معتقدم که حتی اگر به فکر ظهور مقدس امام مهدی(عج) نباشیم و بخواهیم که جامعه را توحیدی کنیم، باید حتماً یک افق برین جلویمان باشد و جهت‌گیری ما به‌سوی آن باشد تا فعالیت‌هایمان همین حالا هم فایده داشته باشد و خداوند آن افق برین را برای ما خلق كرده‌است. بنابر همین اصل است كه ائمة ما(ع) می‌گویند: کسانی که در انتظار فرج‌اند، در زمان غیبت نجات پیدا می‌کنند. می‌فرماید: «اِنْتِظارُ الْفَرَجِ اَفْضَلُ الْعِبادَة»(54) یعنی انتظار فرج، افضل عبادات است. و نیز می‌فرماید: «اِنْتِظارُ الْفَرَجِ مِنْ اَعْظَمِ الْفَرَج»(55) یعنی منتظر فرج بودن از بالاترین گشایش‌ها است. و یا می‌فرمایند: «اِنْتِظارُ الْفَرَجِ مِنَ الْفَرَج»(56) یعنی نفس انتظارِ فرج خودش یك نحوه فرج و گشایشی را به‌وجود می‌آورد.
یعنی شما امروز به شرطی می‌توانید درست زندگی کنید که به فرج فكر كنید و با این حالت زندگی را ادامه دهید و جهت‌گیری نظام به سوی آن عالم توحیدی باشد وگرنه کافر و بی‌نتیجه می‌شوید. این است که جامعه ما هم اگر فرهنگ امام‌زمان(عج) را بشناسد و به آن جهت و به آن‌سو حرکت کند، همین الآن هم مشکلاتش حل می‌شود. اگر فرهنگ اجتماعی به خدا وصل باشد - که از طریق انسان معصوم ممکن می‌شود- شهرهایمان به آن آبادانی که شدیداً به دنبالش هستیم می‌رسد، و جهان چنین استعدادی را دارد و قولش را هم داده‌اند و ما باید منتظر باشیم و شروع کنیم. حال فكر كن وقتی انتظار فرج این‌همه بركت می‌تواند داشته باشد، تحقق آن چه‌قدر بركت دارد.

چراغ های هدایت درآخرالزمان

در این باره روایتی را از حضرت علی(ع) عرض می‌کنیم که می‌فرمایند:
«ظلمت آخر الزمان» آن زمانی است که از فتنه‌ها نجات پیدا نمی‌کنند، مگر مؤمنانی که بی‌نام و نشانند.
یعنی کسانی که می‌خواهند طبق فرهنگ امروزِ دنیا شهرت پیدا کنند، این‌ها از بین می‌روند. یعنی موضوعاتی که در فرهنگ امروز دنیا مهم تلقی می‌شود، در فرهنگ امام‌زمان(عج) مهم نیست. پس آنهایی که بی‌نام و نشانند و دنیای امروز؛ آنها و تفكراتشان را مهم حساب نمی‌کند، نجات پیدا می‌کنند.
البته اشتباه نشود؛ در بعضی مواقع قلب‌های ملت‌ها به‌سوی کسی تمایل پیدا می‌کند که آن بحثش جداست. مثلاً امام ‌خمینی(رحمة‌الله‌علیه) نهایتاً وقتی هم راضی شده بودند که مرجع تقلید شوند، گفته بودند که من یک قدم هم برای مرجع تقلیدشدن برنمی‌دارم. این محبوبیت‌ها غیر از محبوبیت‌ها و مشهورشدن‌های مطابق فرهنگ مدرنیته است. کسانی که در این فرهنگ و طبق ملاک‌های فرهنگ مدرنیتة دنیا مشهورند، این‌ها در ظلمت می‌روند. ادامه روایت:
«اگر در حضور باشند، شناخته نشوند و اگر غایب گردند، کسی سراغ آنها نمی‌رود».
این‌ها را ساده نگیرید؛ شما بدانید گاهی حرف‌هایتان خریدار ندارد، چون مطابق نظام ارزشی ظلمت آخرالزمان نیست، نه این‌که حرف‌هایتان بیخود باشد. پس نباید بترسید. بنای شما باید بر این باشد که مطابق نور امام زمان(عج)، حرف بزنید هرچند در ظلمت آخرالزمان این‌ها خریدار ندارد. چرا می‌خواهیم خودمان را واکس بزنیم و مطابق فرهنگ روز جلوه بدهیم؟ به این شكل در ظلمت می‌مانیم. ادامه روایت:
«آنها چراغ‌های هدایت و نشانه‌های روشن‌اند؛ نه مفسده‌جو هستند و نه فتنه انگیز. نه در پی اشاعة فحشا می‌باشند و نه مردم سفیه و لغوگرایند. اینان‌اند که خداوند درهای رحمتش را به‌سویشان باز می‌کند.»(57)
تعبیرمن این‌است؛ این افراد‌ هستند که إن‌شاءالله نور انکشاف ظهور، اول به قلبشان می‌خورد و خداوند سختی‌ها را از قلبشان بر می‌دارد.
«والسلام علیكم و رحمةالله و بركاته»